Mối đe dọa thầm lặng
Việc người dùng mang điện thoại ghi hình tại các buổi hòa nhạc, sự kiện âm nhạc hay lễ hội ánh sáng đã trở thành một phần quen thuộc. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các màn trình diễn ánh sáng kỹ thuật số cũng đi kèm với một rủi ro kỹ thuật ít ai ngờ tới: tia laser có thể tiếp xúc với ống kính máy ảnh.
Không ít người dùng đã hoảng hốt khi phát hiện những chấm hồng kỳ lạ hoặc thậm chí là sự tê liệt hoàn toàn của cảm biến chỉ sau vài giây ghi hình dưới ánh đèn sân khấu.
Chính thức nhận diện rủi ro này, Apple đã cập nhật các khuyến cáo trong tài liệu hướng dẫn sử dụng iPhone, đưa ra cảnh báo rõ ràng rằng ánh sáng laser và các hệ thống lidar có thể gây tổn hại trực tiếp đến cảm biến hình ảnh. Đáng chú ý, tổn thương này có thể xảy ra ngay cả khi camera không ở trạng thái hoạt động. Các chuyên gia kỹ thuật nhấn mạnh rằng đây là những tổn thương không thể đảo ngược, biểu hiện ngay lập tức qua các lỗi hiển thị trên màn hình xem trước và in hằn vĩnh viễn vào từng khung hình chụp được.
Bản chất vật lý của sự tàn phá nhiệt
Để hiểu vì sao một nguồn sáng nhỏ bé lại có sức mạnh phá hủy lớn đến vậy, cần nhìn vào cách thức hoạt động của công nghệ quang học hiện đại. Theo Hiệp hội Trình diễn Laser Quốc tế (ILDA), bản chất của tia laser là một nguồn năng lượng cực kỳ tập trung. Khi chùm sáng này lọt vào thấu kính điện thoại, hệ thống quang học sẽ hội tụ toàn bộ năng lượng đó vào một điểm cực kỳ nhỏ trên bề mặt cảm biến hình ảnh.
Cảm biến của smartphone cấu thành từ hàng triệu điểm nhạy sáng, vốn vô cùng mỏng manh trước sự biến động nhiệt độ. Khi bị chùm tia laser cường độ cao chiếu trúng, các điểm nhạy sáng này lập tức hấp thụ nhiệt lượng lớn và bị quá nhiệt, dẫn đến hiện tượng cháy điểm ảnh. Thậm chí, ngay cả các hệ thống cảm biến tối tân trên ô tô tự lái của Volvo hay các thiết bị giám sát giao thông cũng từng ghi nhận tình trạng hỏng hóc tương tự khi đối mặt với các nguồn laser công suất mạnh.
Cấp độ nguy hiểm và mức độ dễ tổn thương của từng loại ống kính
Không phải mọi loại laser hay mọi ống kính trên điện thoại đều đối mặt với mức độ rủi ro như nhau. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Optical Engineering chỉ ra rằng các loại laser sóng liên tục thường thấy tại các buổi hòa nhạc thường chỉ gây ra tổn hại ở mức độ nhẹ, chẳng hạn như làm mờ một vài điểm ảnh hoặc tạo ra các điểm sáng bất thường.
Ngược lại, những dòng laser xung thường dùng trong các thiết bị y tế hoặc công nghiệp chuyên dụng có sức công phá mạnh hơn nhiều, đủ sức làm tê liệt cả một hàng hoặc cột điểm ảnh trên cảm biến.
Bên cạnh đó, cấu trúc quang học của ống kính đóng vai trò quyết định đến mức độ chịu tổn thương. Ống kính telephoto trên smartphone đặc biệt dễ bị tổn thương hơn các ống kính góc rộng thông thường. Do sở hữu khẩu độ nhỏ hơn cùng đường đi của ánh sáng được cô đặc hơn, ống kính tele tạo ra quỹ đạo tập trung năng lượng cực mạnh lên một điểm duy nhất trên cảm biến, làm gia tăng đáng kể nguy cơ quá nhiệt.
Giải pháp nào để bảo vệ thiết bị cá nhân?
Trước nguy cơ tiềm ẩn này, câu hỏi đặt ra là người dùng cần cẩn trọng đến mức nào trong sinh hoạt hằng ngày? Tin vui là những cây bút laser dân dụng có công suất thấp (dưới 5 mW) thường quá yếu để có thể gây hại cho camera điện thoại, ngay cả khi chiếu ở khoảng cách gần. Do đó, bạn không cần phải quá lo lắng về những thiết bị cầm tay thông thường trong gia đình.
Tuy nhiên, khi tham gia các sự kiện lớn có sử dụng hệ thống ánh sáng chuyên nghiệp, rủi ro là hoàn toàn có thật. Giải pháp tối ưu duy nhất để bảo vệ chiếc điện thoại của bạn là chủ động tránh hướng ống kính trực tiếp về phía các nguồn phát laser mạnh. Sự cẩn trọng này sẽ giúp bạn ghi lại trọn vẹn những khoảnh khắc đáng nhớ mà không phải đánh đổi bằng tuổi thọ của cụm camera hàng đầu.
Theo Slash Gear
Thùy Anh
