Trong vài ngày gần đây, cộng đồng mạng xôn xao trước một đoạn clip được cho là ghi lại cảnh chuyện của mẹ chồng nàng dâu. Nhiều bình luận cho rằng hành vi này gây tổn thương tâm lý nặng nề cho những người trong cuộc, chưa bàn chuyện đúng sai, song dưới góc độ pháp lý, sẽ có nhiều vấn đề cần phân tích, tìm hiểu.
Có ý kiến lo ngại đây là hành vi xâm phạm quyền riêng tư, khi đăng tải hình ảnh của những người trong video chưa được sự cho phép của các chủ thể liên quan.
Theo quy định pháp luật hiện hành, việc đăng tải hình ảnh, video hoặc nội dung sinh hoạt gia đình của người khác lên mạng xã hội khi chưa được sự đồng ý được xem là hành vi xâm phạm quyền riêng tư và có thể bị xử lý theo nhiều chế tài pháp lý khác nhau.
Trao đổi với PV Đời sống và Pháp luật, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết, Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Đồng thời, Điều 38 của Bộ luật này khẳng định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.
“Các hình ảnh, video ghi lại sinh hoạt gia đình như ăn uống, ngủ nghỉ, trò chuyện nội bộ… khi bị đưa lên mạng xã hội mà không có sự cho phép, về bản chất là hành vi công khai hóa đời sống riêng tư, trực tiếp xâm phạm quyền nhân thân của người liên quan”, luật sư phân tích.
Ảnh minh họa
Dưới góc độ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, hình ảnh và video có khả năng nhận dạng cá nhân được xếp vào dữ liệu cá nhân. Việc thu thập, lưu trữ, công khai hay chia sẻ dữ liệu cá nhân chỉ được phép thực hiện khi có sự đồng ý tự nguyện, rõ ràng của chủ thể dữ liệu, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật định.
Ngoài ra, Điều 17 Luật An ninh mạng 2018 cũng nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để phát tán thông tin xâm phạm đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để người bị xâm phạm yêu cầu các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube… gỡ bỏ nội dung vi phạm.
“Việc viện dẫn lý do ‘đăng cho vui’ hay ‘trang cá nhân của tôi’ không có giá trị pháp lý. Chỉ cần nội dung đó chạm đến đời sống riêng tư của người khác mà chưa được đồng ý thì đã là hành vi vi phạm”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.
Không xúc phạm nhưng vẫn gây ảnh hưởng: Người đăng có thể phải chịu trách nhiệm gì?
Một hiểu lầm phổ biến hiện nay là chỉ khi đăng tải nội dung mang tính bôi nhọ, xúc phạm thì mới bị xử lý. Trên thực tế, pháp luật không đánh giá vi phạm chỉ dựa vào “nội dung tốt hay xấu”, mà tập trung vào việc có được sự đồng ý của người liên quan hay không và hậu quả phát sinh.
Theo luật sư Hoàng Hà, người đăng tải có thể phải chịu trách nhiệm dân sự nếu hành vi đăng bài gây ảnh hưởng đến đời sống, danh dự hoặc tâm lý của người khác. Căn cứ Điều 584 và Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, người vi phạm có nghĩa vụ gỡ bỏ nội dung, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại nếu có.
Thiệt hại có thể bao gồm tổn thất vật chất (mất thu nhập, chi phí khắc phục hậu quả) và tổn thất tinh thần. Mức bồi thường tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận, trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định, tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở.
Bên cạnh đó là trách nhiệm hành chính. Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi thu thập, sử dụng thông tin cá nhân của người khác khi chưa được sự đồng ý có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng, không phụ thuộc vào việc nội dung đó mang tính khen hay chê.
Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP HCM
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 cũng trao cho chủ thể dữ liệu quyền yêu cầu xóa bỏ thông tin của mình. Trường hợp người đăng cố tình không gỡ bỏ sau khi đã được yêu cầu hợp lệ, đây sẽ là tình tiết tăng nặng khi xem xét xử lý.
Trong thực tiễn xét xử, tòa án thường xem xét mối quan hệ nhân quả giữa hành vi đăng tải trái phép, thiệt hại thực tế (tâm lý hoang mang, đời sống bị xáo trộn) và lỗi của người đăng, dù là cố ý hay vô ý.
Theo luật sư, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc tôn trọng quyền riêng tư không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý. “Chỉ một thao tác đăng tải thiếu cân nhắc cũng có thể kéo theo những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Do đó mỗi người khi có bất kỳ hành động nào liên quan đều phải nghĩ đến hậu quả pháp lý mà việc làm của mình có thể gây ra”, luật sư Hoàng Hà cảnh báo.
