BYD vừa trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, bán được 4,6 triệu xe năng lượng mới trong năm 2025, vượt mặt Tesla. Nhưng ngay sau thành công đó, gã khổng lồ Trung Quốc đã cắt giảm gần 100.000 nhân viên - lần giảm biên chế lớn đầu tiên trong lịch sử công ty.
Theo báo cáo thường niên 2025 nộp cho Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến, BYD kết thúc năm với khoảng 870.000 nhân viên, giảm từ mức 968.900 người vào cuối năm 2024. Con số này đánh dấu lần đầu tiên nhà tuyển dụng tư nhân lớn nhất Trung Quốc giảm biên chế sau nhiều năm tăng trưởng chóng mặt.
Để hiểu rõ quy mô cắt giảm này, cần nhìn lại hành trình tuyển dụng điên cuồng của BYD trong vài năm qua. Cuối năm 2018, công ty chỉ có hơn 220.000 nhân viên. Con số này gần như không đổi đến năm 2020 với 224.280 người. Nhưng từ 2021, mọi thứ bùng nổ. BYD tuyển thêm gần 64.000 người trong năm đó, nâng tổng số lên 288.186.
Năm 2022 đánh dấu bước ngoặt lớn - BYD gần như gấp đôi lực lượng lao động, tuyển 281.914 người trong một năm duy nhất, đạt 570.100 nhân viên vào cuối năm. Đây cũng là năm công ty ngừng sản xuất hoàn toàn xe động cơ đốt trong và chuyển hẳn sang xe năng lượng mới.
Đến cuối 2023, con số tăng lên 703.500. Và đỉnh điểm là cuối 2024 với 968.900 người - biến BYD thành nhà tuyển dụng tư nhân lớn nhất Trung Quốc, vượt xa hầu hết doanh nghiệp nhà nước.
Rồi đến năm 2025, xu hướng đảo ngược. Lực lượng lao động giảm xuống khoảng 870.000 người - mất gần 100.000 việc làm, tương đương 10% lực lượng đỉnh điểm. Theo phân tích của iFeng, cắt giảm này không do nhu cầu giảm mà do tự động hóa - robot công nghiệp đang thay thế công nhân dây chuyền sản xuất trên toàn mạng lưới nhà máy của BYD.
Điều thú vị là mặc dù giảm 100.000 người, tổng tiền mặt trả cho nhân viên năm 2025 lại tăng. Mức lương bình quân mỗi người tăng lên khoảng 150.000 yuan (20.600 USD) một năm. Con số này cho thấy các vị trí bị cắt giảm chủ yếu là công nhân sản xuất lương thấp, trong khi những vị trí kỹ thuật cao hơn vẫn được giữ lại và tăng lương.
Về mặt kinh doanh, BYD bán được 4,6 triệu xe năng lượng mới trong năm 2025, tăng khoảng 330.000 xe so với 2024 - đủ để củng cố vị trí nhà sản xuất xe năng lượng mới lớn nhất thế giới và vượt qua Tesla. Doanh thu đạt 803,97 tỷ yuan (110,1 tỷ USD), tăng 3,46% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, lợi nhuận ròng giảm 19% xuống 32,62 tỷ yuan (4,47 tỷ USD) - đây là lần giảm lợi nhuận hàng năm đầu tiên kể từ 2021. Chủ tịch Wang Chuanfu giải thích trong báo cáo thu nhập rằng công ty đang phải đối mặt với "giai đoạn loại trực tiếp" của cuộc cạnh tranh giá trong nước. Nói cách khác, các hãng xe Trung Quốc đang đánh nhau bằng cách giảm giá điên cuồng, làm ăn mòn biên lợi nhuận.
Trong bối cảnh đó, việc thay công nhân bằng robot trở thành giải pháp tất yếu để giữ lợi nhuận. Robot không đòi tăng lương, không cần nghỉ phép, làm việc 24/7 và quan trọng nhất - giúp giảm chi phí sản xuất trong cuộc chiến giá khốc liệt.
Thị trường nội địa của BYD đang gặp khó. Doanh số tháng 3/2026 đạt 300.222 xe - giảm 20,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp giảm doanh số hàng năm tại thị trường trong nước. Quý 1/2026 bán được 700.463 xe, giảm 30% so với cùng kỳ năm trước.
Nhưng xuất khẩu lại là câu chuyện hoàn toàn khác. BYD xuất khẩu 120.083 xe trong tháng 3, tăng 65,1% so với cùng kỳ. Quý 1 xuất khẩu đạt 321.165 xe. Đặc biệt, tháng 2/2026 đánh dấu lần đầu tiên xuất khẩu của BYD vượt doanh số nội địa.
Nguyễn Hải
