LTS: “Đến hẹn lại lên”, kỳ thi vào lớp 10 “nóng” và “áp lực hơn cả thi đại học” bởi ở tuổi 15, thứ các em gánh trên vai không chỉ là kiến thức mà còn là những bất cập trong bài toán trường lớp tại đô thị lớn chưa có lời giải thỏa đáng đã nhiều năm.
PV Đời sống và Pháp luật (ĐS&PL) thực hiện loạt bài: Giải pháp căn cơ xóa bỏ áp lực “thi vào lớp 10 căng thẳng hơn thi đại học”, với góc nhìn thực tế thẳng thắn của phụ huynh, chuyên gia giáo dục và Đại biểu Quốc hội, gọi tên “điểm nghẽn” và tìm giải pháp căn cơ nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm quyền được học tập của học sinh; hơn hết là giúp thí sinh lạc quan, tự tin hơn trước thềm kỳ thi vào lớp 10 năm 2026 đang rất gần.
Vậy, làm sao để trường ngoài công lập cũng thành “thỏi nam châm” hút thí sinh? PV ĐS&PL đã có cuộc phỏng vấn nhà giáo Nghiêm Quý Bình, Hiệu trưởng trường THPT Ngô Quyền, Đông Anh, Hà Nội xung quanh những giải pháp căn cơ giải bài toán áp lực thi vào lớp 10 hiện nay.
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình, Hiệu trưởng trường THPT Ngô Quyền-Đông Anh, Hà Nội
Bài toán tồn tại, phát triển của hệ thống các trường ngoài công lập
ĐS&PL: Thưa ông, trên thực tế nhiều trường ngoài công lập cũng rất “hot” về tỷ lệ tuyển sinh, nhưng trong tâm lý xã hội vẫn nặng tư tưởng thi vào lớp 10 nhất định phải vào trường công. Trường THPT Ngô Quyền-Đông Anh đã vượt qua những rào cản tâm lý đó để thu hút thí sinh bằng “chiến thuật” như thế nào?
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình: Hà Nội là một trong những địa phương rất căng thẳng ở con số tuyển sinh đầu vào lớp 10. Như công bố của Sở GD&ĐT thì tỷ lệ học sinh vào trường công lập năm 2026 chỉ chiếm khoảng 55%. Như vậy, số còn lại sẽ phân luồng sang trường nghề hoặc học ở các trường ngoài công lập.
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình nhắn nhủ các thí sinh trước thềm kỳ thi vào lớp 10.
Cho đến bây giờ, trường ngoài công lập có tiếng tăm, có bề dày như Lương Thế Vinh, Marie Curie… thì việc tuyển sinh thậm chí còn “hot” hơn cả trường công lập. Đương nhiên, hệ thống giáo dục của họ đã được đầu tư rất lớn.
Ngoài ra, nhiều trường ngoài công lập khác cũng không thua kém trường công lập là mấy, kể cả về chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất…
Ngoài việc giúp giải bài toán đầu vào lớp 10 hiện nay thì trường dân lập cũng phải nghĩ đến bài toán kinh doanh. Vì nếu không nâng cấp, tụt hậu sẽ không có học sinh.
Một giờ học võ của học sinh trường THPT Ngô Quyền, Đông Anh, Hà Nội.
Do vậy, đối với các trường ngoài công lập, muốn tồn tại được thì phải nâng cấp cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.
Ông Đồng Xuân Hưng, Chủ tịch Hội đồng trường THPT Ngô Quyền, Đông Anh: “Gần 20 năm xây dựng và phát triển là từng đó thời gian tôi mang trong mình tâm huyết xã hội hóa giáo dục ở trường THPT Ngô Quyền-Đông Anh, có thể góp sức nhỏ bé của mình chung tay với Nhà nước giảm áp lực tuyển sinh, đào tạo được những học sinh yếu thế trở thành những con người tử tế, có ích cho xã hội.
Chúng tôi cố gắng cùng nhau xây dựng môi trường học tập tốt nhất, nhân văn để không có một học sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Điều quan trọng đối với trường dân lập là sử dụng kinh phí một cách hiệu quả, ở một mức phụ huynh có thể chấp nhận được, thêm nữa, đủ kinh phí phát triển cơ sở vật chất, phát triển con người và truyền động lực cho học sinh.
Để giải bài toán áp lực thi vào lớp 10 hiện nay, tôi cho rằng, mọi người cần chung tay xã hội hóa giáo dục. Thêm nữa, cần những cơ chế cụ thể để đầu tư, phát triển các trường ngoài công lập hiện tại, nâng cao chất lượng, kéo giảm khoảng cách của trường công và trường tư. Khi nào việc này đạt được hiệu quả thực sự thì áp lực kỳ thi vào lớp 10 sẽ tự khắc giảm đi.
Ưu điểm của trường dân lập là chuyển đổi mô hình rất nhanh. Ví dụ như trường THPT Ngô Quyền-Đông Anh, ở môn giáo dục thể chất 3 năm nay, nhà trường định hướng chỉ có 2 bộ môn thiết thực cho người học là võ và bơi lội.
Hoạt động trải nghiệm ở trường ngoài công lập có chương trình cởi mở hơn, được triển khai liên tục miễn là phụ huynh và học sinh đồng thuận.
Về chất lượng, cần nhìn cân bằng giữa đầu vào đầu ra. Ví dụ như Ngô Quyền, tuyển sinh những bạn không đỗ vào trường công, thế nhưng ở đầu ra, phụ huynh ghi nhận quản lý của nhà trường rất tốt.
Nhà trường có riêng đội ngũ quản lý học sinh, kể cả giờ học và giờ ra chơi. Việc quản lý rất nghiêm khắc và đảm bảo mối liên hệ thường xuyên giữa nhà trường – gia đình.
Có được nền nếp đó, là sự cố gắng rất lớn từ phía đội ngũ giáo viên, quản lý học sinh và sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường.
Điều quan trọng nhất với đội ngũ giáo viên của chúng tôi là yêu nghề, yêu trẻ, phải có tâm và biết lắng nghe học trò. Quá trình thi tuyển chọn lọc giáo viên của trường cũng được tiền hành khá kỹ lưỡng. Có những giáo viên thử việc 2 tháng mà không đáp ứng được là tự nguyện xin rút. Với trường THPT Ngô Quyền-Đông Anh, giáo viên phải đáp ứng cả về kiến thức lẫn sự hòa nhập, tạo được niềm tin yêu thực sự để đồng hành cùng các em.
Nhà trường luôn có những buổi ngoại khóa nâng cao kỹ năng sống cho học sinh. Ảnh: Trường THPT Ngô Quyền.
Nhiều hoạt động bồi đắp ý chí và tinh thần cho mỗi học sinh thường xuyên được trường triển khai.
ĐS&PL: Một phần áp lực kỳ thi vào 10 là các trường ngoài công lập chưa thực sự đáp ứng được chất lượng, nên việc học sinh đổ xô vào trường công không tránh khỏi. Ông nghĩ sao về điều này?
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình: Ở đây có 2 vấn đề. Thứ nhất, là nội tại từng nhà trường. Khi thành lập thì hội đồng trường bao giờ cũng mong muốn trường của mình phải tồn tại và tồn tại lâu dài bởi đó là điều sống còn.
Tuy nhiên, sự đầu tư chưa đúng mức cả về con người, cơ sở vật chất… sẽ dẫn đến hiệu quả không như mong muốn.
Thứ hai, trong điều kiện mức thu nhập của các gia đình hiện nay như ở huyện Đông Anh (cũ) chưa thực sự cao. Chính vì thế, các cháu vào trường công lập không phải đóng học phí sẽ giảm gánh nặng kinh tế cho phụ huynh.
Còn các trường ngoài công lập thì không thể như thế được, họ phải cần sự đóng góp của phụ huynh bằng mức học phí tương đối. Không thể thu học phí thấp vì đó là bài toán lợi nhuận, nhưng ở mức quá cao thì phụ huynh lại khó đồng thuận.
Đó thực sự là một bài toán khó.
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình chia sẻ những trăn trở giảm gánh nặng chi phí cho gia đình có con em học trường ngoài công lập.
Đầu tư cho các trường ngoài công lập, góp phần giảm tải hệ thống công lập
ĐS&PL: Vậy theo ông, để giải bài toán này thì phương án nào khả thi?
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình: Hiện nay, chủ trương của Đảng, Nhà nước là phổ cập THPT. Chính vì thế nên mới có chính sách miễn học phí.
Trường THPT Ngô Quyền (Đông Anh, Hà Nội) thành lập năm 2007.
Từ ngày đầu thành lập chỉ có 2 lớp, cho đến nay, mỗi năm, nhà trường đều có những bước phát triển, năm sau tốt hơn năm trước. Trong 3 năm gần đây, tỷ lệ tốt nghiệp của trường là 100% và tỷ lệ các học sinh vào đại học, cao đẳng đạt trên 80%.
Thậm chí, năm học 2025 có 3 em đạt 27 điểm thi đại học và được huyện Đông Anh (cũ) trao giải thưởng, tuyên dương.
Không thể phủ nhận những đóng góp của các trường ngoài công lập cho sự nghiệp giáo dục là rất lớn. Nhưng bù đắp của thành phố cho các trường thì vẫn chưa thỏa đáng.
Tôi mong muốn thành phố hỗ trợ chi phí cho học sinh ngoài công lập số tiền tương đương với học sinh trường công lập (không chỉ hỗ trợ học phí như đã công bố), như vậy sẽ giảm gánh nặng cho cha mẹ học sinh.
ĐS&PL: Có ý kiến cho rằng, để giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10, việc mở rộng trường lớp hiện nay là rất cần thiết. Bên cạnh đó, có thể tăng đầu tư vào các trường ngoài công lập, nâng cao chất lượng, kéo giảm khoảng cách để có thêm nhiều lựa chọn cho phụ huynh học sinh. Quản điểm của ông thế nào?
Nhà giáo Nghiêm Quý Bình: Tôi thấy rằng, với địa bàn nội đô, quỹ đất để xây trường học là một bài toán khó.
Muốn phổ cập THPT thì phải có nơi học cho các con. Tuy nhiên không thể bắt các con từ nội đô sang Đông Anh hoặc các khu vực ngoại thành quá xa về mặt địa lý để học. Đấy là tôi lấy ví dụ.
Trước mắt, Hà Nội có hơn 100 trường ngoài công lập thì nên đầu tư vào hệ thống này để giải bài toán áp lực thi vào lớp 10.
Trân trọng cảm ơn ông!
Việc kết nối giữa nhà trường và phụ huynh học sinh được chú trọng.
Chiều 13/11/2025, Chính sách về học phí cho học sinh công lập và mức hỗ trợ cho nhóm tư thục được Hội đồng nhân dân TP Hà Nội thông qua.
Đây là lần đầu Hà Nội hỗ trợ học phí cho toàn bộ trẻ mầm non, học sinh phổ thông tất cả cấp học ở các trường tư thục, trường công lập chất lượng cao. Các trường phổ thông thuộc đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu trên địa bàn cũng được hưởng chính sách này.
Theo đó, với nhóm trường công, mức học phí với nhà trẻ, mẫu giáo (không bao gồm trẻ em mầm non 5 tuổi), THPT trên địa bàn các phường là 217.000 đồng, trên địa bàn các xã là 95.000 đồng.
Mức học phí với trẻ em mầm non 5 tuổi, cấp tiểu học, THCS trên địa bàn các phường là 155.000 đồng, các xã là 75.000 đồng.
Nếu học theo hình thức trực tuyến, mức học phí sẽ bằng 75% mức học phí học trực tiếp.
Đối với học sinh trường tư, trường công chất lượng cao ở Hà Nội, mức hỗ trợ học phí theo hình thức học trực tiếp với trẻ em mầm non 5 tuổi, cấp tiểu học, THCS là 155.000 đồng.
Mức hỗ trợ học phí với nhà trẻ, mẫu giáo (không bao gồm trẻ em mầm non 5 tuổi), THPT trên địa bàn là 217.000 đồng.
Nếu học theo hình thức trực tuyến, mức học phí sẽ bằng 75% mức học phí học trực tiếp.
Tổng thời gian để áp dụng mức học phí, mức cấp bù tiền miễn học phí và mức hỗ trợ học phí theo hình thức học trực tiếp, trực tuyến tối đa không quá 9 tháng/năm học.
Do nhóm này được miễn học phí, việc thông qua là căn cứ để thành phố chi ngân sách.
Mời quý vị đón đọc: Giải pháp căn cơ xóa bỏ áp lực “thi vào lớp 10 căng thẳng hơn thi đại học” - Bài 6: Bỏ kỳ thi vào lớp 10, áp lực có dồn sang "chạy" điểm, "chạy" học bạ?
