Khi cho con giao lưu cùng bạn bè, cha mẹ thường khá chủ quan vì nghĩ con còn nhỏ, chơi với nhau cũng chỉ là chuyện vui đùa, không có gì đáng lo. Thế nhưng, trong một nhóm trẻ có sự khác biệt về độ tuổi, những gì diễn ra giữa các con đôi khi không đơn giản như người lớn vẫn nghĩ.
Anh Nguyễn Bình Nam là một phụ huynh hiện đang sinh sống và làm việc tại TP.HCM. Ông bố này cho hay, anh từng quan sát thấy một tình huống khi đưa con xuống sân chung cư chơi. Lúc đầu, con anh chủ động làm quen và chơi vui vẻ cùng một bạn học lớp 3. Sau đó, một đứa trẻ học lớp 5 nhập nhóm.
Khi còn người lớn đứng quan sát, đứa trẻ lớp 5 tỏ ra rất ngoan ngoãn. Nhưng ngay khi người bà vừa rời đi, cách ứng xử đã thay đổi rõ rệt. Đứa trẻ bắt đầu nói tục, xưng hô thiếu chừng mực và bày ra các trò đùa như kéo quần áo, giật tóc hay đặt biệt danh xấu cho bạn.
Từ tình huống này, anh Nam cho rằng phụ huynh cần chú ý hơn đến môi trường giao tiếp của con, đặc biệt là khi trẻ chơi theo nhóm và không có người lớn trực tiếp quan sát.
Trẻ có thể thay đổi cách ứng xử khi không có người lớn
Từ một buổi vui chơi tưởng như rất bình thường, người bố nhận ra hai điều mà nhiều phụ huynh có thể bỏ qua.
Thứ nhất, trẻ có thể thể hiện rất khác khi có người lớn và khi chỉ ở cùng bạn bè.
Khi có cha mẹ hoặc người lớn bên cạnh, trẻ thường biết giữ ý, biết điều chỉnh lời nói và hành động. Nhưng khi người lớn rời đi, các em có thể thoải mái hơn và bộc lộ những hành vi mà người lớn không thường xuyên nhìn thấy.
Điều này khiến việc đánh giá một đứa trẻ chỉ qua vài phút quan sát trước mặt cha mẹ trở nên khó khăn. Một em nhỏ có thể gặp một người bạn rất ngoan khi có người lớn, nhưng lại tiếp xúc với những cách nói chuyện, trò chơi hoặc hành vi hoàn toàn khác khi chỉ còn nhóm trẻ với nhau.
Thứ hai, trẻ lớn hơn có thể vô tình trở thành người “dạy” trẻ nhỏ những điều cha mẹ không mong muốn.
Ở tuổi tiểu học, trẻ thường học hỏi rất nhiều thông qua việc quan sát và bắt chước bạn bè. Một đứa trẻ nhỏ có thể không hiểu vì sao một hành động là không phù hợp, nhưng nếu thấy anh chị lớn làm và những người khác cùng cười, em dễ nghĩ đó là một trò vui.
Đặc biệt, trẻ nhỏ thường muốn được hòa nhập với nhóm. Vì vậy, khi một bạn lớn tuổi hơn đưa ra luật chơi, cách nói chuyện hoặc một trò chơi mới, trẻ nhỏ có thể làm theo chỉ để không bị đứng ngoài.
Đó cũng là lý do anh cho rằng với những trẻ còn nhỏ, việc lựa chọn môi trường và nhóm bạn cần được cha mẹ quan tâm giống như việc lựa chọn nội dung mà con được xem trên mạng.
Những điều cần lưu ý
Điều đó không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải cấm con chơi với tất cả những trẻ lớn tuổi hơn. Khoảng cách tuổi tác chỉ là một yếu tố. Quan trọng hơn vẫn là tính cách, cách giáo dục của gia đình và cách những đứa trẻ đối xử với nhau.
Có những anh chị lớn rất tốt, thậm chí còn giúp các em nhỏ học cách nhường nhịn, chia sẻ và giải quyết mâu thuẫn. Nếu là anh em họ hàng hoặc những gia đình thân thiết, cha mẹ đã hiểu rõ tính cách của trẻ thì mức độ lo lắng có thể khác. Ngược lại, với những người bạn mới quen ở trường, khu phố hay sân chơi chung cư, cha mẹ nên dành thời gian quan sát trước khi để con chơi tự do.
Với trẻ khoảng 6-7 tuổi, nếu chơi cùng nhóm có những anh chị lớn hơn 2-3 tuổi, việc người lớn ở gần và quan sát vẫn rất cần thiết. Khi trẻ càng lớn, khả năng phân biệt đúng sai, tự kiểm soát và bảo vệ bản thân tốt hơn, phạm vi giao tiếp cũng có thể được mở rộng.
Điều quan trọng cuối cùng vẫn là dạy trẻ biết tự bảo vệ mình.
Cha mẹ không thể đi theo con suốt tuổi thơ để kiểm soát từng người bạn, từng câu nói hay từng trò chơi. Điều có thể làm là giúp con hiểu rằng không phải trò đùa nào cũng đáng tham gia, không phải điều gì bạn bè làm cũng cần bắt chước. Nếu ai đó nói tục, trêu chọc quá mức, kéo quần áo, giật tóc hoặc khiến con cảm thấy khó chịu, trẻ cần biết cách nói không và tìm đến người lớn để được giúp đỡ.
Bạn bè là một phần rất đẹp của tuổi thơ. Nhưng bên cạnh việc cho con cơ hội kết bạn, cha mẹ cũng cần nhớ rằng một đứa trẻ không chỉ học từ sách vở và lời dạy của người lớn. Các em còn học rất nhiều từ những người bạn mà mình gặp mỗi ngày.
Vì thế, trước khi để con chơi tự do, đôi khi chỉ cần thêm một chút quan sát của cha mẹ cũng có thể giúp trẻ tránh được những ảnh hưởng không đáng có.
Hiểu Đan
