“Sống ở đâu thì kiếm tiền ở đó” là điều mà chúng ta từng mặc định luôn đúng. Tuy nhiên sau khi đại dịch Covid-19 xuất hiện, kéo theo sự phổ biến của hình thức làm việc từ xa (remote work) hay làm việc tự do (freelancer), câu chuyện hiện giờ có phần đã khác đi nhiều.
Trước đây, một người ở Hà Nội chỉ có thể kiếm việc và kiếm tiền tại Hà Nội. Còn bây giờ, họ có thể về quê, chuyển tới các thành phố khác mà vẫn đảm bảo được công việc, thậm chí ở Việt Nam nhưng làm việc tận bên Anh, bên Mỹ,... cũng không còn là chuyện lạ.
Thế nên không có gì khó hiểu khi nhiều người - đặc biệt là người trẻ, bắt đầu thay đổi cách đặt câu hỏi cho sự nghiệp và cuộc sống của mình. Thay vì băn khoăn “ở đâu có việc, ở đâu kiếm được tiền”, điều họ đi tìm đáp án trước tiên sẽ là: “Mình muốn sống ở đâu?”, hoặc “Ở đâu thì dễ mua được nhà?”.
Có người chọn ở lại Hà Nội, TP.HCM nhưng cũng có người chọn chuyển tới các thành phố nhỏ hơn để an cư lạc nghiệp. Đó có thể là Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang,... hay bất cứ đâu bản thân họ cảm thấy phù hợp.
Nhưng liệu rằng việc dịch chuyển khỏi các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM có phải là giải pháp chung cho bài toán mua nhà nói riêng và ổn định cuộc sống, tình hình tài chính nói chung? Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Chuyên gia Tư vấn Tài chính cá nhân - chị Nguyễn Kim Liên, để tìm lời giải đáp cho thắc mắc này.
Thời gian gần đây, không ít người trẻ lựa chọn rời Hà Nội hoặc TP.HCM, chuyển đến những thành phố khác như Đà Nẵng, Nha Trang, Khánh Hòa, Bình Dương,... để sinh sống, làm việc và mua nhà. Dưới góc nhìn của chị, đây liệu có trở thành một xu hướng dịch chuyển mới không, khi giá nhà ở Hà Nội và TP.HCM vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt?
Đúng là các bạn trẻ đang có xu hướng dịch chuyển ra khỏi các đô thị lớn, nhưng đối tượng này - tôi cho rằng đó là các bạn có trình độ chuyên môn cao, có thể tự do lựa chọn môi trường sống mà không bị phụ thuộc vào công việc.
Theo quan điểm cá nhân của tôi, 1 trong các nguyên nhân chính của xu hướng dịch chuyển này xuất phát từ sự thay đổi trong hành vi tài chính của mọi người. Sau đại dịch Covid, mọi quyết định thay đổi đều được đánh giá thận trọng hơn rất nhiều và các yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu: An toàn về sức khỏe, an toàn về tài chính.
Các bạn trẻ hoặc các gia đình chỉ sẵn sàng thay đổi nơi ở khi ít nhất một trong 2 yếu tố này phải được cải thiện. Với những người đang sống ở đô thị lớn, nhất là người già và gia đình có con nhỏ, nhu cầu cải thiện chất lượng sống được ưu tiên đáng kể trong bối cảnh môi trường sống ở thành thị đang ngày càng quá tải mà chi phí sống lại quá cao.
Chính từ những lý do này, một bộ phận các bạn trẻ với trình độ chuyên môn cao ở các đô thị lớn, công việc không bị phụ thuộc vào địa điểm sinh sống, sẵn sàng chuyển đến những đô thị mới hình thành, được quy hoạch bài bản với môi trường sống phù hợp với họ hơn như Đà Nẵng, Khánh Hòa, Đồng Nai,..
Với những bạn trẻ đã dịch chuyển khỏi Hà Nội và TP.HCM, một trong những lý do họ đưa ra là “giá nhà ở thành phố lớn quá cao”. Theo chị, điều gì khiến "sở hữu một căn nhà ở thành phố lớn" không còn là mục tiêu số một của nhiều người trẻ như trước? Liệu đây là sự thay đổi về tư duy tài chính, lối sống hay đơn giản là bài toán kinh tế buộc họ phải lựa chọn?
Đúng là hiện tại, việc sở hữu nhà ở thành phố lớn không còn là mục tiêu số một của nhiều người trẻ như trước. Điều này xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan.
Thứ nhất, như tôi đã phân tích ở trên, sự phát triển của kinh tế xã hội đang diễn ra nhanh chóng và mạnh mẽ: Quá trình đô thị hóa sâu và rộng đang thu hẹp khoảng cách về điều kiện kinh tế giữa các vùng, cơ sở hạ tầng và giao thông được đầu tư khiến mọi người có nhiều sự lựa chọn hơn về nơi ở, không nhất thiết cần phải ở các thành phố lớn nữa.
Thứ hai, hành vi tài chính của thế hệ trẻ cũng đã thay đổi rất nhiều so với các thế hệ trước, cùng với sự phát triển trong tư duy và trình độ nhận thức, người trẻ ngày nay có xu hướng ưu tiên cân bằng giữa nhu cầu trải nghiệm và tiêu dùng so với nhu cầu sở hữu vật chất và tích lũy.
Việc sở hữu bất động sản ở các thành phố cấp 2 như Đà Nẵng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Đồng Nai, Bình Dương… đang trở thành sự lựa chọn thông minh về mặt tài chính hơn nhiều so với việc mua nhà ở Hà Nội, TPHCM.
Nếu đặt lên bàn cân 2 phương án: “Ở lại Hà Nội, TP.HCM với mức thu nhập cao hơn nhưng chi phí đắt đỏ hơn, khó mua nhà hơn” và “Chuyển đến một thành phố khác, thu nhập có thể thấp hơn nhưng dễ tích lũy hơn, dễ mua nhà hơn”, dưới góc nhìn tài chính cá nhân, phương án nào đang mang lại hiệu quả tốt hơn trong dài hạn? Và cần dựa vào những tiêu chí nào để đánh giá, thưa chị?
Tính hiệu quả trong tài chính cá nhân không nên chỉ nhìn dưới góc độ tiền bạc, mà rộng hơn còn là chất lượng sống của cá nhân và gia đình. Trong đó, nhà ở lẫn tiền bạc chỉ là 1 trong các phương tiện sống. Để đưa ra lựa chọn, mỗi người hoặc mỗi gia đình cần xem xét trên các tiêu chí và thứ tự ưu tiên khác nhau dựa trên giá trị sống đang hướng đến.
Đó thường là các tiêu chí về: (1) sức khỏe, (2) thời gian, (3) tài chính, (4) các mối quan hệ gia đình và xã hội, và (5) sự đáp ứng đối với các nhu cầu cá nhân.
Có ý kiến cho rằng người trẻ đang chuyển từ tư duy "theo đuổi mức lương cao" sang "theo đuổi chất lượng sống". Chị đánh giá nhận định này như thế nào? Liệu đây có phải là một quyết định hợp lý về mặt tài chính?
Tôi không cho rằng đây là sự chuyển đổi về tư duy, mà đây là kết quả của sự “trưởng thành” trong tư duy. Bởi xét cho cùng, mức lương cao cũng là 1 trong các con đường dẫn tới chất lượng sống tốt. Và chỉ đơn giản là chúng ta nhận ra rằng đó không phải là con đường duy nhất.
Cho nên tư duy theo đuổi mức lương cao không còn là ưu tiên hàng đầu với người trẻ mà thay vào đó, việc có một chất lượng sống tốt xuất phát phần nhiều từ việc mỗi người hiểu bản thân nhiều hơn và đưa ra những quyết định tài chính tốt hơn để không lãng phí nguồn lực về cả sức khỏe, thời gian và tài chính.
Đó mới một quyết định sáng suốt.
Theo chị, trước khi quyết định chuyển đến một thành phố mới để mua nhà và sinh sống, người trẻ cần đánh giá những yếu tố tài chính nào ngoài giá bất động sản? Đâu là những "chi phí ẩn" mà nhiều người thường bỏ qua?
Ngoài giá bất động sản, các yếu tố tài chính cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định di cư là (1) Thu nhập tại nơi ở mới (2) Chi phí sinh hoạt thiết yếu (3) Khoản tài chính để set up ban đầu như chi phí vận chuyển đồ đạc, mua sắm đồ dùng, dịch vụ cho nơi ở mới,… và (4) là chi phí chuyển đổi.
Thứ “chi phí ẩn” mà nhiều người thường bỏ qua, đó có thể là gói tập 2 năm bạn mới đăng kí từ 6 tháng trước, đó có thể là khóa học đã lỡ đóng nay phải chuyển nhượng lại,.. đó còn là chi phí vé máy bay, tàu xe khứ hồi hàng năm mỗi dịp lễ tết, thăm thân hay khi gia đình có việc đột xuất hoặc chỉ đơn giản là bạn quá nhớ nhà, nhớ những hương vị quê hương thân thuộc mà không nơi nào có thể mang lại được.
Giá nhà ở các thành phố khác rẻ hơn giá nhà ở Hà Nội hoặc TP.HCM. Theo chị, điều này có đồng nghĩa với việc bài toán mua nhà đơn giản hơn cho người trẻ hay không?
Cá nhân tôi cho rằng, bài toán mua nhà đơn giản hay không phần lớn phụ thuộc vào năng lực và sự lựa chọn của mỗi người, vấn đề giá cả thị trường chỉ mang tính thời điểm.
Nếu mua nhà ở thành phố nhỏ - rẻ hơn nhưng lại đi kèm với việc giảm thu nhập và tăng chi phí chuyển đổi thì về lâu dài có khi cũng chưa hiệu quả. Quan trọng nhất là mục tiêu và hệ giá trị cốt lõi mà chúng ta theo đuổi là gì để nhìn nhận và đưa ra quyết định phù hợp thay vì chạy theo xu hướng hay giá cả.
Theo chị, trong 5-10 năm tới, xu hướng dịch chuyển khỏi Hà Nội và TP.HCM của người trẻ sẽ tác động như thế nào đến thị trường bất động sản? Người trẻ cần chuẩn bị gì để không bỏ lỡ cơ hội nhưng cũng không đưa ra quyết định quá cảm tính?
Thực ra vấn đề này luôn có 2 chiều tác động qua lại: Sự đầu tư phát triển vào cơ sở hạ tầng giao thông và bất động sản của các thành phố cấp 2 và các địa phương đang tác động đến quyết định di cư của mọi người, đồng thời, sự thay đổi về tính chất các ngành nghề trong xã hội như làm việc từ xa, thương mại điện tử, tự động hóa cũng như trình độ chuyên môn và dân trí ngày càng cao sẽ khiến phân bố dân cư đồng đều hơn giữa các địa phương, không còn tập trung ở các đô thị lớn nữa.
Thị trường bất động sản ở các đô thị “già” có thể đến vùng chững lại để nhường dòng tiền cho những đô thị mới phát triển như Đà Nẵng, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đồng Nai,…
Đối với người trẻ, việc quan sát dòng chảy của nền kinh tế và chu kỳ thị trường cần được theo dõi và quan sát từ sớm. Nhưng cùng với đó là việc hiểu bản thân và xác định sớm các mục tiêu tài chính để từ đó đưa ra được những quyết định đầu tư phù hợp, đúng thời điểm.
Chân thành cảm ơn chị vì những chia sẻ!
Ngọc Linh, Thiết kế: Huy Minh
