Bạch đậu khấu nằm trong nhóm những loại gia vị đắt đỏ nhất thế giới, đứng ở vị trí thứ ba chỉ sau nhụy hoa nghệ tây (saffron) và vani. Giá trị thương mại cao của loại quả thơm cay này đến từ hương vị đặc trưng, hàm lượng tinh dầu dồi dào trong hạt cùng quy trình thu hái, sơ chế tương đối cầu kỳ. Hiện nay, cây được trồng tại nhiều tỉnh miền núi Việt Nam và trở thành mặt hàng xuất khẩu giàu tiềm năng.
Trên thị trường quốc tế, 100g bạch đậu khấu có giá khoảng 90 USD, tương đương hơn 2,3 triệu đồng/kg.
Tại thị trường trong nước, sản phẩm đang được bán lẻ ở mức 1,2-1,5 triệu đồng/kg tùy theo chất lượng và nguồn gốc. Không chỉ có giá bán đắt đỏ, đây còn là mặt hàng gia vị xuất khẩu tiềm năng của nông nghiệp Việt Nam.
Tờ Thời báo Văn học Nghệ thuật dẫn số liệu từ Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước đã xuất khẩu 3.011 tấn bạch đậu khấu và nhục đậu khấu sang 31 thị trường khác nhau. Trước đó, trong năm 2024, tổng lượng xuất khẩu mặt hàng này đạt 3.402 tấn, mang về kim ngạch 27,6 triệu USD. Những con số này cho thấy bạch đậu khấu không còn đơn thuần là một loại gia vị quen thuộc trong ẩm thực mà đang dần khẳng định vị thế trên thị trường nông sản xuất khẩu.
Bạch đậu khấu nằm trong nhóm những loại gia vị đắt đỏ nhất thế giới, đứng ở vị trí thứ ba chỉ sau nhụy hoa nghệ tây (saffron) và vani. Ảnh: Dân trí
Về đặc điểm sinh học, bạch đậu khấu có tên khoa học là Amomum cardamomum L., thuộc họ Gừng (Zingiberaceae).
Tại Việt Nam, loại cây này còn được biết đến với các tên gọi khác như bạch khấu nhân, bạch khấu xác, đa khấu hay đới xác khấu. Cây có hình dáng khá giống cây gừng, là loài thân thảo sống lâu năm với chiều cao khoảng 2-3m, sinh trưởng tốt dưới tán bóng râm trong điều kiện khí hậu mát mẻ và độ ẩm cao. Nhờ sự tương thích với điều kiện tự nhiên vùng cao, cây được trồng phổ biến tại Cao Bằng, Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang và một số tỉnh miền núi phía Bắc khác.
Trước đây, bạch đậu khấu chủ yếu mọc tự nhiên trong các khu rừng ẩm dưới tán cây lớn, nhưng khi giá trị kinh tế được biết đến rộng rãi, người dân đã đưa cây vào sản xuất và mở rộng diện tích canh tác để khai thác nguồn thu từ quả.
Dù có thể cho thu hoạch trong nhiều năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, người trồng bạch đậu khấu không thể nóng vội bởi cây mất khoảng 3 năm mới bắt đầu cho lứa quả đạt chất lượng. Mỗi năm, cây có một vụ thu hoạch chính vào mùa thu.
Khi quả chuyển từ màu xanh sang vàng, người dân sẽ chọn những chùm đạt độ chín thích hợp để thu hái thủ công một cách cẩn thận, tránh làm dập nát hoặc ảnh hưởng đến phần hạt bên trong. Sự tỉ mỉ này rất quan trọng vì chất lượng tinh dầu trong hạt là yếu tố quyết định phần lớn giá trị của sản phẩm.
Sau khi hái về, quả được cắt bỏ cuống, làm sạch rồi đem phơi hoặc sấy khô; một số quy trình sơ chế còn áp dụng phương pháp xông diêm sinh để tạo màu trắng ngà đặc trưng cho lớp vỏ. Khi đã khô, quả có thể bảo quản trong thời gian dài và khi sử dụng, người dùng mới tách lớp vỏ ngoài để lấy phần hạt nhỏ bên trong vốn chứa nhiều tinh dầu mang mùi thơm nồng, vị cay ấm và hậu ngọt riêng biệt.
Trong lĩnh vực ẩm thực, bạch đậu khấu được đánh giá cao nhờ khả năng tạo hương và làm tăng chiều sâu cho món ăn. Chỉ cần một lượng nhỏ, loại gia vị này đã giúp món ăn dậy mùi mà không lấn át hương vị của nguyên liệu chính.
Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
Ở Việt Nam, bạch đậu khấu thường góp mặt trong các món nước dùng như phở, các món thịt hầm, cà ri hoặc những món cần thời gian ninh lâu. Khi kết hợp cùng thịt bò, thịt cừu hay thịt gà, gia vị này giúp khử bớt mùi đặc trưng của thịt và tạo nên hương thơm ấm áp.
Người đầu bếp có thể dùng nguyên hạt, giã dập hoặc nghiền thành bột để tẩm ướp, song chỉ nên sử dụng một lượng vừa phải nhằm tránh làm món ăn bị nồng do mùi hương của hạt khá đậm.
Ngoài các món mặn, bạch đậu khấu còn được ứng dụng rộng rãi trong chế biến đồ ngọt và thức uống tại Trung Đông, Ấn Độ cũng như một số quốc gia châu Âu để tạo hương cho trà, cà phê, bánh quy, bánh nướng và kem.
