AI chỉ thay thế những người làm việc như máy
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ mạnh mẽ, những lo ngại về việc sinh viên công nghệ thông tin (CNTT) ra trường bị "cướp mất" việc làm đang trở thành tâm điểm chú ý. Tuy nhiên, trao đổi với PV Đời sống và Pháp luật, GS.TSKH. Hà Huy Khoái, Viện trưởng Viện Toán học và Khoa học ứng dụng Thăng Long, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Thăng Long cho rằng, đây không phải là dấu chấm hết, mà là một cuộc chuyển dịch tất yếu đòi hỏi phương pháp đào tạo phải thay đổi căn bản.
ĐS&PL: Ông có dự đoán gì về điểm chuẩn ngành CNTT năm nay và nhà trường có chính sách gì để khuyến khích sinh viên theo đuổi khối ngành STEM không?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Về điểm chuẩn, tôi hy vọng sẽ có sự tăng nhẹ vì đây vẫn là ngành học rất hot.
Về chính sách khuyến khích, Đại học Thăng Long vừa khai trương phòng thí nghiệm Trí tuệ nhân tạo (AI Lab) tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hòa Lạc và sắp tới sẽ xây dựng thêm các phòng thực hành tại trường. Chúng tôi mời về những giáo sư, chuyên gia đang trực tiếp làm về AI tại các doanh nghiệp lớn để giảng dạy, giúp sinh viên bắt tay vào công việc thực tế ngay từ ngày đầu tiên.
Công nghệ thông tin vẫn là ngành hot nhưng không thể đào tạo theo "lối mòn" cũ. Ảnh: TLU
ĐS&PL: Ông có thể cho biết, hiện nay xu hướng học tập của sinh viên đang có những thay đổi như thế nào để đáp ứng nhu cầu thị trường, chẳng hạn như việc học song bằng hay đa ngành?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Tôi cho rằng nếu các bạn yêu thích một ngành học nào đó và đạt được kết quả tốt thì đó là điều tuyệt vời. Tuy nhiên, trong trường hợp chưa đạt được kết quả như ý ở ngành học đầu tiên, các bạn hoàn toàn có thể chọn con đường khác, ví dụ như đi thực hành, đi làm trước rồi quay lại học sau.
Hiện nay, kiến thức tổng hợp và liên ngành là đòi hỏi tất yếu của xã hội. Ví dụ, một sinh viên chỉ biết về CNTT thôi thì chưa chắc đã làm tốt, nhưng nếu vừa có kiến thức CNTT, vừa có kiến thức liên ngành thì cơ hội nghề nghiệp sẽ rộng mở hơn rất nhiều. Tại Đại học Thăng Long, chúng tôi tạo điều kiện tối đa cho sinh viên học song bằng hoặc hai ngành cùng lúc. Các em chỉ cần học thêm một số tín chỉ nhất định là có thể sở hữu hai bằng đại học, giúp các em thích nghi tốt hơn với thời đại số.
ĐS&PL: Trước sự bùng nổ của AI, nhiều sinh viên ngành CNTT lo lắng về cơ hội việc làm sau khi ra trường. Theo thầy, liệu AI có thay thế con người trong ngành này không?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Nếu đào tạo CNTT theo kiểu cũ tức là chỉ biết ngồi viết code cho giỏi thì chắc chắn sẽ mất cơ hội việc làm. Bởi lẽ, AI hiện nay viết code rất tốt và cực kỳ hiệu quả trong những công việc mang tính lặp đi lặp lại.
Tuy nhiên, thời đại số lại mở ra nhu cầu rất lớn về cán bộ CNTT ở mọi cơ quan, doanh nghiệp. Quan trọng là người học không chỉ dừng lại ở việc viết code mà phải nắm vững về thiết kế hệ thống, an ninh mạng và đặc biệt là kỹ năng sử dụng AI. Chúng ta phải hiểu cơ chế và biết cách điều khiển AI thay vì sử dụng nó một cách thụ động. Nhà trường sẽ thay đổi cách dạy để sinh viên có nhiều cơ hội hơn trong bối cảnh mới này.
Đào tạo CNTT hãy đưa sinh viên vào “dự án thật” ngay từ năm thứ nhất
ĐS&PL: Vậy cụ thể, các trường đại học cần thay đổi phương pháp đào tạo như thế nào để phù hợp với thực tế, thưa ông?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Trước đây, quy trình đào tạo thường là năm nhất học đại cương, năm hai học chuyên ngành, năm ba học sâu hơn rồi mới đi thực tập. Bây giờ không thể làm như vậy được nữa.
Chúng ta phải cho sinh viên tiếp xúc với công việc thực tế ngay từ đầu, thực hiện các dự án (projects) nhỏ, biết cách ứng dụng và sáng tạo dựa trên AI. Người học CNTT hiện nay đòi hỏi phải có tư duy thiết kế hệ thống và quản trị. Cách giảng dạy phải thay đổi hoàn toàn, tập trung vào tính thực hành và sự tương tác với công nghệ mới thay vì chỉ rèn luyện kỹ năng lập trình thuần túy.
GS.TSKH. Hà Huy Khoái, Viện trưởng Viện Toán học và Khoa học ứng dụng Thăng Long, Trưởng Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Thăng Long.
ĐS&PL: AI mang lại cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức về vấn đề gian lận trong học tập và thi cử. Ông có thể cho biết, nhà trường có giải pháp gì để ngăn chặn việc sinh viên quá lạm dụng AI?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Chúng ta không thể cấm sinh viên dùng AI, thay vào đó phải hướng dẫn các em dùng như thế nào cho đúng. Nếu sinh viên coi AI là "chân lý", nói gì cũng tin thì rất nguy hiểm.
Các em phải học cách phân tích những sai lầm của AI, coi AI như một "người bạn" hỗ trợ mình lập đề cương, tìm kiếm tài liệu, tóm tắt nội dung... chứ không phải là một "người thầy" để sao chép hoàn toàn. Nhà trường phải dạy sinh viên cách làm chủ công nghệ này.
ĐS&PL: Ông có lời khuyên nào cho các bạn trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa chọn nghề trong làn sóng AI này?
GS. TSKH. Hà Huy Khoái: Lời khuyên của tôi là hãy hiểu AI và dùng nó như một người bạn đồng hành, đừng coi nó là người thầy tuyệt đối. Phải luôn có tư duy phản biện để phân tích kết quả từ AI. Đối với các trường đại học, bây giờ không được phép chậm trễ nữa, trường nào muốn đào tạo tốt thì bắt buộc phải tiếp cận và thích ứng với AI ngay lập tức.
ĐS&PL: Xin trân trọng cảm ơn ông!
