Gửi tiền qua “người quen” trong ngân hàng rồi mất trắng
Theo hồ sơ vụ án, trong giai đoạn 1998–2000, bà Lôi ở Giang Tây, Trung Quốc, nhiều lần mang tiền mặt đến bộ phận giao dịch của một chi nhánh ngân hàng tại thành phố Phủ Châu để gửi tiền. Tại đây, bà giao cho chị Vương – khi đó là nhân viên ghi sổ, không trực tiếp làm việc tại quầy. Chị Vương từng là bạn học của con gái bà Lôi nên cả 2 bên khá thiên thiết.
Bà Lôi cho biết, ban đầu bà gửi 3 khoản tiền có kỳ hạn 1 năm gồm 50.000 NDT, 90.000 NDT và 100.000 NDT. Khi các khoản tiền này đến hạn, bà tiếp tục giao sổ cho chị Vương để làm thủ tục tái tục. Sau đó, bà nhận lại các “phiếu tiền gửi” thể hiện số tiền mới là 50.000 NDT, 80.000 NDT và 130.000 NDT, tổng cộng 260.000 NDT (hơn 972 triệu đồng).
Tuy nhiên, đến năm 2000, khi người quen của bà Lôi mang 2 phiếu tiền gửi 80.000 NDT và 130.000 NDT đi thế chấp vay vốn, người này bị ngân hàng từ chối với lý do đây là chứng từ giả. Sự thật đằng sau những phiếu tiền gửi này cũng dần hé lộ.
Cơ quan điều tra sau đó xác định, chị Vương đã lợi dụng sự tin tưởng của bà Lôi, giả mạo phiếu tiền gửi và chứng từ lãi suất, đóng dấu công của chi nhánh để tạo cảm giác hợp pháp rồi chiếm đoạt tiền sử dụng cho mục đích cá nhân. Một số phiếu tiền gửi của bà Lôi sau đó còn bị chị Vương lừa lấy lại và xé bỏ nhằm che giấu hành vi phạm tội.
Năm 2002, TAND quận Lâm Xuyên tuyên chị Vương phạm tội lừa đảo. Trong quá trình này, chị Vương đã thỏa thuận hoàn trả tiền cho bà Lôi nhưng chỉ trả cho bà Lôi tổng cộng 20.500 NDT (hơn 76 triệu đồng).
Ngân hàng có phải chịu trách nhiệm?
Sau bản án hình sự, bà Lôi khởi kiện chi nhánh ngân hàng, yêu cầu hoàn trả 260.000 NDT tiền gốc và lãi. Bà cho rằng Vương đã trực tiếp nhận tiền và thực hiện các thủ tục ngay tại ngân hàng, các chứng từ đều có đóng dấu nghiệp vụ, vì vậy ngân hàng phải chịu trách nhiệm đối với khoản tiền này.
Tòa sơ thẩm chấp nhận yêu cầu này, cho rằng hành vi của chị Vương có dấu hiệu đại diện cho ngân hàng, từ đó xác lập quan hệ hợp đồng gửi tiền giữa bà Lôi và ngân hàng. Tuy nhiên, tòa phúc thẩm lại đưa ra quan điểm ngược lại.
Theo tòa, bà Lôi không thực hiện thủ tục gửi tiền tại quầy và biết rõ chị Vương không phải nhân viên quầy giao dịch nhưng vẫn giao tiền vì mong hưởng lãi và “phí dịch vụ” cao hơn. Hành vi của chị Vương được xác định là hành vi cá nhân nhằm lừa đảo, không phải hành vi thi hành công vụ. Các phiếu tiền gửi 80.000 NDT và 130.000 NDT là chứng từ giả, không làm phát sinh quan hệ gửi tiền hợp pháp giữa bà Lôi với ngân hàng.
Trong quá trình tái thẩm, ngân hàng xuất trình 3 sổ gốc lưu tại hệ thống kế toán. Các chứng cứ này cho thấy, số tiền thực tế bà Lôi gửi tiết kiệm chỉ gồm 2.000 NDT, 10.000 NDT và 1.000 NDT, tổng cộng 13.000 NDT (hơn 48 triệu đồng). Những khoản tiền này đứng tên các cá nhân khác nhau và được mở tại một chi nhánh khác, không phải chi nhánh ngân hàng mà bà Lôi khởi kiện.
Tòa án nhận định, các chứng cứ này phủ nhận toàn bộ lời khai của bà Lôi về việc gửi 260.000 NDT. Việc bà Lôi đã ký thỏa thuận hoàn trả với chị Vương và nhận tiền hoàn trả cũng được xem là dấu hiệu cho thấy bà nhận thức rõ đây là hành vi cá nhân của cá nhân chị Vương, không phải trách nhiệm của ngân hàng.
Phán quyết cuối cùng
Sau khi xem xét kỹ vụ việc, Tòa án cấp cao tỉnh Giang Tây kết luận: không tồn tại quan hệ gửi tiền 260.000 NDT giữa bà Lôi và ngân hàng; thiệt hại phát sinh là hậu quả trực tiếp từ hành vi lừa đảo cá nhân của nữ nhân viên họ Vương, ngân hàng không phải bồi thường. Bản án phúc thẩm được giữ nguyên và có hiệu lực cuối cùng.
Vụ việc được xem là bài học pháp lý điển hình, cho thấy rủi ro lớn khi người gửi tiền không tuân thủ quy trình chính thức, giao tiền cho cá nhân, dù người đó làm việc trong ngân hàng.
Ánh Lê (Theo Weixin)
