Trịnh Quốc Cốc sinh năm 1970 tại Dương Giang, Quảng Đông, Trung Quốc. Tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Quảng Châu vào đầu thập niên 1990, ông không lựa chọn theo đến những trung tâm nghệ thuật sôi động như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Châu mà trở về quê sinh sống, làm việc và phát triển các dự án cá nhân. Sáng tác của ông trải rộng từ hội họa, thư pháp, nhiếp ảnh đến sắp đặt và kiến trúc, mang dấu ấn cá nhân đậm nét và khó xếp vào một phong cách cụ thể.
Năm 2019, nghệ sĩ này tổ chức hai triển lãm cá nhân tại New York về nhiếp ảnh và hội họa, nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn quốc tế. Tuy nhiên, nền tảng sáng tạo quan trọng nhất của ông vẫn là khu vườn ở Dương Giang - một “thí nghiệm nghệ thuật” được hình thành từ năm 2000.
Ý tưởng ban đầu của Trịnh Quốc Cốc xuất phát từ mong muốn xây dựng một xưởng sáng tác tách biệt khỏi đô thị. Ông tìm thấy một vườn cây ăn quả cách thị trấn khoảng 10 km và thuê lại, giữ nguyên cây cối. Từ diện tích khoảng 5.000 m² ban đầu, ông dần mua thêm đất và ghép nối từng hạng mục như trò xếp hình để tạo thành quần thể rộng hơn 30.000 m².
Nguồn cảm hứng của dự án này đến từ một trò chơi phổ biến trong thập niên 1990, nơi người chơi phát triển lãnh thổ, xây dựng công trình và tạo nên “đế chế” của riêng mình. Nghệ sĩ Trịnh Quốc Cốc cho biết ông muốn thử chuyển những ý tưởng từ thế giới ảo sang không gian thực.
Vì vậy, các công trình đầu tiên trong khu vườn đều được đặt tên theo trò chơi, với mặt bằng và phân khu lấy cảm hứng từ cấu trúc giả tưởng. Không gian trong nhà gồm xưởng vẽ, khu sáng tác sắp đặt, bên ngoài là các khu vườn và nơi nghỉ ngơi phục vụ sinh hoạt.
Trong khuôn viên, nhiều yếu tố kiến trúc độc đáo được đưa vào thử nghiệm. Có phòng trà thu nhỏ theo tỷ lệ Kim tự tháp Khufu, sân tròn lấy cảm hứng từ trung tâm yoga Ấn Độ, các khu vườn mang phong cách Nhật Bản, cùng những khoảng lấy sáng trên mái để duy trì kết nối giữa con người và bầu trời. Nghệ sĩ Trịnh Quốc Cốc không sao chép nguyên mẫu truyền thống mà pha trộn, biến đổi nhằm tạo ra một cảnh quan đương đại mang tinh thần phương Đông.
Một điểm nhấn đáng chú ý trong dự án này là sân tròn đường kính khoảng 12m với dòng nước chảy, được xây dựng bằng những khối đá lớn vận chuyển bằng cẩu hạng nặng. Không gian này trở thành nơi nhiều khách ghé thăm dừng chân lâu nhất. Theo Trịnh Quốc Cốc, hình tròn và yếu tố nước tạo cảm giác năng lượng lưu chuyển, giúp con người thư giãn và suy ngẫm.
Bên cạnh kiến trúc, thực vật cũng đóng vai trò quan trọng trong dự án của Trịnh Quốc Cốc. Ông trồng nhiều loài cây ở nhiều khu vực để thử nghiệm không gian. Ông quan sát rằng nơi cây phát triển tốt thường mang lại cảm giác dễ chịu cho con người. Việc chăm sóc cây thường diễn ra vào ban đêm và kéo dài nhiều năm, trở thành một phần của quá trình sáng tạo.
Năm 2011, Trịnh Quốc Cốc xây dựng thêm các phòng trà bằng gỗ trên sườn đồi. Trong đó, công trình kim tự tháp thu nhỏ theo tỷ lệ chuẩn trở thành không gian yêu thích nhất. Để hoàn thiện nền móng trên địa hình dốc, nhóm xây dựng sử dụng các khối đá lớn làm kết cấu chịu lực, thể hiện sự kết hợp giữa thử nghiệm nghệ thuật và giải pháp kỹ thuật. Dự án vẫn tiếp tục mở rộng, phản ánh quan niệm của ông rằng kiến trúc không phải sản phẩm hoàn tất mà là quá trình phát triển cùng đời sống.
Sau hơn hai thập kỷ, khu vườn dần hình thành hệ sinh thái riêng với sự xuất hiện của chim chóc, côn trùng và thực vật đa dạng. Nghệ sĩ Trịnh Quốc Cốc xem đây là minh chứng cho sự phục hồi tự nhiên sau quá trình xây dựng lâu dài. Ông coi toàn bộ dự án như một tác phẩm hòa vào nhịp sống cá nhân, thay đổi theo thời gian và trải nghiệm.
Ngoài khu vườn chính, Trịnh Quốc Cốc còn cùng cộng sự xây dựng studio nghệ thuật tại địa phương và cải tạo ngôi nhà cũ ở quê để sử dụng lâu dài. Những công trình này tiếp tục phản ánh triết lý sáng tạo gắn liền đời sống, nơi kiến trúc, nghệ thuật và sinh hoạt thường nhật hòa quyện.
Hơn 20 năm kiên trì xây dựng, dự án của Trịnh Quốc Cốc vẫn chưa hoàn thiện. Dù vậy công trình đồ sộ này không chỉ là không gian nghệ thuật cá nhân mà còn là minh chứng cho cách một ý tưởng có thể phát triển bền bỉ theo thời gian.
Ánh Lê (Theo News.qq)
