Mới đây, một topic trên MXH thu hút lượng lớn tương tác khi đặt ra câu hỏi: “Khách hàng hạng thương gia là kiểu người như thế nào mà sẵn sàng chi vài chục cho tới vài trăm triệu cho vài tiếng bay vậy các bác?”.
Phía dưới bài đăng, rất nhiều người cho biết họ cũng từng có chung thắc mắc mỗi khi nhìn giá vé business class. Vài chục triệu cho một chuyến bay kéo dài khoảng 1h30-2h, vài trăm triệu cho những chặng quốc tế dài hơn, khoảng chênh lệch so với vé phổ thông đôi khi đủ khiến nhiều người phải tự hỏi: Rốt cuộc khách hạng thương gia đang trả tiền cho điều gì?
Bên cạnh những bình luận cho rằng đây là một trải nghiệm “quá xa xỉ”, cũng có không ít người cho biết hoàn toàn xứng đáng. Thoạt nhìn, câu trả lời có vẻ khá đơn giản: dịch vụ tốt hơn, ghế rộng hơn, đồ ăn ngon hơn. Nhưng càng đọc những chia sẻ từ người từng đi hạng thương gia, người ta càng nhận ra business class dường như không chỉ xoay quanh chuyện “sang” hay “đắt”, mà còn liên quan đến cách nhiều người hiện đại bắt đầu nhìn khác đi về thời gian, sức khỏe và sự thoải mái của chính mình.
Khi ngồi hạng thương gia là tiết kiệm thời gian và bảo toàn sức khỏe
Bởi với không ít người, thứ họ mua không đơn thuần chỉ là tấm vé sự giàu có mà chính là trải nghiệm; là đầu tư cho sức khỏe, và tiết kiệm thời gian. Ngồi hạng thương gia là cách dùng tiền để đổi lấy thời gian, năng lượng và trạng thái tinh thần dễ chịu hơn trong suốt hành trình.
Trong nhiều bài phân tích về hành vi khách hàng premium, business class thường được xem là sản phẩm bán “trạng thái sau khi cất cánh và hạ cánh”. Nghe có vẻ khó hình dung, nhưng thực tế khá dễ hiểu.
Nếu đi hạng phổ thông, nhiều người thường sẽ phải ra sân bay sớm từ 2-3 tiếng để xếp hàng check-in, ký gửi hành lý rồi tiếp tục chờ qua cửa an ninh. Với những khung giờ đông, việc chen chúc, xếp hàng dài hay phải ngồi co mình nhiều tiếng trên máy bay gần như là trải nghiệm quen thuộc. Đặc biệt ở các chuyến bay dài, không ít người xuống sân bay trong trạng thái gần như kiệt sức, đau lưng, mỏi cổ vai gáy và cần thêm một khoảng thời gian để hồi phục.
Trong khi đó, nếu đi hạng thương gia, hành trình thường bắt đầu theo cách “nhẹ” hơn rất nhiều. Hành khách có quầy check-in riêng, lối ưu tiên ở khu vực an ninh và xuất nhập cảnh nên thời gian chờ được rút ngắn đáng kể. Thay vì ngồi ở khu vực đông đúc ngoài cửa ra máy bay, họ có thể vào lounge nghỉ ngơi, ăn uống, làm việc hoặc thậm chí tắm rửa nếu transit dài. Khi lên máy bay, ghế ngồi rộng hơn, khoảng cách riêng tư lớn hơn, nhiều chặng quốc tế còn có ghế nằm phẳng để ngủ xuyên suốt chuyến bay. Hành lý cũng thường được ưu tiên ra trước sau khi hạ cánh.
Sự khác biệt lớn nhất vì thế không hẳn nằm ở chuyện “sang” hay “xịn”, mà ở việc toàn bộ hành trình được thiết kế để người đi ít mất sức hơn. Với những người thường xuyên công tác, phải họp ngay sau khi đáp xuống hoặc bay liên tục nhiều chặng, việc cơ thể vẫn còn đủ năng lượng sau chuyến đi đôi khi quan trọng hơn rất nhiều so với chuyện tiết kiệm tiền vé.
Trên Reddit, một câu hỏi: “Từ thời điểm nào business class bắt đầu đáng tiền với bạn?” từng nhận về lượt thảo luận cao. Điều thú vị là phần lớn câu trả lời đều không nhắc quá nhiều tới sự xa xỉ. Thay vào đó, nhiều người nói về: Một giấc ngủ ngon, không có sự ồn ào, tiết kiệm được vài chục phút hay vẫn đủ tỉnh táo để làm việc ngay sau khi hạ cánh.
Một netizen Việt cũng chia sẻ góc nhìn tương tự: “Mình khá coi trọng sức khỏe và thời gian, nên những gì có thể dùng tiền để đổi lấy sự nhẹ nhàng, riêng tư và đỡ mất sức thì mình thấy rất đáng”.
Người này cho biết tính chất công việc buộc bản thân phải di chuyển liên tục, nên những yếu tố như: Check-in nhanh, đổi chuyến linh hoạt, có không gian nghỉ ngơi hay được ưu tiên hành lý đều giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và năng lượng.
“Mình là người thường xuyên phải bay vì tính chất công việc nên với mình, hạng thương gia không đơn giản là hưởng thụ mà là khoản đầu tư cho hiệu suất cá nhân. Những ưu tiên như check-in nhanh, đổi chuyến linh hoạt, có không gian nghỉ ngơi hay làm việc trong lúc chờ bay giúp mình tiết kiệm rất nhiều thời gian và giữ trạng thái thoải mái hơn. Khi cơ thể và tinh thần ổn định, mình cũng cảm thấy mọi quyết định công việc hiệu quả hơn so với phần chênh lệch giá vé”, một cư dân mạng khác bình luận.
Trong nhiều nghiên cứu về tiêu dùng hiện đại, có một khái niệm khá thú vị là “paying for reduced friction” - tức con người ngày càng sẵn sàng trả tiền để giảm bớt những ma sát, căng thẳng và sự hao tổn trong cuộc sống hằng ngày.
Không chỉ riêng các chuyến bay, mà điều này thể hiện rõ trong từng lĩnh vực của đời sống thường ngày. Có thể kể đến như dịch vụ thuê người dọn nhà, gọi xe công nghệ, trả tiền để sử dụng các gói membership cao cấp,... Mọi thứ sẽ giúp tiết kiệm thời gian, sức khỏe và cũng được vận hành trơn tru hơn.
Business class cũng vận hành theo logic tương tự.
Một hành khách khác kể: “Khoảng 40 phút đến 1 tiếng trước giờ bay là vừa đủ. Tới nơi chỉ cần đi thẳng đến quầy thương gia lấy vé, sau đó qua cửa ưu tiên. Cả hai cửa hải quan nhiều khi chỉ mất 5-7 phút là xong”.
Người này cho biết điều bản thân coi trọng nhất không hẳn là sự sang trọng, mà là cảm giác nhẹ nhàng và ít mất sức hơn trong suốt hành trình.
Nhiều người còn nói thứ “đắt giá” nhất của business class lại là sự yên tĩnh: “Mình bay sang Mỹ, giá vé hơn 150 triệu, cả khoang luôn luôn im lặng và tất cả di chuyển hay làm gì đều rất nhã nhặn từ tốn. Điểm thích nhất là khi transit sẽ được vào lounge ngồi nghỉ ngơi ăn buffet, chiều về mình đi United thì được vào khu lounge fine dining, ăn toàn món xịn. Nói chung là thật sự xứng đáng đồng tiền ấy”.
Một câu chia sẻ khá ngắn, nhưng lại phản ánh đúng điều nhiều nghiên cứu về luxury experience từng nhắc tới: Người dùng cao cấp đôi khi không tìm kiếm sự phô trương, mà tìm kiếm cảm giác được tách khỏi sự hỗn loạn.
Đừng nghĩ hạng thương gia chỉ dành cho người giàu
Điều thú vị là trong cuộc thảo luận này, rất nhiều người thừa nhận bản thân không phải “đại gia”, thậm chí chỉ đi business class nhờ được công ty tài trợ, săn vé nâng hạng, dùng điểm tích lũy hoặc chỉ chọn hạng thương gia cho những chuyến bay thật dài,.... Tuy vậy, họ vẫn cho rằng đây là trải nghiệm “đáng thử ít nhất một lần”.
Điều này cũng phản ánh khá rõ một thay đổi trong xu hướng tiêu dùng vài năm gần đây. Nếu trước kia business class thường gắn với hình ảnh doanh nhân hay giới siêu giàu, thì hiện tại, nó dần được nhìn như một dạng “premium experience” - trải nghiệm cao cấp mà nhiều người sẵn sàng chi tiền để đổi lấy sự thoải mái, nếu điều kiện cho phép.
Trong nhiều báo cáo về hành vi tiêu dùng hậu Covid, các chuyên gia gọi đây là xu hướng “comfort spending” hoặc “soft life spending”, tức con người bắt đầu ưu tiên chi tiền cho những thứ giúp bản thân ít áp lực, ít kiệt sức và dễ chịu hơn về mặt tinh thần. Điều này không chỉ xuất hiện ở chuyện đi máy bay mà còn trong rất nhiều lựa chọn đời sống khác. Người ta sẵn sàng chọn một khách sạn đẹp hơn để nghỉ dưỡng, mua đôi giày đắt hơn vì đi êm chân, ăn fine dining như một cách “đổi mood”, hay trả thêm tiền cho những trải nghiệm khiến bản thân thấy được chăm sóc tốt hơn.
Business class, ở một khía cạnh nào đó, cũng nằm trong logic này. Bởi điều hành khách mua đôi khi không chỉ là chiếc ghế rộng hơn, mà là cảm giác toàn bộ hành trình diễn ra nhẹ nhàng hơn: Không phải xếp hàng quá lâu, ít chen chúc, có không gian nghỉ ngơi, được ưu tiên trong nhiều khâu và cơ thể không bị “rút cạn pin” sau chuyến bay.
Trong nhiều cuộc thảo luận về premium travel trên Reddit hay các diễn đàn du lịch quốc tế, cảm giác này xuất hiện khá thường xuyên. Rất nhiều người nói rằng trước kia họ từng thấy business class là một khoản chi “khó hiểu”, cho tới khi tự mình trải nghiệm ghế nằm phẳng, khoang yên tĩnh, lounge riêng, không phải chen chúc và có thể bước xuống máy bay trong trạng thái vẫn còn năng lượng. Sau lần đó, “baseline” về comfort của họ gần như thay đổi hoàn toàn.
Tất nhiên, điều đó không đồng nghĩa hạng phổ thông là lựa chọn “kém hơn”. Với phần lớn mọi người, economy vẫn là phương án hợp lý, đáp ứng đầy đủ nhu cầu di chuyển và tối ưu hơn về tài chính. Nhưng chính những cuộc tranh luận quanh business class lại cho thấy một thay đổi khá rõ trong tư duy tiêu dùng hiện đại, khi ngày càng nhiều người sẵn sàng dùng tiền để đổi lấy sự dễ chịu, nếu điều đó giúp họ cảm thấy cuộc sống bớt áp lực hơn một chút.
Và có lẽ vì thế, với không ít hành khách, điều đắt nhất của business class không nằm ở chiếc ghế, mà nằm ở cảm giác mình được nghỉ ngơi, được ưu tiên và được “thở” nhẹ hơn trong vài tiếng ngắn ngủi của hành trình đó.
Trần Hà.
