Giá bộ nhớ DRAM đã tăng mạnh trong những tháng gần đây, nhưng những gì đang diễn ra với thị trường RAM DDR5 cao cấp đã vượt qua mọi dự đoán. Tình hình trở nên nghiêm trọng đến mức một số bộ kit RAM dành cho máy chủ hiện có giá cao hơn cả những chiếc xe SUV hạng sang và xe thể thao. Nguyên nhân chính đến từ nhu cầu bộ nhớ băng thông cao tăng vũ bão từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo.
Nemix, một công ty Mỹ chuyên cung cấp thiết bị bộ nhớ và lưu trữ cho các cơ quan chính phủ và nhà thầu, đã niêm yết một bộ kit RAM DDR5 dung lượng 4TB trên trang web của mình với mức giá thật điên rồ: 77.000 USD.
Bộ kit này bao gồm 16 thanh module ECC RDIMM, mỗi thanh 256GB, chạy ở tốc độ 6.400 MT/s với độ trễ CAS là 52. Để hình dung rõ hơn, mức giá này cao hơn cả một chiếc Porsche 718 Cayman có giá khởi điểm khoảng 75.000 USD, hoặc một chiếc Range Rover Evoque với giá khoảng 49.000 USD. Ngay cả Land Rover Defender 110 ở phiên bản cơ bản cũng chỉ có giá khoảng 64.000 USD trước khi có các ưu đãi từ đại lý.
Những module bộ nhớ tương tự cũng được niêm yết trên Amazon với nhiều cấu hình khác nhau. Ở mức thấp nhất, một thanh RAM DDR5 64GB đơn lẻ có giá 99 USD, trong khi ở mức cao nhất, bộ kit 2TB bao gồm 8 thanh 256GB được bán với giá khủng 38.999 USD, có thông số kỹ thuật giống hệt bộ kit 4TB. Một bộ kit 2TB khác với cấu hình tám thanh 128GB thậm chí còn cao hơn, lên tới 45.999 USD.
Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở con số tuyệt đối mà còn ở tốc độ tăng giá. Theo CamelCamelCamel, một công cụ theo dõi giá trên Amazon được đánh giá cao về độ tin cậy, bộ kit 2TB trên Amazon được niêm yết ở mức 32.997,49 USD vào ngày 30 tháng 11. Điều này có nghĩa là giá đã tăng khoảng 20% chỉ trong chưa đầy một tháng, một mức tăng mà ngay cả trong thời kỳ khan hiếm chip cũng hiếm khi thấy.
Cần lưu ý rằng các bộ kit RAM Nemix nêu trên được thiết kế cho các máy chủ siêu cao cấp, do đó có thể không phải là thước đo tốt nhất để đánh giá giá RAM tiêu dùng thông thường.
Tuy nhiên, xu hướng tăng giá này đã bắt đầu lan rộng ra toàn bộ thị trường, ảnh hưởng đến cả những sản phẩm dành cho người dùng phổ thông. Sự gia tăng giá đột biến trong thời gian ngắn như vậy phản ánh một thực tế đáng lo ngại về tình trạng mất cân đối cung cầu trên thị trường bộ nhớ.
Đáng chú ý là cuộc khủng hoảng hiện tại chủ yếu ảnh hưởng đến bộ nhớ DDR5, trong khi các module DDR4 vẫn còn có sẵn với giá tương đối phải chăng hơn. Ví dụ, một bộ kit DDR4 2TB của Nemix với cấu hình 8 thanh 256GB được niêm yết trên Amazon với giá 13.468 USD, trong khi một thanh 256GB đơn lẻ có giá 1.698 USD.
So sánh này cho thấy bộ nhớ DDR5 hiện đắt gấp gần ba lần so với DDR4 cùng dung lượng, một khoảng cách giá chưa từng có trong lịch sử của hai thế hệ công nghệ bộ nhớ.
Làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo đã đẩy giá DRAM lên mức cao kỷ lục trong năm nay, với mức tăng lên tới 172% so với đầu năm. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi các nhà sản xuất PC và các công ty lắp ráp hệ thống bắt đầu mua tích trữ bộ nhớ một cách hoảng loạn, lo sợ rằng giá sẽ còn tăng cao hơn nữa hoặc nguồn cung sẽ cạn kiệt hoàn toàn.
Theo các nhà phân tích, xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục kéo dài đến tận năm 2027. Micron, một trong những nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới, đã dự đoán rằng cuộc khủng hoảng bộ nhớ sẽ kéo dài vượt qua năm 2026.
Hậu quả của cuộc khủng hoảng này không chỉ giới hạn ở thị trường máy chủ. Theo một nghiên cứu gần đây của IDC, giá của máy tính cá nhân và điện thoại thông minh có thể tăng khoảng 8% vào năm tới nếu tình trạng thiếu hụt tiếp tục. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng sẽ phải gánh chịu một phần chi phí gia tăng, ngay cả khi họ không trực tiếp mua các bộ kit RAM cao cấp nói trên.
Nguyễn Hải
