Nhắc đến thành tích của bóng đá Đông Nam Á tại ASIAD, người hâm mộ hiện nay dễ nghĩ đến Việt Nam hoặc Thái Lan. U23 Việt Nam từng tạo nên kỳ tích vào bán kết ASIAD 2018, còn bóng đá Thái Lan nhiều lần tiến sâu và có tới 4 lần lọt vào bán kết (1990, 1998, 2002, 2014).
Thế nhưng, nếu nhìn lại toàn bộ lịch sử, đội bóng Đông Nam Á có thành tích tốt nhất tại ASIAD lại là cái tên khiến những khán giả ngày nay phải bất ngờ. Đó chính là Myanmar.
Việc nói rằng Myanmar từng giữ vị thế hàng đầu của bóng đá châu lục là điều có lẽ khiến không ít CĐV hiện nay ngỡ ngàng, bởi đội bóng này giờ chỉ xếp hạng 158 thế giới. Nhưng ở thập niên 1960 và 1970, Myanmar không chỉ giành HCV SEA Games, mà còn lên ngôi tại ASIAD, suýt vô địch Asian Cup và còn giành vé dự Olympic. Thậm chí với bóng đá trẻ, Myanmar cũng thống trị giải U20 châu Á với 7 lần vô địch.
Tại ASIAD 1966 ở Bangkok, tuyển Myanmar đã làm nên chiến tích lịch sử. Đội bóng này vượt qua vòng đấu quyết định để tiến vào chung kết và đánh bại Iran với tỷ số 1-0, qua đó giành HCV. Đội bóng này năm ấy bất bại cả giải với 4 chiến thắng và 2 trận hòa, chỉ thủng lưới 3 bàn.
Bốn năm sau, tại chính Bangkok, tuyển Myanmar tiếp tục bước lên đỉnh cao. ASIAD 1970 chứng kiến đội bóng này một lần nữa giành HCV. Tuy nhiên, đây là một dấu mốc cần nói chính xác: Myanmar hòa Hàn Quốc 0-0 sau 120 phút ở trận tranh HCV, và hai đội được công nhận đồng vô địch.
Hai tấm HCV liên tiếp ấy giúp Myanmar trở thành một trường hợp rất đặc biệt của bóng đá Đông Nam Á. Malaysia từng giành huy chương đồng ASIAD 1962 và 1974, Indonesia có HCĐ năm 1958, trong khi Thái Lan nhiều lần vào bán kết nhưng chưa từng giành huy chương. Việt Nam cũng từng vào bán kết ASIAD 2018, nhưng dừng bước trước Hàn Quốc và sau đó thua UAE ở trận tranh HCĐ.
Điều đáng nói là thành công của bóng đá Myanmar không phải một khoảnh khắc lóe sáng đơn lẻ. Hai chức vô địch ASIAD chỉ là phần nổi của một giai đoạn hoàng kim kéo dài hơn một thập niên.
Năm 1968, chỉ hai năm sau chức vô địch ASIAD, tuyển Myanmar tiến thẳng tới trận chung kết Asian Cup. Họ để thua Iran trong trận đấu quyết định, nhưng việc giành ngôi á quân châu Á đã cho thấy đội bóng Đông Nam Á này thực sự nằm trong nhóm những thế lực hàng đầu của lục địa thời điểm đó.
Ở cấp độ khu vực, tuyển Myanmar cũng gần như không có đối thủ trong một thời gian dài. Họ giành 5 HCV SEAP Games (tiền thân của SEA Games) liên tiếp, gồm các kỳ 1965, 1967, 1969, 1971 và 1973.
Ở cấp độ trẻ, trong giai đoạn 1961-1970, đội tuyển trẻ Myanmar giành tới 7 chức vô địch giải trẻ châu Á, tiền thân của giải U20 châu Á ngày nay. Các năm đăng quang của tuyển trẻ Myanmar lần lượt là 1961, 1963, 1964, 1966, 1968, 1969 và 1970. Đồng thời, họ còn một lần giành ngôi á quân và hai lần đứng thứ ba.
Nói cách khác, Myanmar không chỉ có một thế hệ vàng ở đội tuyển quốc gia. Họ sở hữu cả một hệ thống đào tạo trẻ đủ sức sản sinh cầu thủ tài năng liên tục. Đội tuyển trẻ thống trị châu Á, đội tuyển quốc gia giành HCV ASIAD rồi tiến tới chung kết Asian Cup. Đó là một chuỗi thành công rất khó lặp lại đối với bất kỳ nền bóng đá Đông Nam Á nào.
Đến năm 1972, Myanmar tiếp tục ghi dấu ấn khi giành quyền dự Olympic Munich. Đây là sân chơi mà họ không có thành tích quá nổi bật về kết quả, với một chiến thắng trước Sudan và hai thất bại trước Liên Xô cùng Mexico, nhưng đội bóng Đông Nam Á vẫn được trao giải Fair Play của giải đấu.
Nhưng rồi từ sau năm 1973, bóng đá Myanmar bắt đầu đi xuống và không thể duy trì vị thế từng có. Họ không giành thêm được bất cứ danh hiệu nào và dần tụt lại phía sau.
Dấu ấn lớn nhất của bóng đá Myanmar trong những năm qua có lẽ là việc đội U20 nước này giành quyền tham dự U20 World Cup 2015. Còn tại SEA Games, đội U22/U23 Myanmar giành được HCB năm 2007, 2015, HCĐ năm 2019. Với cấp độ ĐTQG, thành tích tốt nhất của Myanmar là vào đến bán kết AFF Cup 2004 và 2016.
Linh Đan
