Tối 16/10, tại Sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai, chương trình nghệ thuật “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” diễn ra, mở màn Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026.
Lễ khai mạc có sự tham dự của đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, cùng lãnh đạo một số bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo các ban, sở, ngành, địa phương cùng đông đảo người dân, du khách.
Thay vì giới thiệu từng nét văn hóa riêng lẻ, chương trình lấy cảm hứng từ “Xống chụ xon xao”, truyện thơ dân gian nổi tiếng của người Thái, làm mạch dẫn xuyên suốt.
Tình yêu đôi lứa trở thành mạch dẫn câu chuyện di sản
Từ những buổi giao duyên trên sàn hoa Hạn Khuống, chuyện tình của đôi trai gái Thái ở Mường Lò mở ra giữa sắc màu thổ cẩm và nhịp sống bên dòng Nậm Thia. Sợi dây tình “xai peng” trở thành biểu tượng cho sự gắn kết, theo họ qua những lời hẹn ước và tháng ngày xa cách.
Ở chương “Sợi nhớ”, chàng trai mang trầu cau đến dạm ngõ nhưng phải đối diện với yêu cầu sính lễ của gia đình cô gái. Anh hẹn mùa hoa ban sẽ trở về, còn người con gái ở lại bên khung cửi, gửi nỗi nhớ vào từng tấm vải thổ cẩm.
Câu chuyện chạm đến cao trào bằng những vần thơ trong “Xống chụ xon xao”: “Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông/ Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già”. Lời thơ khắc họa sự thủy chung, đồng thời đưa chất liệu văn học dân gian vào mạch kể sân khấu đương đại (Ảnh: ĐVCC)
Qua câu chuyện tình yêu, các phong tục, làn điệu dân gian và nếp sinh hoạt của người Thái không xuất hiện như những tiết mục minh họa rời rạc mà gắn với diễn biến của nhân vật. Chính mạch kể gần gũi ấy giúp những giá trị văn hóa Mường Lò hiện lên tự nhiên, dễ tiếp cận hơn với khán giả.
Đại xòe quy tụ hàng nghìn người, khép lại câu chuyện tình yêu
Nếu hai chương đầu tập trung vào tình yêu đôi lứa, “Vòng yêu” mở rộng câu chuyện sang niềm vui của cả cộng đồng. Đám cưới không còn là hạnh phúc riêng của hai người mà trở thành dịp để họ hàng, làng bản cùng hội tụ, chúc phúc.
Từ vòng tay của đôi trai gái, vòng xòe dần mở rộng, kết nối những người tham gia thành một cộng đồng. Các đội hình như vòng xoáy, Cút Piêu, Tà Liêu, Mak Cưởm, hoa ban và vòng tròn đồng tâm góp phần thể hiện sự đa dạng trong nghệ thuật xòe Thái.
Với người Thái, xòe không chỉ là hình thức múa trong các dịp lễ hội mà còn gắn với sinh hoạt cộng đồng, thể hiện tinh thần đoàn kết và sự sẻ chia.
Chuyên gia văn hóa Lê Thanh Tùng, cố vấn văn hóa của chương trình, nhận xét tổng đạo diễn Lê Hải Yến đã đưa các yếu tố văn hóa Thái lên sân khấu một cách khéo léo, nhịp nhàng. Theo ông, bố cục câu chuyện khép kín nhưng vẫn bảo đảm sự đầy đủ trong cách thể hiện.
Công nghệ sân khấu hỗ trợ kể chuyện dân gian
Bên cạnh chất liệu văn hóa, chương trình sử dụng hình thức nhạc vũ kịch kết hợp sân khấu thực cảnh và công nghệ trình chiếu 3D mapping. Theo ê-kíp thực hiện, hệ thống 24 máy chiếu bao phủ hơn 3.000 m² bề mặt sân vận động, tạo điều kiện tái hiện núi rừng, bản làng và những chuyển động của thời gian qua các lớp cảnh.
Theo tổng đạo diễn Lê Hải Yến, tình yêu dành cho văn hóa Thái là động lực để chị tập trung cho dự án. Chị cho biết ê-kíp đã làm việc liên tục trong nhiều ngày để hoàn thiện chương trình, đồng thời kỳ vọng câu chuyện được kể bằng tình yêu và sự am hiểu sẽ góp phần khơi gợi tình cảm của công chúng đối với di sản.
Chương trình cho thấy một hướng tiếp cận di sản bằng cách đặt phong tục và nghệ thuật dân gian vào câu chuyện gần gũi với đời sống. Trong đó, công nghệ mở rộng không gian biểu đạt, còn các giá trị văn hóa và sự tham gia của chính cộng đồng người Thái tạo nên nội dung cốt lõi của màn trình diễn.
Phương Anh
