KÝ ỨC AFF CUP 2008 ĐẦY ÁP LỰC
Tối 11/8/2026, HLV Phan Thanh Hùng trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng, hưởng thọ 66 tuổi. Sự nghiệp của ông gắn liền với những thăng trầm của bóng đá Việt Nam, với thật nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Một trong số đó chính là khi ông Phan Thanh Hùng làm trợ lý cho HLV Calisto, góp công trong hành trình lên ngôi đầy bất ngờ tại AFF Cup 2008 của tuyển Việt Nam.
Và ít ai biết rằng, trong hành trình đó, đã có lúc ông Phan Thanh Hùng phải động viên HLV Calisto khi bị áp lực quá lớn. Thời điểm ấy, chiến lược gia người Bồ Đào Nha thậm chí đã nghĩ đến cảnh xấu nhất, đó là việc tuyển Việt Nam dừng bước ngay sau vòng bảng, còn ông phải từ chức.
“HLV Calisto đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự. Sau khi quay lại từ Bồ Đào Nha, ông ấy yêu cầu từ giờ các bài tập thể lực phải thực hiện với bóng. Bây giờ các bạn nghĩ là bình thường chứ 10 năm trước chưa có tiền lệ ấy ở Việt Nam. Chúng ta chỉ quen tập thể lực chay, chỉ nghĩ tập chiến thuật bài vở mới dùng bóng”, HLV Phan Thanh Hùng kể lại trong cuộc phỏng vấn vào năm 2018.
Ông tiếp tục: “Thay đổi của ông Calisto ban đầu làm cầu thủ ngợp. Họ đuối sức và không quen duy trì sức bền, cứ đá đến giữa hiệp 2 là hụt hơi.
Vào giải, tuyển Việt Nam thua Thái Lan ở trận mở màn. Có chuyện này mà tôi nhớ mãi không quên. Trước lượt hai gặp Malaysia, ông Calisto gọi tôi và HLV thủ môn Trần Văn Khánh lên sân thượng khách sạn. Ông cảm nhận được gì đó bất an và bảo: “Sau trận này, tôi sẽ từ chức”.
Lúc ấy, nếu thua nữa thì tuyển Việt Nam sẽ bị loại. Chuyện chưa bao giờ xảy ra nhưng đại khái tình hình lúc ấy là thế. Sắc mặt thầy Tô tệ lắm. Tôi vốn nền tính, cũng chỉ biết động viên: “Phải đá mới biết chứ”. Anh Khánh đứng bên lấy hay tai chắp, khẳng định trận này ông trời sẽ phù hộ cho Việt Nam.
Trận đấy hôm ấy hồi hộp tới phút chót. Vũ Phong tỏa sáng ghi bàn phút 88 và cứu lấy chiếc ghế của ông Tô, cũng như mở ra một vận mệnh khác trong lịch sử bóng đá Việt Nam”.
Chia sẻ về những bài học quý báu khi được làm việc cùng HLV Calisto, ông Phan Thanh Hùng bày tỏ:
“Ông “Tô” từng thuộc hội đồng HLV quốc gia Bồ Đào Nha dù ông ấy ngày trẻ không đá bóng chuyên nghiệp, chứng tỏ ông ấy rất giỏi. Làm với ông ấy, tôi mở mang ra nhiều điều. Cũng nhờ có những tháng này rèn giũa, hoàn thiện bản thân nên năm 2010, bầu Hiển đưa tôi ra cầm CLB Hà Nội thay Hữu Thắng”.
LÀM HLV THÌ PHẢI GIỎI TIẾNG ANH
Cũng trong cuộc trò chuyện này, HLV Phan Thanh Hùng kể lại câu chuyện thú vị về việc HLV phải luôn trau dồi kiến thức. Ông nhớ lại:
"Tôi là lứa đầu tiên đi học bằng A của AFC tại Việt Nam cùng anh Hải (Viettel) và anh Chính (Hà Nội ACB), thu nạp nhiều thứ bổ ích. Tôi vẫn nhớ trong một khóa học, ông giảng viên người Ấn Độ cỡ 60 tuổi có nói: “20 HLV đi học 1 lớp, kiến thức nền tảng ai cũng tiếp nhận như nhau, nhưng mỗi người cần định hình một phong cách, một triết lý rõ ràng thì mới thành công”.
Chẳng hạn như khi nói về 4-4-2 hay 4-3-3, 20 HLV là 20 cách triển khai chiến thuật khác nhau. Nó chỉ là hình tượng mô phạm, còn chơi bóng thế nào là ý đồ của từng HLV”.
Ông nói tiếp: “Điều đó không dễ cắt nghĩa đâu (cười), vì nó là một ma trận trong đầu của mỗi HLV, được hình thành qua nhiều năm nghiên cứu, thẩm thấu. Tôi nói thế này thì bạn và khán giả sẽ hiểu: Chiến thuật bóng đá là yêu cầu di chuyển không bóng cho từng (nhóm) cầu thủ mà HLV đặt ra, còn cầu thủ là người quyết định tình huống.
Trong một tình huống phạt góc, anh A là người thực hiện. Tôi sẽ bảo anh B và C chạy vào các điểm để giúp anh D âm thầm len vào tìm khoảng trống đánh đầu. Nhưng liệu anh A có chuyền bóng tới đúng chỗ anh D được không là câu chuyện khác.
Không phải cái gì cũng tính được trong bóng đá, sẽ có những sai số nhất định. Bóng đá không phải khoa học vì nó là tổng hòa của mọi thứ, chỉ có khoa học giúp bóng đá hoàn thiện hơn thôi. Sẽ có những khoảnh khắc mà đến cầu thủ cũng chỉ làm theo bản năng mà tạo ra siêu phẩm chứ HLV làm sao phải chỉ ta sút kiểu này kiểu kia được. Tôi nghĩ đó là kiến giải dễ hiểu nhất về “chiến thuật” trong bóng đá”.
Một điều nữa được HLV Phan Thanh Hùng nhấn mạnh, đó là việc làm HLV thì phải giỏi tiếng Anh. Ông kể lại một tiểu tiết:
“Tiếng Anh quan trọng. Tất nhiên, tiếng Anh của tôi là tiếng Anh châu Á, không thể bài bản như các bạn đi học được. Nói có thể còn gượng gạo va vấp nhưng phải nghe hiểu, đọc hiểu được những cái căn bản.
Có lần tôi đi học, giảng viên dùng hai từ jump và take off. Hai từ này đều có chung trường nghĩa là “nhảy”, anh thông ngôn của lớp phiên dịch thế cũng gần sát lắm rồi. Nhưng hình thái từ của hai cái khác nhau.
Jump là nhảy, còn take off là bật cao tối đa. Phiên dịch không làm hàng ngày như HLV thì phải thông cảm cho họ. Nên mình muốn nắm tối đa bài giảng thì phải hiểu tiếng Anh. Còn phải đọc tài liệu, tham khảo thế giới nữa. Không biết tiếng thì từ cái cơ bản nhất sao hiểu được đúng không?”.
Vào ngày 9/8/2026, HLV Phan Thanh Hùng được VFF trao tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp bóng đá Việt Nam”. Đây là sự ghi nhận những đóng góp của ông cho sự phát triển của bóng đá nước nhà.
Xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới gia đình HLV Phan Thanh Hùng, một chiến lược gia tài ba, đã đạt được nhiều thành tích trong sự nghiệp và dìu dắt nhiều thế hệ cầu thủ Việt Nam trưởng thành.
Linh Đan
