Tối 21/3, tại thị xã Ba Đồn, Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) tỉnh Quảng Bình đã tổ chức lễ đón nhận Bằng công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Nghệ thuật trình diễn dân gian Hát Kiều trên địa bàn huyện Quảng Trạch, Tuyên Hóa, thị xã Ba Đồn và trình diễn nghệ thuật dân gian Hát Kiều, Hát ru Cảnh Dương.
Trải qua nhiều thăng trầm và biến thiên của lịch sử, những câu hát và diễn xuất Kiều vẫn có sức sống mãnh liệt trong cộng đồng. Từ kiệt tác Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du, nhiều loại hình nghệ thuật được hình thành như ngâm Kiều, vịnh Kiều, bói Kiều, lẩy Kiều nhưng nghệ thuật Hát Kiều thể hiện tính độc đáo và giàu sức sáng tạo hơn cả.
Hát Kiều bao gồm hát, diễn xuất và làm trò… tập trung ở các xã: Quảng Minh, Quảng Thủy (thị xã Ba Đồn), Quảng Kim, Quảng Phương (huyện Quảng Trạch) và Châu Hóa (huyện Tuyên Hóa).
Theo dòng chảy lịch sử, người dân Quảng Bình đã hun đúc và dựng xây nên truyền thống kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm; cần cù, thông minh, sáng tạo trong lao động sản xuất; tiếp thu, gìn giữ nhiều giá trị văn hóa độc đáo như Hát Ca trù, Hát Bài chòi, Hò Khoan Lệ Thủy, Hò Thuốc cá Minh Hóa, Hát Ru Cảnh Dương… và một trong những Di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, được bảo tồn qua bao thế hệ là nghệ thuật trình diễn dân gian Hát Kiều. Là nơi có sự giao thoa, tiếp biến của các dòng chảy văn hóa lớn của dân tộc
Trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương ở Quảng Bình đã quan tâm bảo vệ và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn. UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở VH-TT phối hợp tham mưu lập hồ sơ khoa học Di sản văn hóa phi vật thể “Hát Kiều trên địa bàn tỉnh Quảng Bình”.
Ngày 10/11/2023, Bộ trưởng Bộ VH-TT và Du lịch đã ban hành Quyết định số 3426/QĐ-BVHTTDL đưa nghệ thuật trình diễn dân gian Hát Kiều huyện Quảng Trạch, Tuyên Hóa, thị xã Ba Đồn vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Tham dự tại buổi lễ, ông Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, trải qua lịch sử đầy biến động, thăng trầm, để có được khoảnh khắc hôm nay là một quá trình đầy khó khăn với sự cố gắng bền bỉ của cấp ủy, chính quyền và nhiều thế hệ nghệ nhân trong việc bảo tồn, gìn giữ nghệ thuật Hát Kiều. Nhằm tiếp tục phát huy giá trị Di sản, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa cho các tầng lớp Nhân dân, đồng chí yêu cầu các sở, ngành, địa phương và Nhân dân tăng cường công tác quản lý, đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá Di sản văn hóa phi vật thể Hát Kiều, nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân về vai trò, trách nhiệm trong việc bảo vệ, phát huy các giá trị của Di sản. Mỗi người dân vừa là người tham gia bảo vệ, vừa là người thụ hưởng những giá trị của Di sản văn hóa truyền thống.
Cùng với đó, cần tổ chức đào tạo thế hệ kế cận tại các CLB Hát Kiều, trong đó tập trung ưu tiên đào tạo các học viên trẻ; tổ chức kiện toàn, bảo đảm duy trì hoạt động của các CLB, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, đất nước; quan tâm đầu tư kinh phí để hỗ trợ hoạt động của các CLB Hát Kiều; đồng thời, đẩy mạnh công tác xã hội hóa hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa phi vật thể, gắn bảo tồn, phát huy di sản văn hóa với phát triển du lịch.
Xuân Hương
