Những dãy núi đá hùng vĩ, dòng sông uốn lượn mềm mại và những cánh đồng trải dài tít tắp đã tạo nên một khung cảnh khiến vùng đất này bất ngờ được nhiều người chú ý.
Nam du khách nước ngoài ngồi trên mỏm đá cao, phía sau là thung lũng xanh mướt với dòng sông uốn lượn, không giấu được nụ cười rạng rỡ khi thốt lên rằng bản thân phải đi nửa vòng trái đất mới được chứng kiến khung cảnh này. Khoảnh khắc ấy khiến nhiều người chú ý đến Ngọc Côn, một khu vực nay thuộc xã Đình Phong của tỉnh Cao Bằng. Trước đây khu vực này từng là đơn vị hành chính xã Ngọc Côn thuộc huyện Trùng Khánh nhưng hiện tại đã được sáp nhập. Mảnh đất vùng cao này vốn dĩ vẫn âm thầm sở hữu vẻ đẹp khiến bất kỳ ai lần đầu ghé thăm cũng phải ngỡ ngàng.
Ngọc Côn cách trung tâm thành phố Cao Bằng khoảng 60 đến 70 cây số và cách thủ đô Hà Nội gần 300 cây số. Với diện tích khoảng 23,6 kilomet vuông, nơi đây sở hữu địa hình đa dạng gồm núi non, thung lũng và sông suối. Trong đó nổi bật nhất là các ngọn núi mang tên Lũng Qua, Lũng An, Lũng Khuốt, Pò Dao và Tôm Đeng bao quanh những cánh đồng lúa trải dài.
Toàn bộ khu vực này vinh dự nằm trong Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng được UNESCO công nhận vào ngày 12 tháng 4 năm 2018 và là công viên địa chất toàn cầu thứ hai của Việt Nam sau Cao nguyên đá Đồng Văn. Công viên này rộng hơn 3275 kilomet vuông, lưu giữ những dấu tích trải qua hơn 500 triệu năm lịch sử Trái Đất với trên 130 điểm di sản địa chất đã được các nhà khoa học ghi nhận. Những thung lũng bằng phẳng uốn lượn quanh các cụm núi đá vôi sừng sững mà du khách nhìn thấy hôm nay chính là sản phẩm của quá trình karst kéo dài hàng triệu năm, khi nước mưa và nước ngầm bào mòn dần khối đá vôi khổng lồ để để lại những chóp núi đứng rời nhau giữa đồng bằng.
Không có nhiều công trình du lịch được đầu tư xây dựng, sức hút của Ngọc Côn đến gần như trọn vẹn từ cảnh quan nguyên bản. Buổi sớm, sương mù bảng lảng phủ trên các đỉnh núi tạo nên khung cảnh mờ ảo tựa tranh thủy mặc. Đến khi về chiều, ánh nắng vàng như mật rót xuống ruộng đồng khiến cả thung lũng bừng sáng. Trong cộng đồng đam mê dịch chuyển, thung lũng Ngọc Côn cùng Phong Nặm nay cũng thuộc xã Đình Phong thường xuyên được ví như cặp nàng thơ của vùng cao. Đây là nơi mùa lúa chín nhuộm vàng khắp thung lũng và những bản làng người Tày vẫn giữ nguyên kiến trúc nhà sàn cổ kính.
Thử thách mang tên con đèo bảy tầng dốc làm ngựa quỵ gối
Muốn vào tới thung lũng, gần như ai cũng phải đi qua đèo Mã Phục trên quốc lộ 3, con đèo được xem là đẹp nhất Cao Bằng. Đèo dài khoảng 3,5 cây số, điểm cao nhất chừng 700 mét so với mực nước biển, cách trung tâm thành phố Cao Bằng 22 cây số và được dân đi đường gọi là đèo bảy tầng bởi có tới bảy tầng dốc nối nhau. Đường cắt xuyên qua một khối đá vôi bị chẻ đôi nên hai bên là hai vách đá dựng đứng kẹp lấy mặt đường, tạo thành một trong những đoạn đường dễ nhận ra nhất của tỉnh.
Cái tên Mã Phục hiểu theo nghĩa chữ là ngựa nằm phục, gắn với một truyền thuyết còn được kể lại tới giờ. Chuyện rằng trong cuộc chinh phạt Nùng Chí Cao, đoàn quân đi tới đây thì cả người lẫn ngựa đều kiệt sức và gục xuống ngay giữa đèo, từ đó con đèo mang tên ấy. Với dân chạy xe đường dài, đây cũng là đoạn phải đổi số liên tục và không có mấy chỗ nghỉ nên tên gọi đó không hẳn chỉ là chuyện xưa.
Vẻ đẹp thiên nhiên biến chuyển kỳ diệu theo từng mùa
Khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm được xem là mùa đẹp nhất để đến Ngọc Côn khi lúa nếp ong bắt đầu chín vàng. Lúc này du khách có thể tham gia cùng người dân địa phương thu hoạch loại nếp đặc sản hạt tròn, dẻo và thơm nức tiếng vùng này. Đây cũng là lúc thời tiết Cao Bằng bắt đầu se lạnh, thuận lợi cho việc di chuyển và ngắm cảnh cả ngày.
Ngoài mùa lúa chín, Ngọc Côn còn có mỏ nước Bo Hay quanh năm mang màu xanh biếc kỳ lạ mà nhìn mãi không thấy đáy, được người dân bản địa gìn giữ như một món quà thiên nhiên ban tặng. Với những ai muốn khám phá sâu hơn, khu vực còn có động Đá Quang cùng nhiều cung đường leo núi với độ khó đa dạng phù hợp cho cả người mới bắt đầu lẫn người đã có kinh nghiệm. Nếu có thời gian, du khách có thể kết hợp ghé thăm thung lũng Phong Nặm cách đó không xa, hoặc đi tiếp về phía làng đá cổ Khuổi Ky và thác Bản Giốc, cụm thác được tạp chí Travel and Leisure xếp thứ 17 trong danh sách 21 thác nước đẹp nhất thế giới công bố hồi tháng 5 năm 2024.
Bí kíp di chuyển và thưởng thức đặc sản xứ núi
Từ Hà Nội, quãng đường đến thành phố Cao Bằng dài khoảng 280 đến 300 cây số. Thời gian di chuyển thường mất từ 6 đến 9 tiếng tùy phương tiện, phổ biến nhất là xe khách giường nằm xuất phát từ các bến Mỹ Đình, Giáp Bát hoặc Gia Lâm. Bên cạnh đó lựa chọn xe cao cấp cũng giúp rút ngắn thời gian di chuyển đáng kể. Từ thành phố Cao Bằng, du khách tiếp tục di chuyển theo quốc lộ 3 rồi rẽ vào tỉnh lộ 206, trải qua quãng đường khoảng 60 đến 70 cây số băng qua chính con đèo Mã Phục nói trên. Từ đó chặng đường vào Ngọc Côn không quá xa, thuê xe máy tại chỗ là cách phổ biến nhất để chủ động dừng chân ngắm cảnh dọc đường. Về chỗ nghỉ, du khách có thể ở tại khu vực gần thác Bản Giốc và làng đá Khuổi Ky với các cơ sở lưu trú nhà sàn truyền thống, thuận tiện để kết hợp tham quan Ngọc Côn, Phong Nặm và động Ngườm Ngao trong cùng một hành trình.
Đến vùng này, thực khách không thể bỏ qua hạt dẻ Trùng Khánh. Đây là loại quả đặc sản chỉ sinh trưởng tốt trên vùng đất này nhờ khí hậu mát mẻ và thổ nhưỡng đặc biệt ở độ cao 450 đến 600 mét so với mực nước biển, được chế biến thành nhiều món như hạt dẻ rang, hạt dẻ hầm chân giò hay hầm gà. Bên cạnh đó, vịt quay bảy vị với lớp da giòn vàng óng nhờ được tẩm ướp bằng gừng, tỏi, mật ong và mắc mật khô, cùng phở chua, bánh áp chao, đậu phụ Cao Bằng cũng là những món ăn khiến nhiều người nhớ mãi sau chuyến đi.
Câu chuyện của vị khách nước ngoài một lần nữa cho thấy vẻ đẹp của những vùng đất như Ngọc Côn hoàn toàn có sức hút riêng, không cần quá nhiều sự đầu tư hay quảng bá rầm rộ mà vẫn khiến cả du khách quốc tế phải trầm trồ thán phục.
NGỌC ÁNH
