Tờ Politico ngày 28/5 đưa tin, NATO đang gấp rút củng cố một hòn đảo lộng gió ở biển Baltic mà các nhà hoạch định quân sự ngày càng coi là một trong những tiền tuyến dễ bị tấn công nhất và có tầm quan trọng chiến lược của liên minh trong một cuộc xung đột tiềm tàng với Nga.
Nằm giữa biển Baltic, đảo Gotland của Thụy Điển chỉ cách vùng lãnh thổ Kaliningrad được quân sự hóa cao độ của Nga 300 km. Trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về một cuộc tấn công có thể xảy ra từ phía Nga và sự lung lay cam kết của Mỹ đối với an ninh châu Âu, Thụy Điển và các đồng minh NATO đang chạy đua để biến Gotland trở lại thành một cứ điểm quân sự.
Tuần trước, Thụy Điển đã kết thúc cuộc tập trận phối hợp NATO đầu tiên trên đảo kể từ khi gia nhập liên minh này hồi năm ngoái. Khoảng 18.000 binh sĩ từ 13 quốc gia đã huấn luyện trên những vùng đồng bằng bụi bặm của Gotland để chuẩn bị cho một cuộc xung đột tiềm tàng.
Cuộc tập trận nhằm mục đích thử nghiệm sự hợp tác đa quốc gia, quy tụ binh sĩ Canada và Đan Mạch, máy bay chiến đấu F-18 của Phần Lan, lính bắn tỉa Anh, lính thủy đánh bộ Mỹ và Na Uy, cùng trực thăng Apache của Hà Lan.
Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Thụy Điển Michael Claesson nói với Politico rằng một cuộc tấn công của Nga "có thể xảy ra bất cứ lúc nào".
"Tàu sân bay không thể chìm"
Từng nhiều lần đổi chủ giữa Đan Mạch, Thụy Điển, và trong một thời gian ngắn là Nga, Gotland là một tài sản chiến lược quan trọng.
“Với tầm bắn và vị trí của các hệ thống [vũ khí] hiện nay, nếu kiểm soát được Gotland, bạn có thể kiểm soát phần lớn những gì đang diễn ra ở Biển Baltic”, Niklas Granholm - phó giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Quốc phòng Thụy Điển do chính phủ nước này hậu thuẫn - cho biết.
Hòn đảo này được mệnh danh là "tàu sân bay không thể chìm" vì vai trò là bệ phóng quan trọng cho các hoạt động không quân trong khu vực; máy bay chiến đấu cất cánh từ đó có thể đến bất kỳ thủ đô nào của vùng Baltic "trong vòng vài phút", ông nói.
Chuyên gia Granholm lập luận rằng nếu Nga chiếm được hòn đảo này và thiết lập hệ thống phòng không, họ có thể chặn các tàu và máy bay tiếp tế cho ba quốc gia Baltic và Phần Lan, đồng thời ngăn chặn việc tiếp viện của quân đội các nước NATO. Nếu NATO giữ được Gotland, họ có thể phong tỏa đường tiếp cận của Moscow đến Biển Baltic, sử dụng tên lửa tầm xa để bảo vệ khu vực và tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.
Để đối phó với mối đe dọa tiềm tàng từ Nga, Thụy Điển đang nhanh chóng tái quân sự hóa hòn đảo có 60.000 dân này — đảo ngược chính sách rút quân sau Chiến tranh Lạnh, vốn chỉ để lại một số ít binh lính trên đảo Gotland. Stockholm đã đầu tư hơn 200 triệu euro vào nâng cấp cơ sở hạ tầng, kích hoạt lại hệ thống phòng không và tái lập một trung đoàn được trang bị xe bọc thép CV90 và xe tăng Leopard 2.
Dan Rasmussen - chỉ huy trung đoàn Gotland - nói với Politico rằng “ít nhất 1.000 binh sĩ nữa” sẽ gia nhập lực lượng hiện có 4.500 người đang đóng quân trên đảo “trong vòng một năm”. Ông nói thêm rằng bản thân hy vọng các đơn vị pháo binh tầm xa sẽ sớm gia nhập. Hòn đảo này cũng dự kiến sẽ được trang bị hệ thống phòng không tầm trung IRIS-T mới từ năm 2028.
Anna Wieslander - giám đốc khu vực Bắc Âu tại viện nghiên cứu Atlantic Council - cho biết, kịch bản có thể xảy ra là Nga cố gắng bí mật đổ bộ quân lên đảo từ một tàu thương mại trong khi gây nhiễu tín hiệu vô tuyến và vô hiệu hóa hệ thống phòng không bằng máy bay không người lái (UAV).
Bất chấp những lo ngại đó, bà nói thêm rằng an ninh của Gotland hiện đang ở "tình trạng tốt", đặc biệt là sau khi Thụy Điển gia nhập NATO vào năm 2024.
Khe hở Gotland
Theo Politico, bên cạnh việc chuẩn bị cho một cuộc tấn công tiềm tàng từ Nga, Gotland còn đang đối mặt với các mối đe dọa hỗn hợp ngày càng gia tăng mà phương Tây cáo buộc là do Nga làm.
Trong 18 tháng qua, hòn đảo này đã trải qua sự cố rò rỉ nước đột ngột sau khi một máy bơm quan trọng bị phá hoại, đối mặt với sự cố đứt cáp quang dưới biển và thường xuyên bị nhiễu sóng vô tuyến ảnh hưởng đến mọi thứ, từ máy bay đến xe cứu thương.
Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Thụy Điển Claesson cho biết ông "khá lo ngại" về các cuộc tấn công kết hợp. "Rõ ràng học thuyết của Nga... thực chất là cố gắng xác định các điểm yếu và lỗ hổng, rồi làm mọi cách để khai thác chúng", ông cáo buộc.
Cũng giống như các đồng minh NATO khác, Thụy Điển cũng phải đối mặt với viễn cảnh chiến đấu với sự hỗ trợ ít hơn (hoặc không có) từ Mỹ. Chỉ trong tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến châu Âu bất ngờ khi tuyên bố rút quân đột ngột khỏi Đức và Ba Lan, làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về độ tin cậy với liên minh của Washington.
Dấu hiệu cho thấy sự dao động đó là việc Mỹ đã cắt giảm số lượng binh sĩ triển khai tham gia cuộc tập trận Gotland, theo một nguồn tin thân cận với vấn đề này.
Nhưng người phát ngôn của Lục quân Mỹ tại châu Âu và châu Phi nói với Politico rằng “mức độ tham gia của các quốc gia khác nhau thường thay đổi trong giai đoạn lập kế hoạch”, đồng thời lưu ý rằng vẫn có 300 binh sĩ Mỹ tham gia. Họ từ chối cho biết số lượng binh sĩ dự kiến ban đầu là bao nhiêu.
Về phía mình, các binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận khẳng định mối quan hệ quân sự giữa hai bên vẫn bền chặt. "Lực lượng của chúng ta đã phối hợp với nhau rất tốt", Trung tá Travis Chamberlain - chỉ huy một tiểu đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ được cử đến Gotland - cho biết.
“Chúng tôi đã chứng kiến mức độ hội nhập rất cao… đang làm việc trên các kế hoạch an ninh chung rất chi tiết về cách chúng tôi sẽ bảo vệ lực lượng và cung cấp hỗ trợ hậu cần trên toàn đảo”, ông nói.
Là một trong những quốc gia chi tiêu quốc phòng nhiều nhất trong NATO, chiếm 2,5% GDP và sở hữu ngành công nghiệp vũ khí trong nước mạnh mẽ, Thụy Điển “không phụ thuộc vào Mỹ để bảo vệ Gotland”, chuyên gia Wieslander cho biết. Nhưng nước này cần Washington đối với một số hệ thống vũ khí nhất định, bao gồm tên lửa Patriot PAC-3 và hỗ trợ hậu cần như bảo trì thiết bị.
Cuộc tập trận cũng làm nổi bật kỷ nguyên mới của các cuộc tấn công quy mô lớn bằng UAV - một lĩnh vực mà Ukraine và Nga đang đi trước NATO rất xa về khả năng đổi mới và sản xuất.
Theo lời kể của một người lính điều khiển máy bay không người lái 24 tuổi đến từ miền trung Ukraine có biệt danh là Tarik, binh sĩ Thụy Điển đã buộc phải bắt đầu lại một phần cuộc tập trận ba lần sau khi 17 binh sĩ Ukraine sử dụng UAV để tiêu diệt quân của họ.
“Chúng tôi có một nhiệm vụ với kịch bản… lên đến 20 xe tăng chiến đấu tấn công bằng cơ giới”, Tarik nói với Politico. “Tôi chỉ điều khiển máy bay không người lái của mình – tôi nhìn thấy tất cả chúng, vì vậy chúng là những mục tiêu dễ dàng”, anh nói.
Chuẩn bị nhiều hơn nữa
Thụy Điển và NATO khẳng định họ đang nỗ lực hết sức để giải quyết những vấn đề đó.
Meit Fohlin - Thị trưởng Gotland - cho biết bà gặp gỡ "hàng tuần" với lực lượng bảo vệ bờ biển, cảnh sát, lính cứu hỏa, quân đội, bệnh viện, các nhà điều hành cấp nước và năng lượng để vạch ra các biện pháp ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra: từ thiếu hụt năng lượng đến phong tỏa nguồn cung cấp cho đến một cuộc tấn công vũ trang vào cảng địa phương.
“Chúng ta phải nắm bắt mọi thứ,” bà nói từ văn phòng của mình ở Visby - thủ phủ thời trung cổ của hòn đảo, và cho biết thêm hiện bà đang làm việc với tất cả 92 giáo xứ trên đảo để hướng dẫn họ cách ứng phó với mọi tình huống khủng hoảng.
Rasmussen - chỉ huy trung đoàn Gotland - cho biết ông đang rút ra những bài học ngay lập tức từ đơn vị UAV của Ukraine. “Tôi khá ngạc nhiên bởi số lượng [UAV] mà họ thực sự sử dụng và phải đối mặt hàng ngày”, ông nói. “Bài học chính mà tôi rút ra là chúng ta phải huấn luyện với UAV nhiều hơn nữa.”
Nhưng xét đến tầm quan trọng của Gotland đối với NATO, một số thành viên vẫn cho rằng NATO có thể làm nhiều hơn nữa. Hai nhà ngoại giao NATO giấu tên cho biết liên minh nên xem xét việc đặt các hệ thống phòng không tầm xa thường trực trên Gotland để răn đe Nga.
Điều quan trọng là không để Moscow nắm thế chủ động, Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Thụy Điển Claesson nói, "mà thay vào đó phải luôn cảnh giác và chuẩn bị sẵn sàng".
Duy Nguyễn
Theo Politico
