Chuyến thăm của Quốc vương Sultan Ibrahim Iskandar tới sân bay Zhukovsky để trực tiếp theo dõi màn trình diễn của Su-57 là lời khẳng định rõ nét nhất cho sự quan tâm của Kuala Lumpur đối với dòng chiến đấu quân sự thế hệ mới từ Moscow.
Màn phô diễn sức mạnh tại Zhukovsky
Mới đây, Liên bang Nga đã tổ chức buổi trình diễn đặc biệt dòng tiêm kích tàng hình Su-57E dành riêng cho Quốc vương Malaysia, Sultan Ibrahim Iskandar. Sự kiện diễn ra vào ngày 8/5 tại Sân bay Quốc tế Zhukovsky, ngoại ô Moscow. Dưới sự điều khiển của phi công thử nghiệm kỳ cựu Sergey Bogdan, chiếc tiêm kích thế hệ thứ năm đã thực hiện bài bay trình diễn kéo dài khoảng 7 phút.
Trên trang Facebook cá nhân, Quốc vương Malaysia đã chia sẻ những hình ảnh về sự kiện, đặc biệt nhấn mạnh vào khả năng tác chiến đa nhiệm và hệ thống radar tối tân của dòng chiến đấu cơ này. Mặc dù tính đến thời điểm hiện tại, Malaysia vẫn chưa đưa ra thông báo chính thức về kế hoạch mua sắm, nhưng những động thái này cho thấy Su-57 đang là ứng viên sáng giá trong tầm ngắm của Kuala Lumpur.
Nga từ lâu đã là nhà cung cấp vũ khí hàng không chiến lược cho Không quân Hoàng gia Malaysia. Hiện tại, 18 chiếc Su-30MKM vẫn đóng vai trò là lực lượng nòng cốt trong biên chế tác chiến của quốc gia Đông Nam Á này. Tuy nhiên, một phần trong số đó đang rơi vào tình trạng không thể vận hành.
Nhiều năm trước, Malaysia từng lên tiếng quan ngại về việc các lệnh trừng phạt quốc tế khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn linh kiện thay thế cho dòng Su-30MKM. Dẫu vậy, đến năm 2025, quốc gia này tuyên bố đã tự chủ được việc sửa chữa các máy bay này. Giới quan sát không loại trừ khả năng Nga đã hỗ trợ Malaysia thông qua các kênh gián tiếp, hoặc Kuala Lumpur đã nhận được sự trợ giúp kỹ thuật từ phía Ấn Độ.
Thời điểm nhạy cảm và tham vọng của Nga
Sự kiện Quốc vương Sultan Ibrahim Iskandar đến Moscow diễn ra chỉ vài tuần sau Triển lãm Dịch vụ Quốc phòng Châu Á (DSA 2026) được tổ chức tại Kuala Lumpur (từ 20-23/4). Tại triển lãm này, tập đoàn Rosoboronexport đã công bố sự sẵn sàng cho các hợp đồng xuất khẩu Su-57E mới. Việc người đứng đầu nhà nước Malaysia trực tiếp kiểm chứng khí tài ngay sau triển lãm là minh chứng cho thấy Su-57E đang là ứng viên tiềm năng hàng đầu để thay thế dòng Su-30MKM cũ.
Đối với Nga, một hợp đồng xuất khẩu Su-57 mới vào lúc này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Cho đến nay, Algeria là khách hàng nước ngoài duy nhất của dòng máy bay này, nhưng quốc gia Bắc Phi đã giữ kín thỏa thuận do lo ngại các rủi ro từ lệnh trừng phạt của Mỹ.
Việc sở hữu Su-57 của Algeria chỉ mới được hé lộ gần đây. Bên cạnh 12 chiếc Su-57E, Algeria còn đặt hàng thêm 14 chiếc Su-34 và đã tiếp nhận ít nhất một chiếc Su-35 vào năm ngoái. Quyết định này giúp Algeria chiếm ưu thế lớn về không quân trong khu vực, đặc biệt khi đối thủ Morocco đang gặp khó khăn trong việc tiếp nhận tiêm kích Mirage 2000-9 từ UAE do những hệ lụy từ cuộc chiến Mỹ - Iran.
Nỗ lực tìm kiếm giải pháp thay thế của Malaysia
Khác với sự kín đáo của Algeria, Malaysia dường như đang công khai phát đi những tín hiệu về việc cân nhắc lựa chọn Su-57. Điều này cho thấy Kuala Lumpur có lẽ đã phân tích kỹ lưỡng các biến số về rủi ro và lợi ích trước khi thực hiện bước đi chiến lược này.
Nhìn lại lịch sử mua sắm của Malaysia, năm ngoái quốc gia này từng có ý định củng cố sức mạnh không quân bằng cách mua lại phi đội F/A-18C/D Hornet đã qua sử dụng. Đầu tháng 2 vừa qua, có thông tin cho rằng họ đã xúc tiến thỏa thuận mua 30 chiếc tiêm kích loại này từ Kuwait.
Tuy nhiên, đến cuối mùa hè, Malaysia đã quyết định hủy bỏ thương vụ F/A-18 từ Kuwait. Nguyên nhân được đưa ra là do thời gian bàn giao kéo dài, chi phí hiện đại hóa quá cao (lên tới 4 triệu USD cho mỗi chiếc), cùng các vấn đề về độ mỏi khung thân, hệ thống radar lạc hậu và thiếu hụt liên kết dữ liệu Link 16.
Kể từ đó, nhu cầu bổ sung những chiến đấu cơ mới hoặc đã qua sử dụng nhưng có hiệu năng hiện đại, ổn định cho Không quân Malaysia vẫn là một bài toán cấp bách chưa có lời giải cuối cùng.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
