Theo hồ sơ vụ án, năm 1997, anh Phùng ở Bắc Kinh, Trung Quốc, đã gửi 450.000 NDT vào một ngân hàng dưới hình thức tiết kiệm không kỳ hạn. Trong cùng năm, anh rút ra 200.000 NDT để sử dụng, số tiền còn lại là 250.000 NDT (hơn 934 triệu đồng) được giữ nguyên trong tài khoản. Kể từ thời điểm đó, người đàn ông này không thực hiện thêm bất kỳ giao dịch gửi hay rút tiền nào khác.
Đến năm 2012, khi anh Phùng quay lại ngân hàng để rút tiền thì bất ngờ được thông báo rằng tài khoản tiết kiệm của chỉ còn hơn 2.000 NDT (hơn 7 triệu đồng). Toàn bộ số tiền này được xác định là tiền lãi. Trước thông tin này, anh Phùng vô cùng bức xúc. Sau nhiều lần khiếu nại với ngân hàng nhưng không đạt được kết quả, anh Phùng đã khởi kiện đơn vị này ra tòa án địa phương, yêu cầu hoàn trả số tiền gốc 250.000 NDT và tiền lãi theo quy định.
Đại diện ngân hàng liên quan cho rằng tài khoản tiết kiệm của anh Phùng là tài khoản “không định danh”. Vào thời điểm đó, Trung Quốc chưa áp dụng quy định xác thực danh tính đối với người gửi tiền. Việc rút tiền chủ yếu dựa vào sổ tiết kiệm và mật khẩu.
Mãi đến tháng 4/2000, Trung Quốc mới chính thức ban hành quy định về chế độ xác thực danh tính đối với tài khoản tiền gửi cá nhân. Trong quá trình này, ngân hàng đã tiến hành nâng cấp tài khoản cho khách hàng và đã cấp tài khoản mới cho anh Phùng. Vì vậy, cuốn sổ tiết kiệm mà anh Phùng đang giữ chỉ tương ứng với tài khoản cũ, do đó sổ tiết kiệm này cũng không còn giá trị pháp lý.
Ngân hàng cho biết, theo dữ liệu lưu trữ trong hệ thống, tài khoản của anh Phùng từng phát sinh một giao dịch rút 250.000 NDT vào ngày 3/9/1997. Họ cho rằng số tiền còn lại hơn 2.000 NDT chỉ là phần lãi tích lũy trước đó.
Theo thỏa thuận quản lý tài khoản, khách hàng có nghĩa vụ đối soát sổ sách định kỳ, nhưng anh Phùng đã không thực hiện, dẫn đến việc ngân hàng không thể xác minh đầy đủ thông tin. Thêm vào đó, thời hạn lưu giữ chứng từ kế toán theo quy định chỉ 15 năm, các chứng từ liên quan đến tài khoản ông Phùng đã bị tiêu hủy, nên ngân hàng không còn tài liệu để làm rõ giao dịch tranh chấp.
Trước những lập luận này, anh Phùng kiên quyết phủ nhận việc đã rút 250.000 NDT vào ngày 3/9/1997 như ngân hàng nêu. Theo anh Phùng, nếu thực sự đã rút số tiền lớn như vậy, thì theo mức lãi suất tại thời điểm đó, tài khoản không thể chỉ phát sinh hơn 2.000 NDT tiền lãi sau nhiều năm. Anh cũng khẳng định mình chưa từng ký hay thực hiện giao dịch rút tiền nói trên.
Sau khi xem xét vụ việc, tòa án sơ thẩm xác định rằng việc anh Phùng mở sổ tiết kiệm không kỳ hạn tại ngân hàng trên đã hình thành quan hệ hợp đồng tiền gửi hợp pháp và có hiệu lực giữa hai bên. Với tư cách là tổ chức tài chính chuyên nghiệp, ngân hàng có nghĩa vụ bảo đảm an toàn cho khoản tiền gửi của khách hàng.
Trong khi đó, ngân hàng không chứng minh được việc khoản tiền 250.000 NDT đã được rút hợp pháp, cũng không đưa ra được chứng cứ xác thực về giao dịch bị tranh chấp. Tòa án sơ thẩm cho rằng ngân hàng đã không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thận trọng và kiểm soát rủi ro đối với tài khoản tiết kiệm của khách hàng, dẫn đến quyền lợi của anh Phùng bị xâm hại.
Trong bối cảnh không có chứng cứ chứng minh anh Phùng có lỗi, ngân hàng phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Trên cơ sở đó, tòa án ra phán quyết buộc ngân hàng phải hoàn trả cho anh Phùng 250.000 NDT tiền gốc cùng tiền lãi tương ứng.
Không đồng ý với phán quyết này, ngân hàng đã kháng cáo. Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 Bắc Kinh nhận định rằng cuốn sổ tiết kiệm bản gốc do anh Phùng xuất trình vẫn thể hiện còn 250.000 NDT tiền gửi. Trong khi đó, phía ngân hàng không cung cấp được bất kỳ chứng cứ trực tiếp nào chứng minh giao dịch rút tiền 250.000 NDT vào năm 1997 đã thực sự diễn ra.
Từ đó, tòa án phúc thẩm kết luận rằng ngân hàng phải chịu trách nhiệm đối với khoản tiền gửi bị thiếu hụt trong tài khoản của ông Phùng. Cuối cùng, tòa bác đơn kháng cáo của ngân hàng và giữ nguyên phán quyết sơ thẩm, buộc ngân hàng phải bồi thường đầy đủ 250.000 NDT tiền gửi cùng tiền lãi cho khách hàng.
Ánh Lê (Theo The Paper)
