Mới đây, thông tin “đại gia kim cương” Chu Đăng Khoa bị bắt giữ tại Nam Phi đang gây chú ý lớn. Vụ việc được cho là đánh dấu bước ngoặt trong cuộc truy quét các đường dây buôn bán động vật hoang dã xuyên quốc gia, đồng thời nối dài chuỗi bê bối của “đế chế” kinh doanh gắn với gia đình doanh nhân họ Chu.
Chu Đăng Khoa sinh năm 1982, quê Nghệ An. Dù không hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, ông từng trở thành cái tên gây chú ý trong giới giải trí Việt Nam vì vướng vào những lùm xùm tình cảm với một ngôi sao hạng A trong làng giải trí Việt.
Trong giới kinh doanh, Chu Đăng Khoa được biết đến là cổ đông lớn của Thiên Minh Đức Group, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu từng nắm thị phần đáng kể tại Việt Nam.
Ngoài ra, gia đình doanh nhân họ Chu này được cho là sở hữu nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đa dạng như năng lượng, khách sạn, du lịch, giải trí, xây dựng và nuôi trồng thủy sản.
Đại gia sa lưới...
Ngày 13/3, trang chủ của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) mới đây phát đi thông báo về việc nhận được thông tin Chu Đăng Khoa, người thường được biết đến với tên gọi “Michael Chu” hay “đại gia kim cương”, đã bị bắt giữ tại Nam Phi. ENV nhận định đây là vụ việc đánh dấu một bước đột phá quan trọng trong nỗ lực thực thi pháp luật quốc tế và bảo tồn động vật hoang dã.
Theo ENV, Chu Đăng Khoa được biết đến là một nhân vật bí ẩn đứng sau các hoạt động buôn bán trái phép sừng tê giác và xương hổ tại Nam Phi. Tại đây, Khoa sở hữu trang trại Voi Game Lodge ở tỉnh North West.
Cơ sở này đăng ký nuôi nhốt hổ và tê giác hợp pháp nhưng đồng thời bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn lậu sừng tê giác, xương sư tử và xương hổ sang thị trường chợ đen ở một số quốc gia châu Á.
Chu Đăng Khoa được cho là đã sang Nam Phi từ cuối năm 2023, sau khi mẹ là bà Chu Thị Thành bị điều tra tại Việt Nam vì những cáo buộc liên quan đến tội phạm về kinh tế.
Trước khi bị bắt giữ, Chu Đăng Khoa đã bị cơ quan điều tra tại Nam Phi truy nã sau khi phát hiện mạng lưới của đối tượng này “dàn dựng” vụ cướp 98 chiếc sừng tê giác tại Voi Game Lodge để tuồn lậu số sừng này ra thị trường chợ đen.
Chuỗi ngày tăm tối của gia tộc họ Chu
Việc Chu Đăng Khoa bị bắt diễn ra trong bối cảnh mẹ con "đại gia kim cương" và Thiên Minh Đức đang đối mặt với nhiều rắc rối pháp lý tại Việt Nam.
Cụ thể, ngày 18/1/2025, bà Chu Thị Thành - mẹ của Chu Đăng Khoa, cùng các đồng phạm bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bị can và bắt tạm để điều tra về các tội danh "Tham ô tài sản" và "In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước".
Thiên Minh Đức thành lập năm 2001, có hệ sinh thái với nhiều công ty con và nhiều chi nhánh hoạt động trong lĩnh vực xăng dầu, khí hóa lỏng, bất động sản, sản xuất giấy và bao bì, logistics, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi, vận tải biển...
Trong đó, kinh doanh xăng dầu vẫn là trụ cột của doanh nghiệp có trụ sở ở Nghệ An này. Tính đến năm 2022, Thiên Minh Đức có mạng lưới hệ thống phân phối 100 đại lý bán lẻ xăng dầu mang thương hiệu DKC Petro và khoảng 100 đơn vị mua hàng trực tiếp để phân phối trên toàn quốc, hệ thống cảng biển và kho chứa ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam.
Cơ cấu cổ đông sáng lập của Thiên Minh Đức gồm bà Thành nắm hơn 68,25% cổ phần; ông Chu Đăng Khoa nắm hơn 31,65% cổ phần. Còn lại 0,1% là ông Vương Đình Quán.
Đến cuối tháng 9/2023, doanh nghiệp này thay đổi đăng ký kinh doanh có vốn điều lệ hơn 2.000 tỷ đồng. Trong đó, bà Thành nắm 77,15%; ông Khoa nắm 22,77% và ông Quán nắm 0,08%.
Hồi cuối năm 2023, Thiên Minh Đức bị Thanh tra Chính phủ kết luận có vi phạm trong sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu, kê khai sai thuế bảo vệ môi trường. Từ 2018-2021, tổng tiền thuế bảo vệ môi trường của doanh nghiệp này phải nộp tăng gần 3.300 tỷ đồng.
Tháng 8/2024, doanh nghiệp bị quản lý thị trường xử phạt hành chính, tước giấy phép xuất, nhập khẩu xăng dầu 45 ngày (từ 6/3 đến 21/4) do vi phạm điều kiện kinh doanh.
Qua kiểm tra, Tập đoàn Thiên Minh Đức đã không đáp ứng điều kiện về hệ thống phân phối xăng dầu.
Ngày 8/1/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính gần 188 triệu đồng với Thiên Minh Đức vì vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm. Tính đến ngày 30/11/2024, doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cho 108 lao động, số tiền hơn 2 tỷ đồng.
Hai mẹ con Chu Đăng Khoa nợ thuế
Báo Tiền Phong dẫn thông tin từ Cục Thuế tỉnh Nghệ An, đầu tháng 2/2025, đơn vị này công khai danh sách người nộp thuế, nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước. Cụ thể, tính đến thời điểm 23/1/2025, còn 54 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước với tổng số tiền hơn 1.277 tỷ đồng.
Trong số 54 doanh nghiệp nợ thuế này dẫn đầu là Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (Địa chỉ số 2A, đường Lê Mao, TP. Vinh, Nghệ An) đang nợ thuế hơn 1.074 tỷ đồng.
Đáng chú ý, dù còn nợ ngân sách tiền thuế bảo vệ môi trường nhưng Thiên Minh Đức cho ông Chu Đăng Khoa và bà Chu Thị Thành mượn số tiền 7.485 tỷ đồng. Đến thời điểm thanh tra, 2 cá nhân nêu trên còn nợ công ty tổng số tiền là 1.396 tỷ đồng.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
