Trên màn ảnh, họ đứng ở hai đầu chiến tuyến. Suốt hơn một phần tư thế kỷ, khán giả đã quen nhìn Giáo sư X của Sir Patrick Stewart và Magneto của Sir Ian McKellen ngồi đối diện nhau, khi thì bên bàn cờ, khi thì ở hai phe của một cuộc chiến. Rời trường quay, hai người đàn ông ấy lại là bạn thân suốt nửa thế kỷ.
Sáng 30/10 theo giờ Việt Nam, thế giới nhận tin Sir Patrick Stewart qua đời ở tuổi 86. Trong những lời tiễn biệt gửi về ông, có bài viết của McKellen, người bạn năm nay đã 87 tuổi. Đọc nó, chúng ta được chiêm ngưỡng hành trình của một tình bạn bắt đầu bằng một lời can ngăn và khép lại bằng một cái nắm tay.

Lời can ngăn của McKellen dành cho người bạn Stewart
Hai người gặp nhau lần đầu ở Royal Shakespeare Company vào thập niên 1970, khi cả hai còn là những diễn viên trẻ, dù trong suốt quãng thời gian ấy họ chưa từng đứng chung trong một vở diễn nào. Ký ức đầu tiên mà McKellen còn nhớ rõ về bạn mình đến vài năm sau, trên một con phố ở trung tâm London. Hôm ấy, Stewart kể rằng mình vừa được mời đóng vai chính trong Star Trek, và McKellen đã can. Ông nhắc bạn nghĩ đến sự nghiệp sân khấu ở Anh, rồi hỏi liệu bạn có thật muốn liều để bị "lạc" ở Hollywood năm này qua năm khác.
Lời khuyên can ấy đưa Stewart vào thế khó, bởi theo chính ông kể lại, ông đặt một niềm tin sắt đá vào những lời khuyên của người bạn thân. Dẫu vậy, Stewart nói thẳng rằng mình sẽ đi: ông tin sân khấu sẽ quay lại với mình bất cứ khi nào ông sẵn sàng, trong khi cơ hội thủ vai chính trong phim truyền hình Mỹ có lẽ chỉ đến một lần trong đời.

Patrick Stewart trong vai Thuyền trưởng Jean-Luc Picard - Ảnh chụp màn hình.
Gần 40 năm sau sự kiện lịch sử, Ngài McKellen thổ lộ rằng thật may cho họ, và cho tất cả chúng ta, vì chàng diễn viên Stewart trẻ tuổi năm ấy dám liều mình. Tình bạn của họ đã được thử thách bằng một bất đồng, và hai người dắt tay nhau đi qua nó bằng sự uyển chuyển hiếm có: một người nói thẳng điều mình lo lắng, một người thẳng thắn với lựa chọn của mình, và khi kẻ đúng người sai đã ngã ngũ, người sai đã vui vẻ thừa nhận rằng bạn mình đã đúng.
Những điều bạn chưa biết về hai miền đất Yorkshire và Lancashire
Stewart là người Yorkshire, còn McKellen là người Lancashire. Theo một lệ cũ mà người Anh vẫn nhắc tới với giọng điệu nửa đùa nửa thật, dân hai vùng này vốn "không ưa nhau" từ thời Chiến tranh Hoa Hồng ở thế kỷ 15. Hai người cùng thế hệ, cùng nghề, cùng tầm vóc, lại xuất thân từ hai miền có tiếng kình địch, nên họ có đủ lý do để trở thành đối thủ của nhau.
Họ chọn làm bạn. Trong một cuộc phỏng vấn chung với CBS năm 2013, McKellen nói hai người có sự nghiệp rất giống nhau, và cả hai vui vẻ nhận mình là những người ngang hàng. Có lẽ chính cách nhìn nhau bình thản ấy, khi chẳng ai cần đứng cao hơn ai, đã làm nền móng cho tình bạn đứng vững qua chừng ấy năm.
Từ năm 2000, số phận lại xếp họ vào thế đối đầu, lần này trên màn ảnh, trong vai Giáo sư X và Magneto của loạt phim X-Men. Trớ trêu thay, chính những năm tháng đóng cặp đối thủ ấy lại vun đắp nên một tình bạn sâu sắc giữa hai diễn viên ngoài đời.
Sân khấu là ngôi nhà chung của hai người bạn
Danh tiếng toàn cầu từ Star Trek và X-Men đủ sức đưa hai người đi rất xa khỏi những sàn diễn thuở ban đầu, nhưng họ vẫn tìm về sân khấu, và tìm về để được đứng cạnh nhau. Năm 2009, họ cùng diễn Waiting for Godot của Samuel Beckett ở West End, Stewart vào vai Vladimir, McKellen vào vai Estragon. Vở diễn kéo dài đến ngày 9/8/2009, và khi tấm màn cuối cùng khép lại, McKellen đã khóc. Godot là câu chuyện về hai người bạn già ngồi bên đường cùng nhau chờ đợi, một vở kịch như thể được viết cho chính họ.

Sir Patrick Stewart và Sir Ian McKelle thường xuyên có những tấm ảnh vui vẻ bên nhau như thế này - Ảnh: The Times.
Năm 2013, tình bạn ấy bước ra khỏi nhà hát khi McKellen đứng ra chủ hôn trong đám cưới của Stewart. Cũng trong năm ấy, hai người đưa No Man's Land và Waiting for Godot lên Broadway, rồi ba năm sau lại cùng nhau diễn No Man's Land ở West End. Có những người bạn hẹn gặp nhau mỗi dịp lễ tết, còn với hai người đàn ông này, sân khấu là nơi họ hội ngộ.
Hai người đàn ông dám nói chữ "yêu"
Nhiều người đàn ông ngại nói ra tình cảm dành cho bạn mình, nhất là khi đã ở tuổi xế chiều. Stewart và McKellen thì nói thẳng. Năm 2020, Stewart nói với tờ Times of London rằng ông yêu quý McKellen sâu sắc. Năm 2023, McKellen đùa rằng đi đâu cùng Patrick cũng giống như đi cùng Giáo hoàng, một câu nói vừa bông đùa lại vừa giấu niềm tự hào về người bạn được yêu mến tột bậc. Và khi bạn ra đi, McKellen viết rằng Stewart là người đáng tin cậy, đáng ngưỡng mộ, và với ông, đáng yêu thương.

Đầu năm nay, Marvel tung teaser Avengers: Doomsday, và lại một lần nữa Giáo sư X và Magneto ngồi bên bàn cờ, nắm tay nhau và mỉm cười. Hai nhân vật đã đối đầu hơn 25 năm trên màn ảnh cuối cùng tìm thấy nhau qua một cái nắm tay, giống như hai diễn viên đã tìm thấy nhau từ rất lâu ngoài đời. Ngày 18/12, khi Doomsday ra rạp, đó sẽ là lần cuối họ cùng xuất hiện trên màn ảnh.
***
Nửa thế kỷ, từ một lời can ngăn trên phố London đến một cái nắm tay bên trên phim trường cuối cùng của sự nghiệp, Patrick Stewart và Ian McKellen đã cho thấy một tình bạn có thể đi qua bất đồng, qua danh vọng, qua những năm tháng đóng vai kẻ thù của nhau, để rồi càng lúc càng sâu đậm hơn.
Ván cờ có thể bị bỏ ngỏ, xung đột giữa hai trường phái lãnh đạo có thể chưa tới hồi kết, nhưng tình bạn của họ đã trọn vẹn từ lâu.
Đinh