Trong bối cảnh an ninh thay đổi, một hệ thống tác chiến điện tử và tình báo tín hiệu RB-531B Infauna đã được nhìn thấy xuất hiện ở Cộng hòa Mali, nơi các đơn vị thuộc "Quân đoàn châu Phi" của Nga đang hoạt động.
Cụ thể, các hình ảnh và thông tin tình báo nguồn mở (OSINT) do tài khoản Hammer Of War công bố vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11, dẫn nguồn từ tài khoản Casus Belli trên nền tảng mạng xã hội X, đã xác nhận sự hiện diện của hệ thống này tại quốc gia Tây Phi.
Đây là một trong những trang bị chuyên biệt hơn của Bộ Quốc phòng Nga được ghi nhận với lực lượng này ở khu vực Sahel. "Quân đoàn châu Phi" – vốn tiền thân là Tập đoàn quân sự tư nhân Wagner PMC – hiện hoạt động dưới sự chỉ huy của Bộ Quốc phòng Nga.
Sự xuất hiện của Infauna cho thấy Moscow đang tăng cường trang bị tác chiến điện tử chuyên dụng cho các đơn vị của họ tại châu Phi, đặc biệt là nhằm bảo vệ các đoàn xe quân sự và gây nhiễu thông tin liên lạc của các nhóm vũ trang địa phương.
Hệ thống tác chiến điện tử và tình báo tín hiệu RB-531B Infauna được nhìn thấy xuất hiện ở Mali. Ảnh: Casus Belli/Militarnyi
Đúng như tên gọi, Hệ thống tác chiến điện tử (EW) kiêm thiết bị chống thiết bị nổ tự chế (IED) RB-531B "Infauna" được thiết kế để bảo vệ các phương tiện và đội hình xe bọc thép trước các thiết bị nổ tự chế kích hoạt bằng sóng vô tuyến, hỗ trợ phòng vệ trước hỏa lực nhắm mục tiêu, thu thập thông tin tình báo tín hiệu và gây nhiễu thông tin liên lạc trên băng tần VHF.
Quá trình phát triển hệ thống này bắt đầu từ năm 2005 và kéo dài đến năm 2009, với tập đoàn Sozvezdie của Nga đóng vai trò là đơn vị phát triển chính.
Những hệ thống đầu tiên được đưa vào biên chế lực lượng đổ bộ đường không Nga từ năm 2012. Các phương tiện Infauna cũng từng được triển khai cùng các đơn vị thuộc Căn cứ quân sự số 201 của Nga tại Tajikistan.
Hệ thống này được xây dựng trên khung gầm xe bọc thép bánh lốp K1Sh1 (hay còn gọi là GAZ-59039), vốn được phát triển dựa trên dòng xe BTR-80. Phần thân xe được mở rộng để chứa các thiết bị điện tử chuyên dụng cùng kíp vận hành gồm 3 người: Chỉ huy, lái xe và chuyên viên tác chiến điện tử.
Một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của phương tiện này là cột ăng-ten dạng ống lồng gắn trên nóc xe.
Để đối phó với các thiết bị nổ kích hoạt bằng sóng vô tuyến, Infauna tạo ra các dải nhiễu băng rộng nhằm chặn tín hiệu kích nổ, bất kể đoàn xe đang di chuyển hay dừng lại.
Hệ thống này còn được trang bị các cảm biến cảnh báo laser; khi phát hiện bị chiếu tia laser, các cảm biến sẽ tự động kích hoạt hệ thống phóng lựu đạn khói để che giấu phương tiện cũng như các xe khác trong đoàn.
Theo trang Times of Defence của Thổ Nhĩ Kỳ, sự xuất hiện của hệ thống RB-531B Infauna tại Sahel cho thấy một thay đổi quan trọng trong học thuyết bảo vệ lực lượng của Nga tại châu Phi.
Xét từ góc độ tác chiến điện tử và chiến tranh bất đối xứng, việc triển khai này mang lại 3 nhận định chính:
Thứ nhất, điều này là phản ứng chiến thuật trực tiếp trước các chiến thuật phục kích tại Sahel.
Các nhóm vũ trang ở Mali như JNIM (liên kết với al-Qaeda) và các phần tử ly khai người Tuareg thường xuyên sử dụng thiết bị nổ tự chế kích hoạt từ xa (RCIED) đặt bên đường, kết hợp với các đòn phục kích được phối hợp thông qua liên lạc vô tuyến VHF dọc theo các tuyến đường vận tải.
Việc triển khai hệ thống Infauna tạo ra một "lá chắn điện tử" di động cho các đoàn xe của Nga và lực lượng vũ trang Mali (FAMa), giúp chặn các tín hiệu kích nổ vô tuyến trước khi phương tiện đi qua vị trí đặt thiết bị nổ.
Thứ hai, điều này đánh dấu sự chuyển dịch từ tài sản của lực lượng lính đánh thuê sang trang thiết bị do Bộ Quốc phòng Nga cung cấp.
Trước đây, Wagner chủ yếu dựa vào vũ khí bộ binh tiêu chuẩn, xe chống mìn hạng nhẹ và drone thương mại. Việc đưa vào các trang bị tác chiến điện tử theo tiêu chuẩn của Bộ Quốc phòng Nga như Infauna (và có thể cả R-934BMV Borisoglebsk-2) cho thấy Moscow đang tích hợp năng lực tác chiến điện tử cấp nhà nước vào hoạt động của "Quân đoàn châu Phi".
Thứ ba, điều này nhằm giảm thiểu rủi ro vận tải sau những tổn thất tại khu vực Kidal ở miền Bắc Mali. Sau các thiệt hại và rút lui chiến thuật quanh Kidal, việc bảo vệ các đoàn xe tiếp vận giữa miền Nam đất nước và các căn cứ phía Bắc trở thành ưu tiên chiến lược.
Sự kết hợp giữa khả năng gây nhiễu thông tin liên lạc và tạo màn khói khí dung đa phổ của Infauna giúp bảo vệ các đoàn xe hậu cần dễ bị tổn thương trước tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) cũng như hỏa lực chéo trong các cuộc phục kích.
Minh Đức (Theo Times of Defence, Defence Blog)
