Trong làn sóng điện thoại Android đua nhau quảng cáo pin 8.000mAh, 10.000mAh và sạc nhanh 120W, kênh công nghệ Geekerwan của Trung Quốc quyết định tự bỏ tiền túi mua 78 chiếc điện thoại từ tầm trung đến cao cấp và kiểm tra từng chiếc bằng hệ thống tự động thế hệ mới có tích hợp trí tuệ nhân tạo.
Không nhận máy từ hãng, không để đại diện hãng có mặt trong phòng lab, kênh này thiết lập các biện pháp chống gian lận nghiêm ngặt sau nhiều năm phát hiện các thủ thuật tinh vi từ nhà sản xuất. Kết quả sau nhiều tháng thử nghiệm phơi bày một bức tranh mà các hãng điện thoại chưa bao giờ muốn người dùng nhìn thấy đầy đủ.
Phát hiện đáng lo ngại đầu tiên không liên quan đến pin mà liên quan đến sự trung thực. Trong tất cả các hãng được kiểm tra, chỉ có Apple và Huawei gửi máy cho giới truyền thông giống hệt máy bán ngoài thị trường. Các hãng còn lại đều gửi máy được tối ưu đặc biệt, với thời lượng pin cao hơn máy thương mại từ vài chục phút đến thậm chí 3 tiếng, tức gần như một nửa ngày sử dụng thêm.
Điều này có nghĩa là phần lớn các bài đánh giá trên mạng đang phản ánh hiệu năng của một chiếc máy mà người mua thực tế sẽ không bao giờ cầm trên tay. Geekerwan thậm chí từng phát hiện kỹ sư của một hãng cố tình quan sát và ghi lại tần suất hoạt động của cánh tay robot trong phòng lab nhằm nghiên cứu cách đánh lừa hệ thống kiểm tra, khiến kênh này phải tăng cường bảo mật và hoàn toàn dừng nhận máy từ hãng từ nhiều năm trước.
Vấn đề thứ hai bị phơi bày là khóa dung lượng pin, hành vi mà nhà sản xuất chủ động giới hạn lượng điện người dùng thực sự được dùng dù pin được quảng cáo ở mức cao hơn. Geekerwan tháo pin của 28 chiếc điện thoại để đo dung lượng thực tế theo tiêu chuẩn quốc gia và phát hiện mức độ khóa rất khác nhau giữa các hãng.
Xiaomi 17 chỉ cho người dùng sử dụng 89% dung lượng, iQOO 15 chỉ 90%, các dòng Vivo X300 và Red Magic cũng bị khóa đáng kể. Đáng chú ý nhất là Honor WIN với pin 10.000mAh nhưng thực tế chỉ dùng được khoảng 8.500mAh, tức bị khóa hơn 1.500mAh ngay từ xuất xưởng và người mua không bao giờ có cơ hội dùng hết số pin đã trả tiền.
Tuy nhiên, bài kiểm tra cũng ghi nhận một ngoại lệ bất ngờ đáng được nhắc đến. Trái với kỳ vọng ban đầu của chính nhóm thực hiện, OPPO, OnePlus và Realme thế hệ mới gần như không có tình trạng khóa dung lượng.
Đây là thay đổi đáng kể so với thế hệ trước khi OnePlus 13 từng bị người dùng phản ánh rầm rộ về tình trạng chỉ sử dụng được dưới 90% dung lượng. Geekerwan nhận định các hãng này có vẻ đã lắng nghe phản hồi từ cộng đồng và điều chỉnh, một dấu hiệu tích cực cho thấy áp lực từ người dùng và giới công nghệ có thể thay đổi hành vi của ngành.
Về phía Apple và Huawei, cả hai gần như không khóa dung lượng. Apple giữ lại một phần nhỏ để đảm bảo các tính năng như tìm thiết bị và thẻ giao thông vẫn hoạt động sau khi máy tắt nguồn, đây là lý do kỹ thuật có thể chấp nhận được.
Huawei dù không dùng chip tiên tiến nhất nhưng nhờ tối ưu hóa phần mềm tốt, các dòng Pura 90 với pin hơn 6.000mAh vẫn đạt trên 9 tiếng, kết quả đáng ngạc nhiên so với mức pin khiêm tốn. iPhone 17 Pro Max với pin chưa đến 5.000mAh cũng đạt gần 9 tiếng, ngang ngửa nhiều điện thoại Android pin 8.000 đến 9.000mAh, minh chứng cho hiệu quả của việc tối ưu hóa phần mềm thay vì chạy đua thông số.
Vấn đề thứ ba là sạc nhanh ảo. OnePlus 15, một trong những điện thoại sạc nhanh tốt nhất trong bài kiểm tra, quảng cáo 120W nhưng thực tế chỉ đạt đỉnh 97W trong vài giây đầu, tụt xuống 63W sau 2 phút và chỉ còn 49W sau 3,5 phút.
Với hầu hết các hãng còn lại, tốc độ sạc thực tế trung bình cho nửa đầu dung lượng chỉ đạt 30 đến 40W, bất kể con số quảng cáo trên hộp là bao nhiêu. Một số điện thoại Android quảng cáo sạc 90W thực tế còn chậm hơn cả iPhone 17 Pro Max vốn không được biết đến vì sạc nhanh.
Lý giải kỹ thuật cho cả hai vấn đề trên đều liên quan đến công nghệ pin silicon-carbon đang được các hãng ứng dụng để tăng dung lượng. Loại pin này cho phép tích trữ nhiều điện hơn nhưng silicon giãn nở mạnh khi sạc và dễ gây chai pin sớm nếu không kiểm soát. Để bảo vệ tuổi thọ, các nhà sản xuất buộc phải khóa một phần dung lượng và hạn chế tốc độ sạc sau vài phút đầu.
Đây là đánh đổi kỹ thuật có lý do chính đáng, nhưng vấn đề là các hãng không minh bạch điều này với người tiêu dùng. Người mua điện thoại vì quảng cáo 10.000mAh và sạc 120W có quyền biết rằng con số thực tế họ được sử dụng thấp hơn đáng kể, và sự im lặng đó chính xác là điều mà Geekerwan muốn thay đổi bằng bài kiểm tra này.
Nguyễn Hải
