Đề xuất chỉ thi Toán và Ngữ văn để giảm áp lực
Theo dự thảo của Bộ GD&ĐT, việc dự kiến tổ chức kỳ thi vào lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn nhằm mục đích giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động trong học tập, đồng thời tiết kiệm nguồn lực tổ chức kỳ thi.
Nội dung đề thi tuyển sinh sẽ nằm trong phạm vi yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở (THCS). Đối với các trường trung học phổ thông (THPT) chuyên, thí sinh sẽ dự thi hai môn chung cùng một môn chuyên có đề thi riêng bám sát chương trình THCS, bảo đảm tuyển chọn được những học sinh có năng khiếu tương ứng.
Bên cạnh đó, các học sinh thuộc diện chính sách vẫn được hưởng chế độ tuyển thẳng, ưu tiên hoặc khuyến khích, và việc xác định đối tượng tuyển thẳng sẽ do từng địa phương chịu trách nhiệm.
Theo báo Dân trí, quy định trong dự thảo mới tạo ra sự thay đổi lớn so với quy chế hiện hành.
Hiện nay, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 gồm hai môn bắt buộc là Toán, Ngữ văn cùng môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở GD&ĐT các địa phương lựa chọn và công bố chậm nhất vào ngày 31/3 hằng năm.
Đơn cử tại TP.HCM, kỳ thi năm 2026 được tổ chức với ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ, tất cả đều tính hệ số 1.
Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp để lấy ý kiến đóng góp từ xã hội, trong đó đáng chú ý là đề xuất rút gọn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 xuống còn hai môn Toán và Ngữ văn. Ảnh minh họa: Sức khỏe & Đời sống
Nỗi lo học sinh giảm quan tâm môn Ngoại ngữ
Trước đề xuất rút gọn môn thi, nhiều phụ huynh và chuyên gia giáo dục bày tỏ sự đồng tình nhưng vẫn kèm theo những trăn trở về chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Báo Lao động dẫn lời bà Nguyễn Ngọc Anh (ngụ xã Bình Chánh, TP.HCM), một phụ huynh có con chuẩn bị thi vào lớp 10, nhận định việc bớt môn thi sẽ giúp học sinh giảm bớt gánh nặng ôn tập. Tuy nhiên, bà cũng băn khoăn rằng nếu Tiếng Anh không còn là môn thi bắt buộc, học sinh có thể sẽ lơ là và giảm sự quan tâm đối với môn học này.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Ánh Mai, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Cầu (xã Bà Điểm), cho rằng khi xem xét giảm môn thi cần tính đến đặc thù của một đô thị lớn như TP.HCM, nơi ngoại ngữ đóng vai trò quan trọng trong học tập và hội nhập.
Theo bà Mai, tâm lý "học để thi" hiện vẫn khá phổ biến khiến học sinh và phụ huynh thường chỉ tập trung vào những môn xuất hiện trong kỳ thi. Do đó, việc đưa Ngoại ngữ ra khỏi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tiềm ẩn nguy cơ môn học này ít được chú trọng hơn.
Dù vậy, bà Mai cũng nhìn nhận đề xuất của Bộ GD&ĐT có cơ sở để xem xét, bởi học sinh hiện nay được tiếp cận ngoại ngữ từ sớm, trong khi bài thi tuyển sinh lớp 10 truyền thống chưa thể đánh giá toàn diện cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.
Theo Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Cầu, điều cốt lõi là cần xác định rõ chuẩn năng lực ngoại ngữ mà học sinh phải đạt được khi hoàn thành bậc THCS. Chuẩn này cần tham chiếu theo các tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng, và nếu không kiểm tra qua kỳ thi tuyển sinh lớp 10 thì cần có hình thức đánh giá khác để học sinh cùng phụ huynh nắm được kết quả học tập.
Ở góc độ quản lý nhà trường, bà Mai khẳng định việc thi hai hay ba môn không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn năng lực của học sinh khi bước vào bậc THPT. Dù phương án tuyển sinh có thay đổi, các nhà trường vẫn phải bảo đảm chất lượng giảng dạy ngoại ngữ để phù hợp với định hướng đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM, cũng đánh giá việc giảm từ ba xuống hai môn thi sẽ giúp học sinh bớt căng thẳng khi ôn luyện, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí cho các gia đình cũng như công tác tổ chức thi.
Tuy nhiên, ông lưu ý ngành giáo dục cần có giải pháp để những môn không thi, đặc biệt là Ngoại ngữ, vẫn được duy trì dạy và học một cách nghiêm túc. Nhấn mạnh nguyên tắc "không thi thì vẫn phải tổ chức giảng dạy thật tốt", ông Ngai đề xuất trong trường hợp quy định mới chỉ giữ lại hai môn thi, Bộ GD&ĐT có thể xem xét cơ chế cho phép những địa phương có nhu cầu và lý do phù hợp được đề nghị tổ chức thi thêm môn Ngoại ngữ.
Trước đề xuất rút gọn môn thi, nhiều phụ huynh và chuyên gia giáo dục bày tỏ sự đồng tình nhưng vẫn kèm theo những trăn trở về chất lượng dạy và học ngoại ngữ. Ảnh minh họa: Dân trí
Bài toán tuyển sinh khi số lượng học sinh tăng
Song song với câu chuyện số lượng môn thi, phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028 tại TP.HCM cũng đang nhận được sự quan tâm lớn khi số lượng học sinh cuối cấp THCS tăng đột biến.
Theo số liệu thống kê trong năm học 2026-2027 cho thấy toàn thành phố có hơn 210.000 học sinh lớp 9, tăng hơn 40.000 em so với năm học trước đó. Trước áp lực về sĩ số, ngành giáo dục TP.HCM đang nghiên cứu các phương án tuyển sinh linh hoạt, kết hợp giữa việc tiếp tục tổ chức thi tuyển và mở rộng hình thức xét tuyển tại những trường hoặc khu vực phù hợp.
Tại Thông báo kết luận Hội nghị Hiệu trưởng năm 2026, Sở GD&ĐT TP.HCM đã giao Phòng Quản lý chất lượng nghiên cứu, tham mưu phương thức tuyển sinh lớp 10 theo hướng công khai, minh bạch và công bằng.
Trong đó, Sở yêu cầu đẩy mạnh vận dụng công nghệ thông tin trong việc phân bổ điểm học, ưu tiên dựa trên khoảng cách địa lý và nơi cư trú thực tế của học sinh, đồng thời nghiên cứu xây dựng Đề án đánh giá năng lực học sinh đầu cấp.
Nhìn nhận về bài toán tuyển sinh trong dài hạn, ông Nguyễn Văn Ngai cho rằng để giải tỏa áp lực cạnh tranh vào lớp 10, giải pháp căn cơ nhất vẫn là tập trung đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, phát triển đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận học sinh sau bậc THCS. Khi hệ thống trường học đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của xã hội, sức nóng của kỳ thi tuyển sinh sẽ từng bước hạ nhiệt, từ đó tạo tiền đề tiến tới hạn chế những kỳ thi tuyển sinh không thực sự cần thiết.
