Theo các chuyên gia và giáo viên, để việc trộn thí sinh thực sự phát huy hiệu quả, ngành giáo dục cần kết hợp với giám sát độc lập, kiểm soát chặt trách nhiệm cán bộ coi thi và tính toán điều kiện tổ chức tại từng địa phương.
Giám sát chéo để phòng ngừa gian lận
Trong bài góp ý về kỳ thi tốt nghiệp THPT từ năm 2027, TS Nguyễn Hoàng Chương, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Lộc Phát (Lâm Đồng), đề xuất giải pháp luân chuyển ngoại tỉnh (khỏi vùng, miền) đối với lãnh đạo điểm thi, lực lượng bảo vệ kỳ thi và ít nhất 1/3 giáo viên làm nhiệm vụ coi thi, báo Thanh niên đưa tin.
Theo đó, giáo viên coi thi không cùng đơn vị với lãnh đạo điểm thi và mỗi điểm thi có ít nhất thí sinh của hai trường trên địa bàn. Nhà giáo này nhận định sự giám sát lẫn nhau giữa các giám thị và thí sinh tại một điểm thi là "camera" tinh nhạy nhất, song vấn đề mấu chốt vẫn là yếu tố con người, bởi chỉ khi "thầy ra thầy, trò ra trò, dạy ra dạy, học ra học" thì mới có thi thật.
Cùng chung góc nhìn, VTC News dẫn lời TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT), cho rằng việc trộn thí sinh giữa các trường là giải pháp cần thiết để hạn chế nguy cơ gian lận. Khi học sinh cùng trường, quen biết nhau tập trung tại một điểm thi, khả năng trao đổi và hỗ trợ nhau trong phòng thi có thể lớn hơn. Việc bố trí thí sinh từ nhiều trường sẽ góp phần hạn chế nguy cơ trao đổi bài cùng các hành vi gian lận, tạo thêm điều kiện giám sát khách quan.
Dù vậy, ông lưu ý không nên kỳ vọng quá nhiều vào một biện pháp đơn lẻ. Nhìn từ những sai phạm vừa qua, đặc biệt là vụ việc tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, gian lận không chỉ xuất phát từ thí sinh mà còn có sự tham gia của những người có trách nhiệm tổ chức thi, do đó cần kiểm soát chặt trách nhiệm của đội ngũ này để ngăn ngừa hành vi tiếp tay cho gian lận.
Bộ GD&ĐT đang nghiên cứu điều chỉnh cách bố trí điểm thi theo hướng tăng cường trộn thí sinh của các trường khác nhau tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027. Ảnh minh họa: Lê Liên
Đồng tình rằng trộn thí sinh chỉ là một trong những giải pháp phòng ngừa, thầy Nguyễn Văn Quý, giáo viên Toán tại Hà Nội, cho rằng cần triển khai đồng bộ camera giám sát phòng thi, tăng cường coi thi chéo, chấm thi chéo và huy động thêm giảng viên đại học tham gia.
Tại các điểm thi, cần hạn chế tối đa cán bộ, giáo viên của trường sở tại làm nhiệm vụ coi thi và chỉ giữ lại số lượng nhân sự thực sự cần thiết. Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm tra phải được đẩy mạnh, kết hợp chủ động phân tích kết quả sau kỳ thi và xử lý thật nghiêm những trường hợp cố tình gian lận hoặc tiếp tay cho sai phạm.
Cân nhắc kỹ điều kiện địa hình
Ở góc độ thực thi, thầy Nguyễn Văn Quý nhấn mạnh đã là kỳ thi quốc gia thì những yêu cầu nhằm bảo đảm công bằng phải được thực hiện thống nhất trên cả nước.
Nếu phương án trộn thí sinh được đưa vào quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2027, các Sở GD&ĐT phải chủ động rà soát mạng lưới trường học, số lượng thí sinh và điều kiện giao thông để xây dựng phương án bố trí điểm thi có học sinh của ít nhất hai trường. Ở những nơi các trường gần nhau, việc này không quá khó, nhưng với những địa bàn đặc biệt khó khăn thì cần có phương án cụ thể để Bộ GD&ĐT xem xét.
Thầy Quý nêu quan điểm cần tăng cường điều động cán bộ chéo giữa các địa phương để thầy cô di chuyển thay vì bắt học trò phải đi xa; trường hợp bắt buộc phải bố trí điểm thi xa nơi cư trú, địa phương cần chủ động có nguồn hỗ trợ nơi ăn, nghỉ để học sinh và gia đình không phải gánh thêm chi phí. Dù việc tổ chức theo phương án trộn thí sinh có thể phức tạp và tốn kém hơn, đây là điều cần chấp nhận để có một kỳ thi nghiêm túc, trung thực và công bằng.
Đánh giá về kỹ thuật tổ chức, TS Hoàng Ngọc Vinh nhận định phương án này hoàn toàn có thể thực hiện, điển hình như Hà Nội là địa phương đã có kinh nghiệm bố trí thí sinh từ nhiều trường tại cùng điểm thi.
Với những nơi có mật độ trường học cao và giao thông thuận tiện, việc sắp xếp theo cụm trường không quá phức tạp. Tuy nhiên, khó khăn nằm ở những địa phương có địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông trắc trở, nhất là vùng núi, vùng sâu, vùng xa.
Ông chỉ rõ nếu học sinh phải di chuyển hàng chục cây số, thậm chí thuê chỗ ở để dự thi chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trộn thí sinh, chi phí và áp lực đối với gia đình sẽ tăng lên. Ngoài ra, số lượng thí sinh giữa các trường không đồng đều và việc bố trí phòng thi còn phải tính đến tổ hợp các môn tự chọn.
Theo các chuyên gia và giáo viên, để việc trộn thí sinh thực sự phát huy hiệu quả, ngành giáo dục cần kết hợp với giám sát độc lập, kiểm soát chặt trách nhiệm cán bộ coi thi và tính toán điều kiện tổ chức tại từng địa phương. Ảnh minh họa: Lê Liên
Linh hoạt tổ chức theo cụm trường kết hợp ứng dụng phần mềm phân bổ khách quan
Để giải quyết bài toán thực tiễn, TS Hoàng Ngọc Vinh đề xuất không nên hiểu trộn thí sinh là xáo trộn học sinh trên phạm vi toàn tỉnh, mà có thể tổ chức theo những cụm trường gần nhau nhằm bảo đảm điều kiện đi lại thuận lợi và an toàn. Đối với những nơi không đủ điều kiện, địa phương cần áp dụng phương án khác, đồng thời tăng cường giám sát và giải trình rõ lý do.
Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng gợi ý các địa phương sử dụng phần mềm để phân bổ thí sinh một cách khách quan, ngẫu nhiên trong những cụm trường phù hợp, đi kèm với việc công khai nguyên tắc sắp xếp nhằm tránh sự can thiệp chủ quan.
Việc phân công cán bộ coi thi cũng cần được kiểm soát chặt chẽ theo hướng hạn chế giáo viên coi thi học sinh trường mình, tăng cường giám sát độc lập và kiểm tra chéo giữa các địa phương, đơn vị.
Trước khi áp dụng rộng rãi, TS Hoàng Ngọc Vinh kiến nghị Bộ GD&ĐT cần đánh giá kỹ tác động của phương án, đặc biệt là vấn đề chi phí đi lại, điều kiện tổ chức và những khó khăn đối với thí sinh vùng xa.
