Được khởi xướng từ năm 2010, Chương trình Sức khỏe Thanh thiếu niên (Young Health Programme – YHP) được triển khai tại nhiều quốc gia nhằm trao quyền cho thanh thiếu niên phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm (BKLN) và ứng phó với những nguy cơ sức khỏe liên quan đến biến đổi khí hậu.
BKLN đang trở thành thách thức lớn cho hệ thống y tế, chiếm khoảng 80% số ca tử vong và hơn hai phần ba tổng gánh nặng bệnh tật, trong đó nhiều trường hợp vẫn chưa được phát hiện hoặc điều trị. Nhiều yếu tố nguy cơ của BKLN hình thành từ sớm, cho thấy tầm quan trọng của việc trang bị cho thanh thiếu niên kiến thức, kỹ năng và môi trường hỗ trợ để chủ động bảo vệ sức khỏe.
Chương trình dự kiến kéo dài tới năm 2030 với tổng ngân sách thực hiện lên tới hơn 100 triệu USD do AstraZeneca tài trợ.
Tại Việt Nam, AstraZeneca và Plan International phối hợp triển khai YHP từ năm 2019, hướng đến thanh thiếu niên, đặc biệt là những nhóm gặp rào cản trong tiếp cận thông tin và dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Chương trình tổ chức hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe tại trường học và khuyến khích người trẻ tham gia phòng ngừa bệnh không lây nhiễm
Qua hai giai đoạn, chương trình đã trực tiếp tiếp cận hơn 110.000 thanh thiếu niên và thu hút sự tham gia gián tiếp của hơn 2 triệu thanh thiếu niên và thành viên cộng đồng.
Hơn 80% thanh thiếu niên tham gia đánh giá ghi nhận thay đổi tích cực về kiến thức, thái độ và hành vi phòng bệnh. Đây là kết quả đánh giá của chương trình, không phải số liệu về mức giảm bệnh tật.
Song song đó, chương trình cũng hỗ trợ Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá các chương trình, đề án về sức khỏe học đường và xây dựng Đề án phát triển y tế trường học giai đoạn 2026-2035.
Truyền thông hoạt động nâng cao sức khỏe tại trường học và thúc đẩy sự tham gia của thanh thiếu niên trong phòng ngừa bệnh không lây nhiễm - Ảnh: BTC
Giai đoạn tiếp theo của YHP toàn cầu từ năm 2026 đến 2030 đặt mục tiêu tiếp cận thêm 10 triệu thanh thiếu niên, đào tạo 800.000 tuyên truyền viên trẻ và góp phần định hình 17 chính sách công trên thế giới vào năm 2030.
Tại Việt Nam, giai đoạn tiếp theo của chương trình sẽ được triển khai tại Hà Nội và Cần Thơ, dự kiến tiếp cận trực tiếp 49.200 thanh niên và đào tạo thêm 300 nhà giáo dục đồng đẳng. Đồng thời, tiếp tục tăng cường các dịch vụ y tế học đường thân thiện với thanh niên, toàn diện và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, cũng như hỗ trợ các nghiên cứu và chương trình hành động do thanh niên dẫn dắt, qua đó góp phần đưa góc nhìn và quan điểm của giới trẻ vào triển khai Chương trình Sức khỏe học đường Quốc gia.
Trao quyền Giám đốc Quốc gia tượng trưng cho học sinh
Theo Quyết định số 2765/QĐ-UBND đã được phê duyệt ngày 12/6/2026, trong giai đoạn mới này tại Cần Thơ, dự án dự kiến sẽ triển khai tại 7 trường học, tiếp cận khoảng 26.150 học sinh, sinh viên.
Kế thừa những kết quả và bài học từ các giai đoạn trước, các hoạt động sẽ bao gồm đào tạo tuyên truyền viên học sinh, sinh viên; nâng cao năng lực cho giáo viên, cán bộ nhà trường và nhân viên y tế; tổ chức các hoạt động truyền thông về phòng ngừa bệnh không lây nhiễm, sức khỏe tâm thần, bình đẳng giới và biến đổi khí hậu; đồng thời hỗ trợ nâng cấp 7 góc y tế trường học thân thiện và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp với thanh thiếu niên.
Bên cạnh đó, dự án sẽ tạo không gian để thanh thiếu niên tham gia chủ động hơn vào các vấn đề liên quan đến sức khỏe của chính mình. Các sáng kiến truyền thông, nghiên cứu và vận động chính sách do học sinh, sinh viên khởi xướng sẽ được khuyến khích và hỗ trợ, qua đó giúp tiếng nói của người trẻ được lắng nghe và trở thành một phần của quá trình tạo ra thay đổi trong trường học và cộng đồng.
Tại sự kiện, nhằm hưởng ứng Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10), Giám đốc Quốc gia Plan International Việt Nam Lê Quỳnh Lan, đã thực hiện nghi thức trao quyền Giám đốc Quốc gia tượng trưng cho em Nguyễn Hoàng Trúc Anh, học sinh lớp 9, Trường trung học cơ sở Lương Thế Vinh, thành phố Cần Thơ.
Hoạt động là một phần của sáng kiến toàn cầu Trao quyền cho em gái (Girls Takeover) do Plan International khởi xướng và được AstraZeneca đồng hành, ủng hộ trong nhiều năm qua.
Thông qua sáng kiến này, trẻ em gái có cơ hội đảm nhận các vị trí lãnh đạo mang tính biểu tượng, trực tiếp trải nghiệm quá trình ra quyết định, bày tỏ quan điểm và đóng góp tiếng nói của mình vào các cuộc thảo luận về những vấn đề tác động đến cuộc sống, sức khỏe và tương lai của các em.
Đây cũng là dịp để các cơ quan, tổ chức và cộng đồng lắng nghe, ghi nhận và thúc đẩy sự tham gia có ý nghĩa của trẻ em gái trong quá trình xây dựng các giải pháp hướng tới một xã hội bình đẳng và bao trùm hơn.
Giả Hủ
