Tiết kiệm tiền thường được nghĩ đến như một bài toán đòi hỏi kỷ luật: Phải cắt giảm chi tiêu, hạn chế mua sắm và liên tục tự nhắc bản thân không được tiêu quá tay. Tuy nhiên, những người có khả năng tiết kiệm tốt trong thời gian dài lại thường không cảm thấy mình đang phải “ép” bản thân quá nhiều.
Theo các chuyên gia hoạch định tài chính tại Endeavor Wealth Advisors, những người tiết kiệm và đầu tư thành công thường có một số đặc điểm khá rõ ràng trong cách quản lý tiền bạc. Đây cũng là những thói quen giúp việc tích lũy trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống thay vì một nhiệm vụ phải cố gắng mỗi tháng.
1. Quản lý tài chính có tổ chức, không để cảm xúc chi phối
Điểm chung đầu tiên của những người tiết kiệm tốt là họ nắm khá rõ tình hình tài chính của mình. Các khoản tiền trong tài khoản ngân hàng, tài khoản đầu tư, quỹ hưu trí hay những khoản tiết kiệm khác đều được theo dõi và sắp xếp tương đối rõ ràng.
Việc biết tiền đang ở đâu, được phân bổ cho mục đích gì giúp họ dễ đánh giá tiến độ thực hiện các mục tiêu tài chính. Quan trọng hơn, họ không để cảm xúc quyết định cách sử dụng tiền, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường biến động. Thay vì hoảng loạn khi khoản đầu tư giảm giá hoặc vội vàng thay đổi kế hoạch, họ có xu hướng giữ bình tĩnh và bám sát chiến lược đã đặt ra.
2. Luôn chi tiêu ít hơn số tiền kiếm được
Đây là nguyên tắc đơn giản nhưng mang tính nền tảng: Thu nhập phải lớn hơn chi tiêu. Những người tiết kiệm thành công thường chủ động quan sát thói quen tiêu tiền của bản thân và có ý thức điều chỉnh khi cần thiết.
Họ không nhất thiết phải sống quá kham khổ mà chỉ tránh việc nâng mức chi tiêu lên ngang bằng hoặc vượt quá thu nhập mỗi khi kiếm được nhiều tiền hơn. Đồng thời, họ cũng quan sát cách những người xung quanh sử dụng tiền, nhận diện cả những thói quen tốt lẫn những kiểu chi tiêu dễ dẫn đến áp lực tài chính để tự điều chỉnh mình.
3. Tiết kiệm ngay khi bắt đầu kiếm được tiền
Những người có khả năng tích lũy tốt thường không chờ đến khi thu nhập cao mới bắt đầu tiết kiệm. Họ hình thành thói quen này ngay từ những năm đầu đi làm, khi số tiền kiếm được còn chưa lớn.
Khoản tiết kiệm có thể được đưa vào quỹ hưu trí, tài khoản đầu tư hoặc một quỹ dự phòng dành cho những tình huống bất ngờ. Điều quan trọng không nằm ở số tiền ban đầu mà ở việc biến tiết kiệm thành một hoạt động diễn ra đều đặn. Khi thói quen đã được hình thành từ sớm, việc dành tiền cho tương lai sẽ trở nên tự nhiên hơn thay vì luôn có cảm giác phải hy sinh một khoản chi tiêu hiện tại.
4. Chọn nơi ở phù hợp với khả năng tài chính
Một điểm chung khác là họ không cố mua hoặc thuê một căn nhà vượt quá khả năng chi trả chỉ để nâng cấp chất lượng cuộc sống trước mắt. Khi mua nhà, họ thường tích lũy một khoản tiền trả trước đáng kể và lựa chọn bất động sản phù hợp với mức thu nhập.
Mục tiêu không chỉ là trả được tiền nhà mỗi tháng mà còn phải duy trì khả năng tiết kiệm cho những mục tiêu dài hạn khác. Ngay cả khi nhu cầu nhà ở thay đổi và phải chuyển sang một căn nhà khác, nguyên tắc này vẫn được duy trì: chi phí nhà ở không được làm ảnh hưởng quá lớn đến kế hoạch tài chính tổng thể.
5. Sử dụng nợ như một công cụ thay vì để nợ kiểm soát tài chính
Những người tiết kiệm tốt không nhất thiết phải hoàn toàn tránh xa các khoản vay. Họ có thể sử dụng khoản vay mua ô tô, vay học tập hoặc những khoản nợ cần thiết khác, nhưng luôn có kế hoạch trả nợ rõ ràng.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ khoản nợ được tính toán trước, thay vì phát sinh một cách tùy tiện rồi mới tìm cách xử lý. Khi vay tiền, họ cân nhắc khả năng trả nợ và chủ động xây dựng kế hoạch thanh toán. Nhờ vậy, nợ không trở thành khoản chi kéo dài vô thời hạn và cản trở khả năng tích lũy.
6. Không liên tục đổi ô tô chỉ vì muốn có xe mới
Một chiếc ô tô có thể được sử dụng trong nhiều năm thay vì liên tục thay xe mới. Những người tiết kiệm tốt thường ưu tiên một chiếc xe phù hợp với khả năng tài chính và duy trì nó trong thời gian dài.
Đáng chú ý, sau khi trả hết khoản vay mua xe, họ không nhất thiết lập tức dùng phần tiền từng dành cho việc trả nợ để nâng cấp cuộc sống. Thay vào đó, khoản tiền này có thể tiếp tục được tiết kiệm nhằm chuẩn bị cho lần mua xe tiếp theo. Cách làm này giúp việc thay ô tô trong tương lai ít tạo ra cú sốc tài chính hơn.
7. Mỗi khoản tiết kiệm đều có một mục đích cụ thể
Thay vì chỉ có một khoản tiền tiết kiệm chung chung, những người tích lũy tốt thường xác định rõ mỗi khoản tiền được dành cho mục tiêu nào. Có thể đó là tiền mua nhà, sửa chữa nhà, mua ô tô, đi du lịch hoặc những nhu cầu lớn khác trong tương lai.
Khi đã rút tiền cho đúng mục đích, họ tiếp tục bổ sung khoản tiết kiệm đó thay vì coi số tiền đã sử dụng là một khoản mất đi. Cách phân chia này khiến việc tiết kiệm trở nên cụ thể hơn: mỗi khoản tiền đều có lý do để tồn tại và người sở hữu biết mình đang hướng tới điều gì.
Nhìn chung, khả năng tiết kiệm tốt không nhất thiết đến từ việc một người có thu nhập vượt trội hay phải cắt giảm mọi khoản chi tiêu. Điểm chung nằm ở cách họ tổ chức tài chính, kiểm soát chi tiêu, sử dụng nợ, lựa chọn những khoản chi lớn và duy trì các mục tiêu tiết kiệm trong thời gian dài. Khi những nguyên tắc này trở thành thói quen, tiết kiệm tiền không còn là việc phải cố gắng mỗi tháng mà dần trở thành một phần tự nhiên trong cách quản lý tài chính.
(Nguồn: Endeavor Wealth Advisors)
Ngọc Linh
