Trong mùa Black Friday khi mọi thứ đều được giảm giá, một hiện tượng nghịch lý đang khiến cộng đồng game thủ và người dùng máy tính phải ngỡ ngàng. Bộ kit RAM DDR5 64GB của G.Skill Trident Z5 Neo với tốc độ 6000 MT/s hiện đang được niêm yết với giá 599.,99 USD trên Newegg, đắt hơn tới 200 USD so với PS5 Slim hoặc Xbox Series S, và chỉ rẻ hơn 50 USD so với phiên bản PS5 Pro cao cấp nhất.
Điều đáng chú ý là mức giá 600 USD này đã được giảm 6% từ mức ban đầu 640 USD trong chương trình khuyến mại Black Friday. Con số này trở nên còn sốc hơn khi so sánh với các mốc thời gian gần đây. Vài tháng trước, một bộ kit Corsair Dominator Titanium 64GB phiên bản giới hạn cao cấp hơn chỉ có giá 349 USD. Đầu năm nay trong đợt khuyến mại Prime Day, phiên bản tiêu chuẩn của chính bộ kit này chỉ có giá 299 USD, thậm chí có những bộ kit 64GB khác chỉ rẻ nhất 140 USD.
Dữ liệu theo dõi giá cho thấy bộ kit này thường xuyên ở mức 205 đến 220 USD trong vài tháng qua, và chỉ đến cuối tháng 10 mới bắt đầu tăng mạnh. Từ ngày 20 tháng 9 khi được niêm yết ở mức 220 USD đến nay ở mức 640 USD, chỉ trong vòng hai tháng, thị trường đã chứng kiến mức tăng giá kinh hoàng lên tới 190%. Đây là một trong những đợt tăng giá nhanh nhất và mạnh nhất từng được ghi nhận trên thị trường linh kiện máy tính.
Nguyên nhân đằng sau cơn sốt giá này xuất phát từ làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo đang nuốt chửng phần lớn nguồn cung bộ nhớ và lưu trữ trên toàn thế giới. Các dự án AI đang tạo ra nhu cầu khổng lồ về chip nhớ hiệu năng cao, khiến các dây chuyền sản xuất phải ưu tiên phục vụ các khách hàng doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ lớn. Điều này để lại người tiêu dùng cuối phải đối mặt với việc trả giá cao ngất ngưởng hoặc chấp nhận sử dụng những gì họ đang có.
Các chuyên gia trong ngành dự đoán rằng giá cao sẽ là câu chuyện chính trong thời gian tới. Tình trạng thiếu hụt cả DRAM và NAND dự kiến sẽ trở thành bình thường trong suốt năm 2026, khi các tập đoàn công nghệ lớn đang dốc toàn lực theo đuổi mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát. Nhu cầu tăng cao từ các dự án AI khiến các nhà sản xuất phải ưu tiên dành công suất cho các khách hàng doanh nghiệp, trong khi thị trường tiêu dùng cá nhân bị bỏ lại phía sau.
Tác động của cuộc khủng hoảng này không chỉ dừng lại ở RAM mà còn lan rộng sang toàn bộ thị trường thiết bị lưu trữ. Ổ cứng truyền thống đang dần biến mất khỏi các kệ hàng đến mức thẻ nhớ microSD đang trở thành giải pháp thay thế khả thi. Các ổ cứng HDD dung lượng lớn dành cho doanh nghiệp hiện đang bị đặt hàng trước tới hai năm, một con số chưa từng có trong lịch sử ngành công nghiệp lưu trữ. Hậu quả là các ổ SSD QLC đang bị mua với tốc độ đáng báo động.
Để đối phó với tình trạng thiếu hụt toàn cầu này, nhiều nhà phân phối thậm chí đã phải áp dụng chính sách bán RAM và bo mạch chủ theo gói kết hợp, buộc khách hàng phải mua cả hai sản phẩm cùng lúc. Đây là một biện pháp chưa từng có, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nguồn cung hiện tại. Ảnh hưởng còn lan sang cả Steam Machine sắp ra mắt của Valve, sản phẩm đã xác nhận sẽ có giá cao hơn dự kiến ban đầu do thời điểm sản xuất trùng với cuộc khủng hoảng DRAM.
Tuy nhiên, nhìn vào lịch sử phát triển của thị trường bộ nhớ, vẫn có chút hy vọng cho người tiêu dùng. Thị trường RAM hầu như luôn vận hành theo chu kỳ tăng giảm giống như tàu lượn siêu tốc, với các nhà sản xuất thường cung cấp dư thừa trong vài năm, sau đó lại thiếu cung nghiêm trọng trong vài năm tiếp theo. Theo quy luật này, các chuyên gia lạc quan cho rằng người tiêu dùng có thể sẽ tìm thấy RAM DDR5 với giá rẻ trở lại vào khoảng năm 2027, khi chu kỳ thiếu hụt hiện tại kết thúc.
Trong khi chờ đợi thời điểm giá giảm, người dùng đang phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn. Họ có thể chấp nhận trả giá cao để nâng cấp hệ thống ngay bây giờ, hoặc tiếp tục sử dụng cấu hình hiện tại và hy vọng tình hình sẽ được cải thiện trong tương lai gần. Đối với những ai đang có kế hoạch xây dựng máy tính mới với nền tảng Intel hoặc AMD thế hệ hiện tại, RAM DDR5 là linh kiện bắt buộc không thể thiếu, khiến họ không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận mức giá hiện tại.
Nguyễn Hải
