Theo thông tin từ báo Tiền Phong, đến ngày 29/4 vừa qua, công trình bể chứa nước mưa ngầm tại khu vực chợ Hàng Da (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã hoàn tất toàn bộ hạng mục xây lắp, chính thức trở thành công trình chống ngập có quy mô lớn nhất tại Hà Nội ở thời điểm hiện tại.
Cùng thời điểm, 15 trạm bơm thuộc các dự án chống ngập khẩn cấp của thành phố cũng đã được đưa vào vận hành ổn định, góp phần tăng cường năng lực tiêu thoát nước cho khu vực nội đô.
Hà Nội đang hướng tới một chiến lược phát triển hạ tầng ngầm mang tính dài hạn, với tầm nhìn lên tới 100 năm (Ảnh minh họa AI)
Ghi nhận tại công trường thi công vào trưa 29/4, các đơn vị tiến hành cẩu lắp những tấm đan bê tông cuối cùng để hoàn thiện phần mái bể. Đây được xem là công đoạn khép lại quá trình xây dựng kéo dài hơn hai tháng với cường độ cao.
Chia sẻ trên Tiền Phong, ông Võ Phương Nam – Phó Phòng Công nghệ và Quản lý hệ thống, Trung tâm Hạ tầng kỹ thuật Hà Nội (thuộc Sở Xây dựng Hà Nội) – cho biết bể ngầm chứa nước mưa tại Hàng Da là một trong những hạng mục chống ngập cục bộ quan trọng, nằm trong danh sách 10 dự án được triển khai theo lệnh khẩn cấp của UBND thành phố.
Cuộc chạy đua 60 ngày giữa lòng đô thị
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 30 tỷ đồng, được khởi công từ tháng 2/2026 – thời điểm cận kề Tết Nguyên đán. Trong điều kiện thời gian gấp rút, các đơn vị thi công đã phải duy trì tiến độ liên tục cả ngày lẫn đêm để đảm bảo hoàn thành theo yêu cầu của thành phố.
Sau hơn 2 tháng triển khai khẩn trương, công trình đã hoàn tất phần bể chứa đúng kế hoạch đề ra. Bể được xây dựng tại khu vực quảng trường chợ Hàng Da, có dung tích khoảng 2.500m³ và nằm ở độ sâu khoảng 6,5m dưới mặt đường. Đây là bể ngầm thứ hai được xây dựng tại Hà Nội, sau công trình tại phố Nguyễn Khuyến, nhưng có quy mô lớn nhất tính đến hiện tại.
Công trình bể chống ngập tại chợ Hàng Da thi công phần đỉnh để hoàn thành phần xây lắp trong ngày 29/4. Ảnh: Tiền Phong
Khi đi vào vận hành, bể sẽ đảm nhiệm vai trò thu gom nước mưa, từ đó giảm tải áp lực cho hệ thống thoát nước hiện hữu. Đặc biệt, công trình được kỳ vọng sẽ góp phần xử lý tình trạng ngập úng kéo dài nhiều năm tại khu vực trước chợ Hàng Da cũng như nút giao Đường Thành – Bát Đàn – Phùng Hưng – Nhà Hỏa, vốn được xem là "điểm đen" ngập úng của khu vực trung tâm.
Ông Nam cho biết, trong quá trình thi công, dự án đã phải đối mặt với nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ. Thời điểm khởi công trùng với dịp Tết khiến việc huy động nhân lực và vật tư gặp không ít trở ngại.
Bên cạnh đó, công trình được triển khai trong điều kiện vừa thi công vừa phải đảm bảo giao thông cho khu vực đông dân cư, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị. Ngoài ra, giá nhiên liệu xăng dầu tăng mạnh tới 70–80% cũng tạo áp lực lớn về chi phí. Dù vậy, với sự nỗ lực của các bên liên quan, công trình vẫn được hoàn thành đúng tiến độ.
Tầm nhìn dài hạn: "Siêu bể ngầm" quy mô chưa từng có
Không dừng lại ở việc xử lý ngập cục bộ, Hà Nội đang hướng tới một chiến lược phát triển hạ tầng ngầm mang tính dài hạn, với tầm nhìn lên tới 100 năm. Mục tiêu là giải quyết đồng thời nhiều bài toán đô thị như ngập úng, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.
Trọng tâm của chiến lược này là hệ thống công trình ngầm đa chức năng, trong đó nổi bật là đề xuất xây dựng "siêu bể ngầm" với tổng dung tích khoảng 125 triệu m³. Dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2036–2045 và được đánh giá là một trong những công trình hạ tầng quy mô lớn nhất từng được đề xuất tại Việt Nam.
Theo các tính toán sơ bộ, hệ thống này có thể giúp giảm thiệt hại do ngập úng cho thành phố lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Với dung tích tương đương khoảng 50.000 bể bơi tiêu chuẩn Olympic, quy mô của công trình được đánh giá vượt xa nhiều mô hình chống ngập đô thị hiện có trên thế giới.
Hệ thống G-Cans tại Tokyo, Nhạt Bản. Ảnh: IT
Đáng chú ý, dung tích dự kiến của hệ thống này lớn hơn khoảng 180 lần so với hệ thống G-Cans tại Tokyo – công trình thoát nước ngầm lớn nhất thế giới hiện nay. Điều này cho thấy mức độ tham vọng trong định hướng phát triển hạ tầng của Hà Nội.
Nguyên nhân của định hướng quy mô lớn này xuất phát từ thực tế thành phố thường xuyên phải đối mặt với các trận mưa cực đoan, có thời điểm lượng mưa lên tới 300–500 mm chỉ trong một ngày.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, mật độ bê tông hóa cao cùng với địa hình nhiều khu vực trũng thấp, khả năng thoát nước tự nhiên ngày càng bị hạn chế. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp điều tiết nước với năng lực vượt trội để ứng phó với các kịch bản thời tiết ngày càng khắc nghiệt.
Nguyên lý vận hành và xu hướng đầu tư hạ tầng nước
Về cơ chế hoạt động, mô hình "siêu bể ngầm" được đề xuất có nhiều điểm tương đồng với hệ thống G-Cans của Nhật Bản.
Theo đó, nước mưa sẽ được thu gom thông qua các tuyến hầm ngầm, sau đó dẫn về các bể chứa trung tâm. Khi điều kiện cho phép, nước sẽ được bơm xả ra các con sông lớn như sông Hồng và sông Đuống. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô mà còn nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro ngập lụt trên diện rộng.
Trong bối cảnh các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đều đang đẩy mạnh các kế hoạch chống ngập và phát triển hạ tầng ngầm, lĩnh vực này cũng thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ các doanh nghiệp.
Gần đây, vào giai đoạn tháng 2–3/2026, Tập đoàn Gelex thông qua đơn vị thành viên Gelex Infra đã hợp tác với Petrosetco (PET) để liên tiếp thành lập nhiều pháp nhân hạ tầng tại TP.HCM.
Trong đó, đáng chú ý là ba công ty gồm Hạ tầng Gelex Bắc Sài Gòn 1, Đầu tư Hạ tầng Gelex Bắc Sài Gòn 2 và Hạ tầng Gelex Tây Thành phố, mỗi đơn vị có vốn điều lệ ban đầu khoảng 10 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực cấp thoát nước và xử lý nước thải đô thị.
Động thái này được xem là bước đi chiến lược của liên minh Gelex – PET trong việc mở rộng sang mảng hạ tầng nước, một thị trường còn nhiều dư địa phát triển.
Trong bối cảnh hệ thống xử lý nước thải và chống ngập tại các đô thị lớn vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, việc gia tăng đầu tư vào lĩnh vực này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển hạ tầng bền vững.
Có thể thấy, việc hoàn thành bể ngầm chống ngập tại chợ Hàng Da không chỉ mang ý nghĩa giải quyết bài toán ngập úng trước mắt, mà còn là bước đi cụ thể trong lộ trình xây dựng hệ thống hạ tầng ngầm quy mô lớn của Hà Nội.
Trong tương lai, với những dự án mang tính đột phá như "siêu bể ngầm", thành phố được kỳ vọng sẽ nâng cao đáng kể khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển đô thị theo hướng bền vững hơn.
Minh Nhật (Tổng hợp)
