Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất tầm nhìn
Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, chiều 4/3, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh làm việc với các đơn vị có liên quan và các chuyên gia, nhà khoa học về dự thảo đề cương Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.
Theo dự thảo đề cương Đề án, mục đích của Đề án là xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất tầm nhìn, định hướng và các giải pháp cơ bản hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bao quát đầy đủ các lĩnh vực đời sống, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế, thúc đẩy kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, với tầm nhìn đến năm 2045; qua đó đảm bảo chuyển từ đúng về chủ trương, quy định pháp luật (“pháp luật trên văn bản”) sang đúng và hiệu quả trong hành động, thực thi (“pháp luật trong thực tiễn”).
Trong phần thứ nhất của dự thảo đề cương Đề án đã nêu những vấn đề lý luận về hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; kinh nghiệm quốc tế về hoàn thiện hệ thống pháp luật. Phần thứ hai đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật Việt Nam trước yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, bao gồm: kết quả đạt được; hạn chế, bất cập và nguyên nhân.
Phần thứ ba bối cảnh, quan điểm, mục tiêu, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, bao gồm: bối cảnh quốc tế và tình hình quốc tế; quan điểm chỉ đạo; mục tiêu; giải pháp và lộ trình thực hiện; kiến nghị và đề xuất. Cụ thể, thống nhất định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật: kiên định các nguyên tắc, giá trị cốt lõi trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; bám sát các nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong hoàn thiện hệ thống pháp luật; xây dựng hệ thống pháp luật cân đối, hài hòa giữa các lĩnh vực; xác định rõ định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật trong từng lĩnh vực, nhóm lĩnh vực cụ thể; xác định rõ quy phạm pháp luật công và quy phạm pháp luật tư trong xây dựng pháp luật (vận dụng hợp lý tư duy phân loại luật công/luật tư trong thiết kế quy định trong hệ thống pháp luật).
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh tại buổi làm việc
Làm rõ hơn một số nội dung
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý - cơ quan chủ trì soạn thảo Đề án sớm hoàn thiện Tờ trình đề cương Đề án. Trong đó, Bộ trưởng lưu ý đề cương Đề án cần ngắn gọn, truyền tải đầy đủ mục tiêu, ý nghĩa, cơ sở chính trị, pháp lý xây dựng Đề án; cơ sở thực tiễn; những nội dung cơ bản của Đề án; đồng thời phải bảo đảm bám sát mục tiêu đề ra, tính logic từ phần lý luận cho đến phần thực trạng, giải pháp.
Đồng tình với kết cấu của Đề án gồm phần mở đầu và 3 phần còn lại, Bộ trưởng lưu ý cần bổ sung thêm phần phụ lục. Phần phụ lục sẽ gồm quan điểm, định hướng, chủ trương lớn về công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; tổng hợp tư duy nhận thức về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền và những lần cải cách tư pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật; kinh nghiệm quốc tế có liên quan…
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung thêm Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cơ sở chính trị, pháp lý. Về cơ sở thực tiễn, cần lược bớt những thành tựu đã đạt được; bổ sung thêm cơ sở khoa học để bảo đảm tính tương thích; nhấn mạnh, khái quát hơn cơ sở thực tiễn.
Thống nhất với ý kiến góp ý của một số đại biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng nhấn mạnh cần làm rõ hơn phương pháp luận, trong đó, phương pháp luận gắn với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận đổi mới của Việt Nam; làm rõ hơn cách tiếp cận hệ thống, cách tiếp cận theo cấu trúc, chức năng, giá trị, tính toàn diện, liên thông.
Về 3 phần còn lại trong dự thảo đề cương Đề án, Bộ trưởng lưu ý cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ hơn quan niệm hệ thống pháp luật, vai trò, chức năng của pháp luật trong kỷ nguyên mới; các yếu tố cấu thành trong hệ thống pháp luật; mối quan hệ giữa hệ thống pháp luật và các hệ thống thể chế khác; tham khảo thêm các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật quốc tế; đánh giá kỹ lưỡng bối cảnh quốc tế…
