Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ

Thứ 3, 17/11/2026 11:27
Chỉ một sơ suất trong phòng thí nghiệm tại Brazil đã khiến 26 ong chúa châu Phi thoát ra ngoài, mở đầu cho cuộc xâm lấn của hàng nghìn tỷ con ong lai trên khắp châu Mỹ. Nhưng loài ong từng gieo rắc nỗi kinh hoàng này lại có một kết cục ít ai ngờ tới.

Năm 1957, tại Brazil, một sự cố tưởng chừng nhỏ trong phòng thí nghiệm đã tạo ra hậu quả vượt xa dự tính của các nhà khoa học. 26 ong chúa châu Phi thoát khỏi khu nuôi nhốt, tự do giao phối với ong châu Âu trong tự nhiên, hình thành một giống ong lai có khả năng sinh tồn mạnh mẽ và đặc biệt hung dữ.

Loài ong này sau đó được gọi là ong châu Phi hóa, hay ong sát thủ. Chúng nhanh chóng lan rộng khắp Nam Mỹ, tiến vào Mexico rồi tiếp tục xuất hiện tại Mỹ, khiến người dân và ngành nuôi ong ở nhiều quốc gia phải đối mặt với một mối đe dọa mới.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 1.

Thí nghiệm nhằm cải thiện ngành nuôi ong Brazil

Thập niên 1950, Brazil muốn phát triển ngành nuôi ong để đưa sản lượng mật ong trở thành một trong những thế mạnh nông nghiệp của đất nước. Tuy nhiên, ong châu Âu được nhập khẩu khi đó không thích nghi tốt với một số khu vực nhiệt đới, khiến việc mở rộng hoạt động nuôi ong gặp nhiều khó khăn.

Nhà di truyền học Warwick Kerr được giao nhiệm vụ tìm kiếm giống ong có khả năng thích nghi tốt hơn. Sau quá trình nghiên cứu, ông lựa chọn ong mật châu Phi, loài có sức sống mạnh và thích nghi tốt với môi trường nhiệt đới.

Kerr mang 46 ong chúa từ Tanzania về Brazil để nhân giống, đồng thời nghiên cứu phương pháp lai chúng với ong châu Âu bản địa nhằm giảm tính hung hăng.

Tuy nhiên, ong châu Phi có đặc tính rất khác biệt. Chúng nhạy cảm với tiếng động, rung chấn và dễ tấn công khi cảm nhận nguy hiểm. Đặc điểm này được cho là hình thành qua quá trình sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt tại châu Phi, nơi đàn ong phải đối mặt với những loài động vật lớn như lửng mật và voi.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 2.

Một sơ suất khiến 26 ong chúa thoát ra ngoài

Tháng 10/1957, một người đến tham quan khu nuôi ong nhận thấy thiết bị được lắp trong tổ dường như cản trở hoạt động của ong thợ. Cho rằng nó ảnh hưởng đến hiệu quả sinh hoạt của đàn, người này tự ý tháo bỏ thiết bị.

Thực tế, đó là một tấm ngăn có những lỗ nhỏ, chỉ đủ cho ong thợ đi qua. Thiết bị được sử dụng để ngăn ong chúa và ong đực có kích thước lớn hơn thoát ra ngoài, tránh việc chúng giao phối với ong châu Âu bản địa.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 3.

Sau khi tấm ngăn bị tháo bỏ, 26 ong chúa châu Phi cùng đàn ong của chúng thoát khỏi khu nuôi nhốt và bay vào tự nhiên.

Những con ong này sau đó tự thực hiện quá trình lai giống mà giáo sư Kerr đang nghiên cứu. Tuy nhiên, kết quả lại không như kỳ vọng. Thế hệ lai đầu tiên giữ lại nhiều đặc tính của ong châu Phi, đặc biệt là khả năng sinh tồn và tính hung hăng.

Từ đó, ong châu Phi hóa bắt đầu lan rộng khắp Nam Mỹ.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 4.

Khả năng sinh tồn mạnh và những cuộc tấn công đáng sợ

Ong châu Phi hóa có hai lợi thế lớn giúp chúng nhanh chóng chiếm ưu thế. Thứ nhất là tốc độ sinh sản. Chúng có thể chia đàn 3-4 lần mỗi năm, trong khi ong châu Âu thường chỉ chia đàn một lần. Ong chúa châu Phi hóa cũng phát triển nhanh hơn, có thể chiếm tổ trước khi ong chúa châu Âu trưởng thành.

Thứ hai là sức chống chịu tốt. Trong khi các đàn ong châu Âu dễ bị dịch bệnh và ve ký sinh tấn công, ong châu Phi hóa có khả năng sinh tồn mạnh hơn, giúp chúng thích nghi tốt với môi trường tự nhiên tại châu Mỹ.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 5.

Tuy nhiên, đặc tính khiến loài ong này đáng sợ nhất chính là phản ứng phòng vệ. Chúng có thể bị kích động bởi tiếng động hoặc rung chấn, sau đó huy động hàng nghìn con ong thợ tấn công mục tiêu. Một đàn ong có thể phản ứng chỉ sau khoảng 23 giây, truy đuổi kẻ xâm nhập ít nhất 200m, thậm chí có ghi nhận lên tới 1.000m.

Cuộc tấn công cũng có thể kéo dài đến một tiếng rưỡi. Khi một con ong đốt mục tiêu, pheromone từ chiếc ngòi còn lưu lại trên cơ thể nạn nhân có thể phát tín hiệu thu hút thêm đồng loại.

Dù được gọi là ong sát thủ, nọc độc của chúng không mạnh hơn ong mật thông thường. Mối nguy hiểm chủ yếu đến từ số lượng lớn cùng lúc tấn công. Một người trưởng thành bị hàng trăm con ong đốt có thể đối mặt với nguy cơ tử vong.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 6.

Từ Nam Mỹ tiến vào Mỹ, rồi tìm cách chung sống

Sự lan rộng của ong châu Phi hóa gây ảnh hưởng đáng kể đến ngành nuôi ong Brazil. Sản lượng mật ong của nước này giảm từ 6.500 tấn năm 1957 xuống còn 4.120 tấn năm 1974. Các trang trại nuôi ong châu Âu cũng phải đối mặt với nguy cơ bị lai hóa khi ong đực châu Phi hóa xâm nhập và giao phối với ong chúa.

Đầu thập niên 1980, ong châu Phi hóa vượt qua Panama để tiến vào Mexico. Đến thập niên 1990, chúng tiếp tục mở rộng phạm vi sang Mỹ, nơi những vụ tấn công khiến người dân bất ngờ. Hình ảnh ong sát thủ sau đó trở thành đề tài cho nhiều bộ phim thảm họa kinh dị.

Tuy nhiên, cách ứng phó với loài ong này dần thay đổi. Thay vì chỉ tìm cách tiêu diệt, người nuôi ong tại Mexico chuyển sang nghiên cứu phương pháp quản lý đàn phù hợp để tận dụng khả năng sản xuất mật cao và sức chống chịu bệnh tật của chúng.

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ - Ảnh 7.

Tại Puerto Rico, nơi ong châu Phi hóa được phát hiện lần đầu vào năm 1994, sau 12 năm qua nhiều thế hệ, mức độ hung hăng của chúng được ghi nhận đã giảm mạnh. Những đàn ong này trở nên hiền lành tương tự ong châu Âu nhưng vẫn giữ được nhiều đặc tính có lợi của ong châu Phi.

Brazil cũng nỗ lực cải thiện giống ong, tạo ra những đàn ong khỏe mạnh và phù hợp hơn với điều kiện địa phương. Nhờ đó, quốc gia này hiện nằm trong nhóm 10 nước sản xuất mật ong hàng đầu thế giới.

Câu chuyện bắt đầu từ một thí nghiệm với mục tiêu tốt đẹp, nhưng lại tạo ra một cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều thập kỷ. Dù vậy, kết cục cho thấy con người không nhất thiết phải lựa chọn giữa tiêu diệt hoàn toàn và chấp nhận mọi rủi ro. Khi tìm được cách quản lý phù hợp, ngay cả một loài vật từng bị xem là mối đe dọa cũng có thể trở thành nguồn lợi ích cho con người.

Đức Khương

Cùng chuyên mục

Gần 70 năm trước, 26 con ong chúa đã thoát khỏi phòng thí nghiệm và tạo ra loài ong sát thủ khiến cả châu Mỹ khiếp sợ

Thứ 3, 17/11/2026 11:27
Chỉ một sơ suất trong phòng thí nghiệm tại Brazil đã khiến 26 ong chúa châu Phi thoát ra ngoài, mở đầu cho cuộc xâm lấn của hàng nghìn tỷ con ong lai trên khắp châu Mỹ. Nhưng loài ong từng gieo rắc nỗi kinh hoàng này lại có một kết cục ít ai ngờ tới.

Bí ẩn căn bệnh nguy hiểm hơn Ebola, không chứa vật chất di truyền nhưng có thể khiến người nhiễm bệnh chết trong những cơn cười điên dại

Thứ 3, 17/11/2026 11:13
Không phải vi khuẩn, cũng chẳng phải virus, prion chỉ là một loại protein có cấu trúc bất thường. Thế nhưng, nó có thể phá hủy hệ thần kinh, khiến người nhiễm bệnh run rẩy, mất trí nhớ, bật cười vô thức và cuối cùng tử vong. Câu chuyện về kuru hé lộ một trong những bí ẩn đáng sợ của sinh học.

Vô địch tại Gia Lai, tuyển Việt Nam có hành động cực kỳ ý nghĩa với cố HLV phố Núi

Thứ 3, 17/11/2026 10:51
Sau khi vô địch giải giao hữu U23 Gia Lai VTV Cup 2026, thầy trò HLV Đinh Hồng Vinh đã tới thắp hương cho cố HLV Dương Minh Ninh.

Messi trở lại đội tuyển Argentina, góp mặt tại Copa America 2028?

Thứ 3, 17/11/2026 10:26
Messi đã sẵn sàng tái xuất trong một vai trò đặc biệt.

Xem thực tế MG Urban tại Việt Nam: Ngang cỡ CX-30, chạy 530km/sạc, mở bán trước từ tháng này

Thứ 3, 17/11/2026 10:20
MG Urban vừa được giới thiệu tại Việt Nam với hai phiên bản Go và Style, sử dụng pin LFP, tầm hoạt động tối đa 530 km và công suất lên tới 158 mã lực.
     
Nổi bật trong ngày

Đàn ông sau 30 tuổi có cần xe sang để chứng tỏ bản thân?

Thứ 2, 16/11/2026 06:00
Có một cột mốc không ghi trong giấy khai sinh nhưng hầu như người đàn ông nào cũng cảm nhận được: ngày sinh nhật tuổi 30, khi xung quanh bắt đầu có người hỏi "giờ đi xe gì rồi?" thay vì "dạo này sao rồi?".

Mitsubishi Pajero được khen lái hay, lý do đến từ yếu tố ít ai nghĩ đến

Thứ 2, 16/11/2026 06:00
Mitsubishi Pajero thế hệ mới đạt tỷ lệ phân bổ trọng lượng gần như cân bằng giữa trục trước và trục sau, yếu tố vốn thường chỉ thấy trên các mẫu siêu xe và xe thể thao.

Cùng nhà, nhưng động cơ của Toyota và Lexus khác gì nhau để tạo nên cách biệt về giá?

Thứ 2, 16/11/2026 06:00
Không ít mẫu Lexus dùng chung động cơ với Toyota, nhưng không phải mẫu nào cũng vậy, và phần khác biệt nằm ở những chi tiết không dễ nhìn thấy bằng mắt thường.

Mazda CX-5 thế hệ mới không đạt doanh số như kỳ vọng: Hãng đổ lỗi do... giá xăng

Thứ 2, 16/11/2026 06:00
Doanh số Mazda CX-5 thế hệ mới tại Úc trong tháng trước thấp hơn 40% so với mục tiêu đề ra, và hãng cho rằng nguyên nhân đến từ cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu.

Lái Mercedes 300E đời 1989 giữa thời xe điện: 'Món giải ngấy' cho dân mê xe

Thứ 2, 16/11/2026 06:00
Giữa thời xe điện lên ngôi, chiếc Mercedes 300E W124 đời 1989 vẫn mang đến trải nghiệm khó quên.