Mới đây, một bài đăng trên mạng xã hội Xiaohongshu (Trung Quốc) thu hút rất nhiều sự chú ý. Chủ bài đăng mời các bạn trẻ từ 12 đến 22 tuổi chia sẻ xem trong lòng mình, bố mẹ tốt là như thế nào. Có người mong bố mẹ biết động viên, định hướng. Có người khao khát một mái nhà được tôn trọng, không bị kiểm soát. Nhưng một trong những câu trả lời được đồng tình nhiều nhất lại không đòi hỏi bố mẹ phải làm gì cho con.
Chủ bài đăng tổng kết sau đó một mong muốn chung, đó là hy vọng các bậc làm cha mẹ tự xử lý tốt cảm xúc của mình, bớt than vãn và đừng đổ những lo âu cơm áo lên con cái. Theo người này, trước khi bước ra xã hội, thế giới của một đứa trẻ rất nhỏ hẹp. Nếu những gì con nghe mỗi ngày toàn là bất mãn và oán giận, điều đó sẽ ảnh hưởng đến cách con nhìn cuộc sống sau này.
Rất nhiều phụ huynh đọc xong đã phải gật gù. Ai làm cha mẹ cũng từng có lúc mệt mỏi, lo âu, mất kiểm soát, nhưng những cơn nóng giận không kìm được ấy, cuối cùng thường do con trẻ lặng lẽ gánh lấy.
Khi con trở thành nơi chứa cảm xúc của người lớn
Có một bé gái 9 tuổi được đưa đến gặp chuyên gia tư vấn tâm lý vì quá nhạy cảm, tự ti và luôn tự trách bản thân. Tìm hiểu kỹ, chuyên gia nhận ra tình trạng của em gắn liền với môi trường lớn lên từ nhỏ.
Mẹ em có cuộc hôn nhân không mấy hạnh phúc. Từ khi con gái chào đời, người mẹ thường xuyên kể khổ với con. Bà than phiền về chồng, về gia đình bên ngoại, về việc cuộc đời mình bất hạnh ra sao... Cô bé cứ thế hứng hết mọi nỗi buồn của mẹ mà không biết làm gì. Em thương mẹ, nhưng lại ghét chính mình vì không thể làm mẹ vui lên. Một đứa trẻ lẽ ra phải được che chở, lại đang thay người lớn gánh sức nặng của cả một cuộc đời.
Không phải đứa trẻ nào cũng bộc lộ vấn đề sớm như vậy. Nhiều em lớn lên ngoan ngoãn, hiểu chuyện, khiến bố mẹ yên tâm. Nhưng sự ngoan ngoãn ấy đôi khi là cách các em thu nhỏ bản thân lại, cố gắng không làm bố mẹ phiền lòng thêm. Những cảm xúc bị dồn nén từ nhỏ không tự biến mất. Chúng có thể âm thầm tích tụ, rồi bộc phát khi đứa trẻ đã trưởng thành.
Cơn giận của bố mẹ thường không bắt nguồn từ con
Chẳng có người lớn nào cố ý trút cảm xúc tiêu cực lên con. Khoảnh khắc mất kiểm soát thường không phải vì con phạm lỗi gì quá lớn, đó là vì sợi dây trong lòng bố mẹ đã căng đến cực hạn từ trước.
Có khi đó là cảm giác bất lực khi con lề mề, con cãi lại, con không chịu nghe lời... Thứ thật sự châm ngòi cơn giận lúc ấy nhiều khi không phải bài toán con làm sai hay chiếc bát con làm rơi mà là cảm giác mình không làm gì được đứa trẻ. Một người ở ngoài bị áp lực công việc đè nặng, về nhà gặp con không nghe lời, cơn bực dồn nén cả ngày rất dễ bùng lên.
Có khi đó là kỳ vọng quá cao. Bố mẹ không hài lòng với con không phải vì con quá tệ, mà vì con còn cách quá xa hình mẫu "đáng lẽ phải thế" trong lòng mình. Một khi bố mẹ bắt đầu so sánh con với người khác, từng phút ngồi kèm con học đều có thể trở thành ngòi nổ.
Cũng có khi gốc rễ nằm ở chính mối quan hệ vợ chồng. Ở nhiều gia đình, việc chăm con, dạy con gần như dồn hết lên vai một người. Những mệt mỏi, tủi thân và thất vọng với người bạn đời cứ thế tích tụ. Đến khi không còn chỗ chứa, cảm xúc sẽ tìm một lối thoát. Và đứa trẻ thường là lối thoát an toàn nhất.
Nhìn kỹ lại, nhiều lần bố mẹ nổi giận với con, gốc rễ thật sự lại nằm ở chính người lớn.
Muốn con bình yên, bố mẹ cần được nạp lại năng lượng trước
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, bố mẹ giữ được cảm xúc ổn định và tạo nên bầu không khí gia đình an toàn là nền tảng quan trọng giúp con có sức bền tâm lý. Thế nhưng nói thì dễ, làm mới khó. Ban ngày người lớn bị công việc cuốn đi, tối về lại phải lo cơm nước, bài vở của con. Nhiều phụ huynh không phải không muốn bình tĩnh, mà là họ đã cạn sức từ lâu.
Khi kiệt sức, bố mẹ rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn. Càng mệt càng quát con, quát xong lại thấy có lỗi, càng có lỗi càng mệt hơn. Đứa trẻ sống mãi trong bầu không khí ấy sẽ hoặc ngày càng thu mình, hoặc ngày càng chống đối. Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không phải là vì sao bố mẹ lại nổi giận, mà là bố mẹ có thể nạp lại năng lượng từ đâu.
Mỗi người có thể tìm cho mình một cách giải tỏa phù hợp, như tập thể dục, đi dạo hay gặp gỡ bạn bè. Bố mẹ cũng nên bớt những thứ âm thầm tiêu hao tinh thần, chẳng hạn rời bớt những nhóm phụ huynh chạy đua thành tích, hạn chế lướt mạng xã hội và so sánh con mình với con người khác.
Đôi khi, bố mẹ cũng nên học cách "lơ" con đi một chút. Catherine Pearlman, nhà trị liệu gia đình người Mỹ và là tác giả cuốn sách Ignore It! về việc chọn lọc những hành vi nên bỏ qua ở trẻ, cho rằng sự quan tâm quá mức và việc can thiệp ngay lập tức của bố mẹ chính là thứ khiến nỗi lo âu bị khuếch đại. Con lề mề một chút, ngồi ngẩn ra một lúc hay mắc một lỗi nhỏ, trời cũng chẳng sập. Khi bố mẹ lùi lại một bước, con có thêm không gian để tự lớn lên, còn bố mẹ cũng có thêm khoảng trống để thở.
Theo Aboluowang
Thiên An
