Sét là một trong những lực lượng dữ dội nhất của tự nhiên. Một cú sét duy nhất có thể mang theo hơn 300 triệu vôn điện và đạt đến nhiệt độ đủ nóng để làm bốc hơi kim loại.
Ảnh: John Lund/Getty Images
Điều này cho thấy rõ ràng rằng nó có thể gây họa cho con người ngay lập tức hoặc gây ra những thương tích đe dọa đến tính mạng.
Điều khiến sét trở nên nguy hiểm hơn cả sức mạnh khủng khiếp của nó chính là "cảm giác an toàn giả tạo" do những quan niệm sai lầm gây ra. Vậy đâu là những hiểu lầm về sét, sự thật phía sau là gì?
❌ 1. "Ở trong nhà là an toàn tuyệt đối"
Không hoàn toàn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, 1/3 số ca thương vong do sét xảy ra trong nhà.
Sét có thể truyền qua đường dây điện, ống nước và khung kim loại của công trình. Vì vậy khi có bão sét, hãy dừng ngay lập tức 4 việc này: Tắm, rửa bát, giặt đồ, dùng điện thoại có dây hay thiết bị đang cắm sạc.
❌ 2. "Sét không đánh hai lần cùng một chỗ"
Sai hoàn toàn.
Sét đánh vào bất cứ đâu có điều kiện thuận lợi nhất, bất kể chỗ đó đã bị đánh hay chưa. Tòa nhà Empire State ở New York bị sét đánh 20–25 lần mỗi năm, có lúc bị đánh nhiều lần trong cùng một cơn bão. Đứng gần tháp cao vì nghĩ "sét đã đánh rồi thì thôi" là cực kỳ nguy hiểm.
Ảnh: Steve Kelley Aka Mudpig/Getty Images
❌ 3. "Đeo trang sức dễ bị sét đánh hơn"
Sai.
Sét không bị hút vào vòng tay hay dây chuyền của bạn. Thứ quyết định sét đánh vào đâu là chiều cao, vị trí độc lập và độ dẫn điện của con đường xuống đất - không phải cái bông tai bạn đang đeo.
Tuy nhiên, nếu không may bị sét đánh, trang sức kim loại sẽ làm vết bỏng nặng hơn vì kim loại dẫn điện tốt. Vì vậy việc cần làm là vào chỗ trú ẩn, không phải tháo trang sức.
❌ 4. "Trời không mưa thì không có sét"
Sai và nguy hiểm.
Sét có thể đánh từ đám mây cách xa đến 40 km, trong khi chỗ bạn đứng trời vẫn đang nắng. Hiện tượng này gọi là "tia sét giữa trời quang" - rất hiếm nhưng có thật.
Dấu hiệu cần để ý không phải là mưa mà là tiếng sấm. Nghe thấy sấm là bạn đã đủ gần để bị sét đánh - hãy tìm chỗ trú ngay.
Ảnh: Serts/Getty Images
❌ 5. "Nằm sát đất để tránh sét"
Sai.
Khi sét đánh xuống đất, dòng điện lan tỏa ra xung quanh theo bề mặt đất. Nằm dài ra chỉ làm tăng diện tích tiếp xúc với đất đang nhiễm điện, khiến dòng điện chạy qua người nhiều hơn.
Tư thế đúng là ngồi xổm, cúi đầu, hai tay bịt tai, chỉ để mũi chân chạm đất - giảm thiểu tối đa tiếp xúc.
❌ 6. "Lều trại hay chòi gỗ là nơi trú an toàn"
Sai.
Lều vải và chòi gỗ nhỏ không có hệ thống tiếp đất hoàn toàn không bảo vệ được bạn. Dòng điện từ sét có thể đi xuyên qua chúng. Nơi an toàn thực sự là nhà kiên cố có hệ thống điện và ống nước hoặc ô tô có mái kim loại, đóng kín cửa.
Ảnh: Smitt/Getty Images
❌ 7. "Người bị sét đánh vẫn còn điện, đừng chạm vào"
Sai. Lầm tưởng này đã khiến nhiều người chết oan.
Người bị sét đánh không còn mang điện sau cú đánh. Bạn có thể và phải chạm vào họ để sơ cứu ngay, ưu tiên người nằm bất động vì họ có thể đang ngừng tim. CPR kịp thời là thứ có thể cứu mạng họ.
❌ 8. "Đứng dưới gốc cây cao là an toàn vì mình không phải vật cao nhất"
Sai.
Sét không chỉ tìm vật cao nhất, nó tìm đường dẫn điện tốt nhất xuống đất. Cây chứa nhiều nước nên dẫn điện rất tốt. Khi sét đánh vào cây, dòng điện chạy xuống thân cây rồi tỏa ra mặt đất, ai đứng gần đó đều có thể bị ảnh hưởng.
Đứng dưới gốc cây khi có bão là một trong những việc nguy hiểm nhất bạn có thể làm.
Những điều ĐÚNG cần nhớ
Nước + sét = Cực kỳ nguy hiểm: Sét đánh xuống hồ hay sông, dòng điện lan rộng ra toàn bộ mặt nước. Bạn không cần bị sét đánh trực tiếp mới nguy hiểm - chỉ cần đang bơi gần đó là đủ. Thấy bão đến, lên bờ ngay.
Rút phích cắm trước khi bão đến: Sét có thể truyền vào nhà qua đường dây điện với hàng trăm triệu volt - không có ổ cắm chống sét nào chịu được. Cách an toàn nhất là rút hết thiết bị điện trước khi bão.
Ngồi trong ô tô là an toàn - nhưng phải đóng kín cửa: Không được chạm vào phần kim loại bên trong. Xe hoạt động như lồng Faraday, dẫn điện chạy vòng quanh thân xe xuống đất, người ngồi trong được bảo vệ.
Hiểu đúng về sấm sét sẽ giúp bạn chủ động ứng phó và an toàn hơn trong mùa mưa bão sắp tới.
Trang Ly
