Chiều 22/1, Cục Dân số (Bộ Y tế) tổ chức hội nghị tổng kết công tác dân số năm 2025, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.
Theo ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), tổng tỷ suất sinh của Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ) đã đạt từ 2006 và duy trì mức sinh này đến 2021, giúp chuyển dịch cơ cấu dân số tích cực, Việt Nam vào thời kỳ dân số vàng từ 2007. Dân số Việt Nam năm 2025 là 102,3 triệu người, hiện đứng thứ 3 Đông Nam Á và đứng thứ 16 thế giới.
Mức sinh chung cả nước giảm từ 2,1 con/phụ nữ (năm 2021) xuống 1,93 con/phụ nữ (năm 2025), thấp hơn mức sinh thay thế. Đồng thời, thanh niên có xu hướng kết hôn muộn hơn, sinh ít con hơn.
Theo dự báo, nếu mức sinh tiếp tục giảm, đến 2036, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng. Năm 2051, dân số sẽ bắt đầu giảm (thường đi kèm với tỷ lệ sinh thấp và già hóa dân số nhanh chóng).
Trước đó, báo cáo do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố cho thấy quy mô dân số năm 2025 tăng khoảng một triệu người so với năm trước. Tuy nhiên, cơ cấu dân số tiếp tục dịch chuyển mạnh do mức sinh giảm trong khi tuổi thọ duy trì ở mức cao, trung bình 74,7 tuổi. Bình quân cứ 7 người Việt Nam thì có một người từ 60 tuổi trở lên.
Cục Thống kê nhận định già hóa dân số diễn ra nhanh, trong khi tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức lớn. Dù tổng tỉ suất sinh năm 2025 tăng nhẹ so với năm trước (1,91 con/phụ nữ), xu hướng giảm dài hạn chưa được đảo ngược.
Hiện nay, dân số trong độ tuổi lao động (15-59 tuổi) vẫn chiếm gần 63% tổng dân số, song áp lực từ già hóa và mất cân bằng giới tính khi sinh ngày càng gia tăng. Dự báo, thời kỳ cơ cấu dân số vàng, tức là khi cứ hai người trong độ tuổi lao động "gánh" một người phụ thuộc, sẽ kết thúc vào năm 2036.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết việc Quốc hội thông qua Luật Dân số ngày 10/12/2025 và ban hành Nghị quyết 262/2025/QH15 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, mở ra đột phá chính sách cho công tác dân số.
Trọng tâm là khuyến khích sinh đủ hai con tại các vùng mức sinh thấp, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng, thích ứng với già hóa dân số.
Thứ trưởng Tuyên đề nghị Cục Dân số sớm xây dựng Đề án chuyển đổi số truyền thông dân số giai đoạn 2026-2030, đồng thời kết nối cơ sở dữ liệu dân số với dữ liệu quốc gia về dân cư và ngành y tế.
Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 bổ sung nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế, như kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; hỗ trợ tài chính cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp, hoặc sinh đủ hai con trước 35 tuổi; ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên.
Bên cạnh đó, luật bổ sung các quy định giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già thông qua chăm sóc sức khỏe, bảo đảm tài chính, tham gia bảo hiểm và các hoạt động hỗ trợ người cao tuổi.
Nguyễn Phượng
