Thay vì gửi tiền mặt, ký sổ sách, biên lai, sắp tới trại giam sẽ mở tài khoản ngân hàng riêng, dán QR Code ở khu thăm gặp, tạo điều kiện cho người nhà đơn giản hóa việc gửi tiền cho phạm nhân. Sự chuyển dịch này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho cán bộ cơ sở giam giữ mà còn tạo điều kiện thuận lợi, an toàn hơn cho người thân của phạm nhân trong việc tiếp tế và hỗ trợ vật chất, theo VnExpress.
Đây là nội dung mới được Cục Cảnh sát quản lý trại giam đề xuất trong dự thảo thông tư quy định chi tiết chế độ gặp, nhận quà và liên lạc của phạm nhân.
Dự thảo dự kiến trình Bộ trưởng Bộ Công an ký ban hành trong tháng 5 và có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký.
Trại giam sẽ có QR Code
Điểm khác biệt giữa quy định hiện hành và dự thảo mới nằm ở phương thức tiếp nhận tiền lưu ký. Theo Thông tư số 14/2020/TT-BCA, việc gửi tiền cho phạm nhân chủ yếu thực hiện qua hai cách: nộp tiền mặt trực tiếp khi thăm gặp hoặc qua đường bưu chính.
Quy trình này đòi hỏi cán bộ phải tiếp nhận, ký nhận vào sổ thăm gặp và cuối ngày bàn giao cho bộ phận hậu cần, tài vụ.
Còn Dự thảo Thông tư năm 2026 đã đưa vào quy định mang tính đột phá: Các cơ sở giam giữ sẽ mở tài khoản tại ngân hàng và tạo mã QR Code niêm yết tại Nhà gặp phạm nhân.
Cụ thể, tại khoản 1, Điều 14 Dự thảo nêu: "Các cơ sở giam giữ mở tài khoản tại ngân hàng và tạo mã QR Code niêm yết tại khu vực Nhà gặp phạm nhân. Khi phạm nhân mới đến chấp hành án, Thủ trưởng cơ sở giam giữ gửi thông báo về việc tiếp nhận phạm nhân đến chấp hành án kèm theo số tài khoản ngân hàng để người thân thích của phạm nhân biết để gửi tiền".
Việc ứng dụng mã QR và chuyển khoản ngân hàng giúp dòng tiền được số hóa ngay từ điểm đầu, loại bỏ các rủi ro liên quan kiểm đếm, bảo quản và vận chuyển tiền mặt thủ công trong môi trường trại giam.
Tần suất nhận quà, nhận tiền
Dự thảo không hạn chế số tiền tối đa (về giá trị mặt tiền) mà một phạm nhân được phép nhận qua ngân hàng trong một lần hoặc một tháng. Tuy nhiên, việc nhận tiền qua ngân hàng và sử dụng số tiền đó được điều chỉnh bởi các quy định về tần suất và mục đích sử dụng.
Cụ thể, trong một lần gặp người nhà, phạm nhân được nhận tối đa 5 kg đồ vật. Mỗi tháng phạm nhân được nhận tiền, đồ vật do người thân thích đưa đến hoặc gửi qua đường bưu chính, qua ngân hàng 2 lần, gửi đồ vật mỗi lần không quá 3 kg, nếu gửi một lần thì không quá 6 kg.
Tiền được người nhà gửi, cùng với tiền thưởng tiền bồi dưỡng làm thêm giờ, vượt năng suất lao động được chuyển vào lưu ký để phạm nhân mua đồ ăn thêm tại căng tin. Mức chi tiêu này không được quá 5 lần định lượng tiền ăn trong một tháng cho mỗi phạm nhân.
Tiền cũng sẽ được tiêu cho các khoản chi cho hàng hóa thiết yếu khác phục vụ nhu cầu sinh hoạt (như kem đánh răng, xà phòng, quần áo, giấy, bút...) thì không tính vào giới hạn 5 lần tiền ăn nêu trên.
Ngoài ra, tiền lưu ký còn có thể được dùng để liên lạc điện thoại, gửi về cho người thân hoặc thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác như phạt tiền, án phí.
Phạm nhân được gọi video với người thân 1 lần/tháng
Nếu như Thông tư 14/2020 chỉ giới hạn việc liên lạc qua máy điện thoại cố định (có dây hoặc không dây) với âm thanh đơn thuần, dự thảo mới đã bổ sung hình thức liên lạc có cả hình ảnh và âm thanh (video call), báo Tuổi Trẻ đưa tin.
Cụ thể phạm nhân được liên lạc có hình ảnh, âm thanh (video call) với người thân thích thông qua hệ thống thông tin chuyên dùng do Bộ Công an quản lý, theo hình thức kết nối do cơ sở giam giữ thiết lập, quản lý, kiểm soát qua mạng Internet đến thiết bị đầu cuối của thân nhân.
Việc liên lạc do thủ trưởng cơ sở giam giữ quyết định và được tổ chức, giám sát trong suốt quá trình liên lạc.
Trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cơ sở giam giữ, việc này có thể bị tạm dừng hoặc không cho thực hiện theo quyết định của người có thẩm quyền.
Phạm nhân không được tự do sử dụng Internet hoặc sử dụng ứng dụng, nền tảng liên lạc khác ngoài hệ thống theo quy định.
Người thân phải thực hiện đăng ký trực tuyến trên hệ thống và chỉ khi hình ảnh, âm thanh thu nhận trực tiếp trùng khớp với dữ liệu định danh đã xác lập thì cuộc trao đổi mới được phép diễn ra.
Khi phạm nhân liên lạc có hình ảnh, âm thanh với người thân thích, phải thực hiện đúng thông tin đã đăng ký, bao gồm thông tin liên lạc của người thân thích và nội dung trao đổi được ghi nhận trong quá trình quản lý việc liên lạc...
Việc liên lạc có hình ảnh giữa phạm nhân và người thân thích được thực hiện không quá một lần trong một tháng, thời lượng mỗi lần không quá 10 phút và đặc biệt, được thực hiện miễn phí.
Trong khi đó với hình thức gọi điện thoại như hiện nay, phạm nhân phải tự chi trả cước phí theo mức giá do cơ quan bưu chính, viễn thông quy định.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
