UAV Nga vẫn đang chưa theo kịp
Ukraine cho đến nay vẫn chưa phát triển được một mẫu máy bay không người lái (UAV) đánh chặn đáng tin cậy và sản xuất hàng loạt đủ sức chống lại các dòng UAV tấn công trang bị động cơ phản lực ngày càng nhanh của Nga thuộc dòng "Geran", theo tuyên bố của ông Sergei Beskrestnov — chuyên gia công nghệ Ukraine nổi tiếng với mật danh "Flash", đồng thời là cố vấn của Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Trang tin Eurasian Times đưa tin, gần đây có thông tin cho biết Bộ Quốc phòng Ukraine đã tiến hành thử nghiệm và đưa vào trang bị dòng UAV đánh chặn chạy bằng động cơ phản lực đầu tiên mang tên Alexa Spatium. Mẫu UAV này được thiết kế nhằm chống lại các UAV cảm tử "Geran-3", "Geran-4" và "Geran-5".
Tuy nhiên, các thông số kỹ thuật cốt lõi của thiết bị đánh chặn này — như tốc độ tối đa, tầm bay và trần bay hoạt động — lại không được tiết lộ, khiến giới chuyên gia gặp khó khăn trong việc đánh giá tính xác thực từ tuyên bố của phía Ukraine.
Hồi đầu tháng 8, công ty "UF Military Cluster" của Ukraine thông báo đã chế tạo thành công một mẫu UAV mang tên "Crazy", dự kiến sẽ bắt đầu bắn hạ các UAV của Nga ngay vào cuối tháng. Mặc dù vậy, tính đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bất kỳ dữ liệu nào ghi nhận chiến công của những chiếc "Crazy" này.
Mẫu UAV cất cánh thẳng đứng này có thể mang tải trọng lên tới 0,5 kg. Tầm bay tối đa của nó đạt 45 km, tầm bay tác chiến là 25 km và thời gian bay tối đa là 30 phút. Độ cao hoạt động có thể linh hoạt từ 200 m đến 10.000 m. Thiết bị có thể gắn camera kỹ thuật số hoặc camera analog, cùng các cụm khí tài quang học hồng ngoại (thực nghiệm nhiệt) hoặc nhìn đêm.
Dòng drone này được sản xuất với hai biến thể: biến thể tốc độ cao không cánh có thể đạt tốc độ lên tới 365 km/h, và biến thể có cánh đạt tốc độ 310 km/h.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ông Beskrestnov thừa nhận rằng các nhà sản xuất Ukraine đã không thực hiện được lời hứa cung cấp các UAV đánh chặn phản lực từng đưa ra vào mùa đông năm 2025–2026.
Một số nhà sản xuất từng khẳng định các hệ thống này sẽ sẵn sàng trong vòng "vài tuần", nhưng các đợt thử nghiệm sau đó cho thấy những UAV đánh chặn này thiếu cả tốc độ lẫn các đặc tính kỹ thuật cần thiết để tiêu diệt hiệu quả các dòng UAV tấn công vốn nhanh hơn rất nhiều của Nga.
Đây là một vấn đề vô cùng nghiêm trọng đối với Ukraine, bởi lẽ Nga đang từng bước hoàn thiện các dòng UAV tấn công và không ngừng gia tăng tốc độ của chúng. Theo các báo cáo, "Geran-3" có thể đạt tốc độ khoảng 300–330 km/h, trong khi "Geran-4" đạt khoảng 450–500 km/h và hoạt động ở độ cao lên tới 5.000 mét.
Đáng chú ý, dòng "Geran-5" mới hơn đạt tới tốc độ khoảng 600 km/h, đưa nó xếp vào phân cấp của các tên lửa hành trình cỡ nhỏ. Báo cáo cũng cho biết loại tên lửa hành trình đồng dạng của Nga mang tên "Banderol" có tốc độ bay khoảng 500–600 km/h, tầm bắn lên tới 500 km và mang đầu đạn nặng tới 150 kg.
Rất khó đánh chặn
Bài toán đánh chặn các mục tiêu như vậy là vô cùng phức tạp. Để đối đầu với một mục tiêu di chuyển với tốc độ 500–600 km/h, phương tiện đánh chặn không chỉ cần bám đuổi bằng tốc độ của mục tiêu mà còn phải có ưu thế vượt trội về tốc độ để rút ngắn khoảng cách và thực hiện các thao tác cơ động nhằm áp sát tấn công.
Điều này đồng nghĩa với việc tốc độ mong muốn của một UAV đánh chặn phải đạt khoảng 600 km/h hoặc cao hơn — vượt xa khả năng của nhiều loại UAV đánh chặn giá rẻ mà Ukraine đang triển khai hiện nay. Việc mẫu UAV "Crazy" nói trên chỉ đạt tốc độ tối đa 360 km/h là minh chứng rõ nét cho khoảng cách hiệu năng ngày càng nới rộng.
Thực tế này tạo ra một thách thức phức tạp cả về mặt công nghệ lẫn kinh tế. Một UAV đánh chặn giá rẻ rất hấp dẫn để đối phó với các UAV tấn công sản xuất hàng loạt chi phí thấp, nhưng khi mục tiêu ngày càng nhanh hơn, phương tiện đánh chặn đòi hỏi các thông số kỹ thuật cao hơn hẳn — kéo theo chi phí và độ phức tạp tiến gần tới mức của một máy bay truyền thống.
Việc Ukraine không thể chế tạo một hệ thống đánh chặn đủ hiệu quả ở quy mô lớn đồng nghĩa với việc hiện tại họ bắt buộc phải dựa vào các phương pháp phòng không truyền thống đắt đỏ hơn.
Các máy bay tiêm kích, chủ yếu là F-16, có khả năng tiêu diệt các UAV Nga tốc độ cao bằng tên lửa không-đối-không, nhưng giải pháp này tiêu tốn chi phí cực kỳ tốn kém. Ở cự ly gần xung quanh các mục tiêu bị "Geran" của Nga nhắm tới, Ukraine cũng đã cố gắng sử dụng các hệ thống tên lửa phòng không tầm thấp di động (MANPADS).
Tuy nhiên, không có phương pháp nào trong số này mang lại một giải pháp chi phí thấp khả thi để chống lại số lượng lớn UAV tấn công tốc độ cao.
Thách thức này càng trở nên cấp bách khi Nga mở rộng việc sử dụng các biến thể UAV phản lực thuộc họ "Geran". Khác với các dòng "Geran-2" chạy bằng động cơ cánh quạt tương đối chậm vốn có thể bị bắn hạ bởi nhiều khí tài phòng không thông thường, tốc độ cao của các biến thể phản lực làm rút ngắn đột ngột thời gian cho phép để phát hiện, bám sát và thực hiện đánh chặn.
Sự thất bại của Ukraine trong việc tạo ra một hệ thống đánh chặn khả thi không chỉ đơn thuần là sự chậm trễ trong khâu phát triển. Nó phản ánh thách thức công nghệ to lớn trong việc tạo ra một biện pháp đối phó giá rẻ nhưng vẫn phải chạy đua kịp với tốc độ tiến hóa nhanh chóng trong kho vũ khí UAV tấn công của Nga.
Theo dữ liệu từ Tổng cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine (HUR), quy mô sản xuất các UAV phản lực "Geran-4/5" hiện đã vượt qua sản lượng của dòng "Geran-2" đơn giản và rẻ tiền hơn rất nhiều.
Đến tháng 8, Tổng cục Tình báo Ukraine ước tính ngành công nghiệp quốc phòng Nga sản xuất khoảng 3.000 UAV cảm tử "Geran-4/5" và khoảng 2.800 UAV tấn công "Geran-2" mỗi tháng.
Truyền thông nhà nước Nga cũng khẳng định rằng các UAV phản lực đang được triển khai nhắm vào các mục tiêu có tầm quan trọng cao hơn.
Quốc Vinh (Theo svpressa)
