Giao dịch “nhập hàng” trở thành dữ liệu quản trị
Trong nhiều năm, chuỗi cung ứng nông sản cho các nhà hàng, quán ăn, quán cà phê (F&B) tại Việt Nam vận hành chủ yếu theo các kênh giao dịch truyền thống, mang tính phân tán và phụ thuộc lớn vào trung gian. Mô hình này từng phù hợp khi quy mô nhỏ, yêu cầu quản lý chưa cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi các tiêu chuẩn về hóa đơn, chứng từ, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu giao dịch ngày càng được siết chặt, cách làm cũ đang bộc lộ nhiều giới hạn.
Đối với các đơn vị F&B, nguyên liệu đầu vào không còn chỉ là câu chuyện “đủ hàng, đúng giá”, mà gắn chặt với yêu cầu quản trị rủi ro, minh bạch tài chính và tuân thủ pháp lý. Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/06/2025, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống thuộc diện áp dụng phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Quy định này đặt ra yêu cầu rõ ràng: mọi giao dịch đầu vào, đầu ra đều cần có dữ liệu, chứng từ đầy đủ và dễ truy xuất.
Trong thực tế, không ít chủ nhà hàng thừa nhận rằng việc quản lý hàng chục nhà cung cấp nhỏ lẻ, mỗi nơi một cách xuất hóa đơn, một chuẩn thông tin khác nhau, đang tạo ra áp lực lớn cho bộ phận kế toán và vận hành. Khi xảy ra sự cố về chất lượng, nguồn gốc hay đối soát tài chính, việc lần lại dữ liệu giao dịch trở nên tốn thời gian và tiềm ẩn rủi ro.
Từ yêu cầu minh bạch đến nhu cầu chuẩn hóa giao dịch nông sản
Trong Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Chính phủ đã xác lập định hướng chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, với trọng tâm là tổ chức sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị, hiện đại hóa kênh thương mại và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc.
Từ Quyết định 150/QĐ-TTg (2022), Nghị quyết 19-NQ/TW (2022) đến Quyết định 56/QĐ-BTTTT đều nhấn mạnh vai trò của nền tảng số trong việc kết nối các chủ thể tham gia thị trường, chuẩn hóa quy trình giao dịch và nâng cao tính minh bạch.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu về một “hạ tầng giao dịch số” cho nông sản B2B ngày càng trở nên rõ ràng. Đây không chỉ là nơi mua bán, mà là không gian tập trung dữ liệu về nhà cung cấp, sản phẩm, chứng từ và lịch sử giao dịch; giúp các bên tham gia giảm phụ thuộc vào trung gian, đồng thời tăng khả năng kiểm soát và truy xuất khi cần thiết.
Đặc biệt với các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, nơi tập trung khoảng 2/3 trong tổng số hơn 323.000 cơ sở F&B trên cả nước (theo iPOS.vn và Nestlé Professional, cuối 2024), bài toán này càng trở nên cấp thiết. Quy mô giao dịch lớn đòi hỏi một cách làm bài bản hơn, thay vì xử lý thủ công và rời rạc như trước.
Xuất phát từ những yêu cầu thực tế đó, Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel đã nghiên cứu và phát triển Freso - sàn thương mại điện tử nông sản B2B, chính thức ra mắt ngày 05/01/2026 tại Hà Nội. Freso kết nối cung cấp nguyên liệu thực phẩm trực tiếp từ nông trại, hợp tác xã đến các nhà hàng, quán ăn, quán cà phê (F&B); góp phần chuẩn hóa quy trình giao dịch, minh bạch hóa nguồn gốc và kết nối các đối tượng cung - cầu hiệu quả.
Trên Freso, nguồn cung được tổ chức tập trung với hơn 100 nhà cung cấp và hơn 10.000 mặt hàng, đảm bảo đầy đủ hóa đơn VAT. Việc quản lý thông tin nhà cung cấp, sản phẩm và chứng từ được thực hiện thống nhất trên một hệ thống, giúp giảm tình trạng giao dịch phân mảnh và hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.
Ở góc độ rộng hơn, Freso có thể được nhìn nhận như một “mảnh ghép” trong quá trình xây dựng hạ tầng số cho kinh tế nông nghiệp. Khi giao dịch được chuẩn hóa, dữ liệu được tích lũy và quản lý tập trung, nông sản không chỉ được tiêu thụ hiệu quả hơn, mà còn có cơ sở để nâng cao giá trị và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.
Huỳnh Duy
