"Trong giọt nước mắt, có hình bóng của cả quá khứ, hiện tại và tương lai" – đề văn thi học sinh giỏi này đang trở thành một trong những chủ đề được bàn luận nhiều nhất trên mạng xã hội những ngày qua. Học sinh đăng bài cho rằng đề "hơi quá", "hơi vô nghĩa hoặc là do em cảm nhận chưa sâu". Nhưng ở chiều ngược lại, không ít người lại khen đây là một đề mở hiếm hoi đủ sức gợi suy nghĩ, buộc học sinh phải thật sự cảm nhận thay vì học thuộc văn mẫu.
Nhiều học sinh cho rằng đề không hề đánh đố mà ngược lại, rất đời. Bởi nước mắt vốn là thứ gần gũi nhất với con người. Ai cũng từng khóc ít nhất một lần trong đời, chỉ là chưa từng ngồi xuống để nghĩ xem trong giọt nước mắt ấy chứa điều gì.
Một nữ sinh phân tích khá dài và được nhiều người đồng tình. Theo đó, giọt nước mắt không chỉ là phản ứng cảm xúc đơn thuần mà còn là nơi phản chiếu nội tâm con người. Nước mắt có thể chứa đựng quá khứ, những mất mát, hối hận, ký ức đau buồn đã đi qua. Nó cũng phản ánh hiện tại, cảm xúc chân thật nhất của con người trong thời điểm đang sống. Và hơn hết, sau những giọt nước mắt thường là sự thay đổi, trưởng thành, là một phiên bản khác của chính mình trong tương lai.
"Nước mắt không làm con người yếu đi, đôi khi đó lại là nơi bắt đầu của sự mạnh mẽ", tài khoản này viết.
Một số người khác lại liên tưởng đến những tầng nghĩa rộng hơn. Có người nhắc tới nước mắt của người lính thời chiến, có người nghĩ đến giọt nước mắt của cha mẹ, của người trưởng thành giữa áp lực cuộc sống. Cũng có người nói rằng đề văn hay ở chỗ không có một đáp án duy nhất. Mỗi người sẽ nhìn thấy trong "giọt nước mắt”", một lát cắt khác nhau của đời sống.
"Không có giọt nước mắt nào là vô nghĩa", một bình luận nhận được nhiều lượt thích viết. “Có nước mắt của đau đớn, của biết ơn, của hạnh phúc, của bất lực… Nhưng dù là cảm xúc nào thì đó cũng là dấu hiệu cho thấy con người đang thật sự sống".
Nhiều người đánh giá đây là dạng đề có chiều sâu, khuyến khích học sinh tư duy thay vì chỉ triển khai theo khuôn mẫu quen thuộc. Chỉ một hình ảnh giọt nước mắt nhưng có thể mở ra rất nhiều hướng bàn luận: cảm xúc, ký ức, sự trưởng thành, chữa lành, mất mát hay cả niềm hy vọng.
Đặc biệt, cụm từ “quá khứ – hiện tại – tương lai” khiến đề văn trở nên thú vị hơn. Nó buộc người viết không chỉ dừng lại ở việc mô tả cảm xúc mà còn phải nhìn thấy hành trình của con người qua cảm xúc ấy.
Tất nhiên, cũng có không ít học sinh cảm thấy áp lực trước kiểu đề này. Với những bạn quen học văn theo dàn ý có sẵn, các đề mở giàu tính liên tưởng dễ tạo cảm giác không biết bắt đầu từ đâu. Một số ý kiến cho rằng đề hơi thiên về cảm xúc, phù hợp với học sinh có khả năng cảm thụ tốt hơn là những bạn thiên về lập luận logic.
Tuy nhiên, nhiều người lại cho rằng chính sự không có đáp án cố định ấy mới là điều khiến môn Văn trở nên đúng nghĩa là môn học của cảm nhận và trải nghiệm sống.
Thực tế, nhiều năm gần đây, các đề văn giàu tính mở ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Thay vì yêu cầu học sinh học thuộc tác phẩm hay viết theo văn mẫu, các đề thi bắt đầu ưu tiên khả năng cảm thụ, tư duy cá nhân và góc nhìn riêng của người viết.
Và có lẽ, chính vì thế mà đề văn về giọt nước mắt lần này tạo nên tranh luận. Bởi nó không chỉ kiểm tra kỹ năng làm bài, mà còn chạm đến cách mỗi người nhìn cuộc sống.
Có người thấy đề khó vì chưa biết bắt đầu từ đâu. Nhưng cũng có người đọc xong lại thấy mình đâu đó trong chính câu chữ ấy.
Hiểu Đan
