Tại Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ ghi nhận tình trạng bệnh thận mạn đang ngày càng trẻ hóa. Hình ảnh học sinh, sinh viên hay người trẻ tuổi lặng lẽ ngồi hàng giờ bên máy chạy thận nay không còn hiếm gặp.
Điều đáng lo ngại là nhiều người vẫn cho rằng suy thận chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi nên thường bỏ qua các dấu hiệu bất thường của cơ thể. Chỉ đến khi được chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối, họ mới bàng hoàng nhận ra bệnh đã âm thầm tiến triển từ lâu.
Theo thống kê của Hội Lọc máu Việt Nam, tỷ lệ người dưới 40 tuổi mắc bệnh thận mạn đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Đây được xem là hồi chuông cảnh báo về lối sống thiếu lành mạnh và sự chủ quan trong chăm sóc sức khỏe của giới trẻ hiện nay.
“Tôi còn trẻ, tôi vẫn khỏe, sao lại có thể suy thận?” - đó là câu hỏi mà ThS.BSNT Vũ Thị Ánh cùng các đồng nghiệp tại Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai thường xuyên nghe từ các bệnh nhân mới chỉ đôi mươi.
Theo bác sĩ Ánh, bệnh thận mạn ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm. Thận là cơ quan có khả năng hoạt động bền bỉ, ngay cả khi chức năng đã suy giảm đáng kể. Nhiều trường hợp, thận chỉ còn hoạt động khoảng 20-30% nhưng người bệnh vẫn chưa cảm nhận rõ triệu chứng.
Chính vì vậy, không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đã bước vào giai đoạn muộn, buộc phải lọc máu hoặc chuẩn bị ghép thận để duy trì sự sống.
“Đừng đợi đến khi khó thở hay không tiểu được mới đi khám. Thận đang phát tín hiệu cảnh báo qua những thay đổi rất nhỏ của cơ thể nhưng nhiều người lại dễ dàng bỏ qua”, bác sĩ Ánh khuyến cáo.
Theo các bác sĩ, những dấu hiệu bất thường cần đặc biệt lưu ý gồm nước tiểu có nhiều bọt lâu tan, nước tiểu sẫm màu hoặc tiểu ra máu; sưng phù mí mắt, phù chân; tăng huyết áp ở người trẻ; mệt mỏi kéo dài, xanh xao do thiếu máu.
Không chỉ chủ quan với triệu chứng, nhiều người trẻ còn đang vô tình “bào mòn” hai quả thận bằng chính những thói quen sinh hoạt hàng ngày.
Qua quá trình thăm khám, các bác sĩ nhận thấy tình trạng tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm kéo dài, dùng thuốc đông y hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc đang khá phổ biến ở người trẻ. Đây đều là những yếu tố có thể gây tổn thương thận nếu sử dụng không đúng cách.
Bên cạnh đó là lối sống thiếu khoa học như ăn quá mặn, uống nhiều nước ngọt có gas, thức khuya kéo dài, ít vận động dẫn đến thừa cân, béo phì. Những thói quen tưởng như bình thường này lại đang âm thầm làm tăng áp lực lên thận mỗi ngày.
Nhiều người trẻ cũng chưa có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là với các bệnh lý nền như tăng huyết áp hay đái tháo đường. Khi các bệnh này không được kiểm soát tốt, nguy cơ tổn thương thận sẽ tăng lên theo thời gian.
Theo ThS.BSNT Vũ Thị Ánh, suy thận là căn bệnh khó có thể đảo ngược hoàn toàn, nhưng nếu được phát hiện sớm, người bệnh vẫn có thể làm chậm tiến triển và bảo tồn chức năng thận trong nhiều năm.
“Chỉ một xét nghiệm nước tiểu và chỉ số creatinin máu đơn giản đôi khi có thể tạo nên ranh giới giữa một cuộc sống bình thường và cuộc đời gắn liền với bệnh viện, máy lọc máu”, bác sĩ Ánh nhấn mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường; người thừa cân, béo phì; người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên xuất hiện tình trạng phù, nước tiểu bất thường, mệt mỏi kéo dài cần chủ động kiểm tra chức năng thận định kỳ.
Các bác sĩ cũng lưu ý, thay đổi lối sống là yếu tố quan trọng để bảo vệ thận. Người trẻ nên duy trì chế độ ăn nhạt, uống đủ nước, hạn chế đồ uống có gas, ngủ đúng giờ, tập thể dục thường xuyên và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc trong thời gian dài nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
