3/4 phi công từng ngủ gật khi điều khiển máy bay
Theo khảo sát do Hiệp hội Phi công châu Âu (ECA) thực hiện với gần 7.200 cơ trưởng và cơ phó, gần một phần tư phi công được hỏi thừa nhận họ thường tiếp tục thực hiện chuyến bay dù quá mệt mỏi để làm việc, thay vì báo cáo tình trạng không đủ điều kiện bay. Trong khi đó, 16,8% cho biết họ chọn gọi điện báo ốm.
Đáng chú ý, khoảng 3/4 số người tham gia khảo sát cho biết họ từng ngủ gật ngoài ý muốn trong buồng lái ít nhất một lần trong 4 tuần trước đó. Hiện tượng này là những cơn ngủ ngắn không chủ định, có thể xảy ra khi cơ thể không duy trì được trạng thái tỉnh táo.
Khảo sát được thực hiện vào tháng 8, phản ánh những vấn đề mà phi công gặp phải trong quá trình làm việc, từ thời gian nghỉ ngơi đến áp lực thực hiện nhiệm vụ.
Theo các kết quả được công bố, hơn một phần ba phi công làm việc cho các hãng hàng không có trụ sở tại Ireland và Malta cho biết họ không được nghỉ ngơi đầy đủ để ngăn tình trạng mệt mỏi tích tụ theo thời gian.
Tình trạng mệt mỏi trong ngành hàng không có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm thời gian làm việc kéo dài, thời gian nghỉ ngắn, lịch trình không ổn định và các chuyến bay qua nhiều múi giờ. Những yếu tố này có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ tự nhiên, khiến phi công khó duy trì sự tỉnh táo trong quá trình điều khiển máy bay.
Đây là vấn đề đáng quan tâm bởi mệt mỏi có thể làm suy giảm khả năng phán đoán, kéo dài thời gian phản ứng và hạn chế khả năng xử lý những tình huống bất ngờ.
Theo quy định an toàn hàng không của châu Âu, các hãng hàng không phải xây dựng hệ thống để xác định, theo dõi và quản lý nguy cơ mệt mỏi của phi hành đoàn.
Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy việc quản lý rủi ro trên thực tế vẫn tồn tại những bất cập.
Chỉ khoảng một phần ba phi công cho biết họ thường xuyên tự báo cáo mình không đủ điều kiện làm nhiệm vụ khi cảm thấy mệt mỏi. Trong khi đó, một nửa số người được hỏi thừa nhận đã thực hiện ít nhất một chuyến bay trong 3 tháng trước khảo sát mà theo đánh giá của chính họ, họ đáng lẽ phải báo cáo tình trạng quá mệt mỏi để bay.
Áp lực từ môi trường làm việc cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Gần một nửa số phi công tham gia khảo sát lo ngại sẽ phải đối mặt với những hậu quả tiêu cực từ ban quản lý nếu báo cáo mình không đủ sức khỏe do mệt mỏi.
Chỉ 11,9% cho biết họ tin tưởng vào hệ thống báo cáo tình trạng mệt mỏi tại hãng hàng không đang làm việc.
Ian Holder, Giám đốc điều hành công ty tư vấn an toàn hàng không Baines Simmons, cho rằng kết quả khảo sát phản ánh những khác biệt kéo dài trong cách các hãng hàng không và cơ quan chức năng tại từng quốc gia quản lý nguy cơ mệt mỏi.
Ông nhấn mạnh khảo sát ghi nhận trải nghiệm thực tế của phi công đối với các biện pháp quản lý rủi ro, chứ không trực tiếp đo lường mức độ an toàn của hoạt động hàng không.
Phi công lo ngại áp lực kéo dài giờ làm việc
Mức độ lo ngại của phi công cũng khác nhau tùy theo quốc gia đăng ký của hãng hàng không.
Khảo sát cho thấy phi công làm việc cho các hãng hàng không tại Ireland và Malta nằm trong nhóm có mức độ lo sợ bị quản lý trả đũa cao nhất, đồng thời ít tin tưởng vào hệ thống báo cáo mệt mỏi.
Tỷ lệ phi công cho biết họ vẫn lái máy bay dù mệt mỏi cũng cao hơn tại Tây Ban Nha, Ireland và Pháp. Cụ thể, khoảng 2/5 phi công làm việc cho các hãng hàng không có trụ sở tại Tây Ban Nha thừa nhận điều này. Tỷ lệ tương ứng tại Ireland và Pháp là khoảng 1/3, trong khi con số tại các hãng hàng không có trụ sở ở Anh chỉ khoảng 1/10.
Sự khác biệt cũng xuất hiện giữa các mô hình kinh doanh. Chỉ 15,6% phi công làm việc tại các hãng hàng không giá rẻ tin rằng doanh nghiệp quản lý tốt rủi ro mệt mỏi. Tỷ lệ này ở các công ty cung cấp dịch vụ thuê máy bay kèm phi hành đoàn, bảo trì và bảo hiểm (ACMI hoặc wet-lease) là 18,6%.
Một vấn đề khác liên quan đến quyền quyết định của cơ trưởng. Đây là cơ chế cho phép cơ trưởng trong những trường hợp đặc biệt kéo dài thời gian làm nhiệm vụ hoặc giảm thời gian nghỉ ngơi theo các điều kiện áp dụng. Gần 2/5 phi công được khảo sát cho biết họ đã sử dụng quyền này ít nhất một lần trong tháng trước đó.
Tuy nhiên, gần 70% người tham gia bày tỏ lo ngại về việc từ chối gia hạn nhiệm vụ.
Theo kết quả khảo sát, mối lo ngại này đặc biệt đáng chú ý ở nhóm phi công làm việc cho các hãng hàng không giá rẻ, các đơn vị cung cấp dịch vụ thuê máy bay kèm phi hành đoàn và những hãng hàng không đăng ký tại Ireland, Malta.
Đại úy Tanja Harter, Chủ tịch ECA, cho rằng trách nhiệm quản lý nguy cơ mệt mỏi cần thuộc về các hãng hàng không và cơ quan quản lý, thay vì để phi công tự xoay xở khi đang thực hiện nhiệm vụ.
Bà kêu gọi Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu tăng cường các quy định về quản lý mệt mỏi, đồng thời bảo đảm các hãng hàng không thực hiện đúng yêu cầu về báo cáo không mang tính trừng phạt và sử dụng quyền quyết định của cơ trưởng theo đúng mục đích.
Nguồn: The Guardian, People
Hân Ly
