Nhón chân là động tác nâng gót, dồn trọng lượng cơ thể lên mũi bàn chân, sau đó hạ xuống có kiểm soát. Trong khoa học vận động, đây là một bài tập cơ bản, thường xuyên xuất hiện trong thể thao, phục hồi chức năng và các chương trình rèn luyện sức bền.
Khi thực hiện nhón chân, hai nhóm cơ chính được kích hoạt mạnh mẽ là cơ sinh đôi (gastrocnemius) và cơ dép (soleus) ở bắp chân. Đây là những cơ quan trọng giúp con người đi, đứng, giữ thăng bằng và duy trì tư thế thẳng trong sinh hoạt hằng ngày.
Ít ai biết rằng, bắp chân còn được giới y học ví như “trái tim thứ hai” của cơ thể, có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thận và góp phần sống trường thọ.
Nhón chân và vai trò “bơm máu” cho toàn cơ thể
Theo các nghiên cứu sinh lý học, mỗi lần cơ bắp chân co – giãn sẽ tạo ra lực đẩy, hỗ trợ đưa máu từ bàn chân và cẳng chân trở về tim, chống lại tác động của trọng lực. Cơ chế này được gọi là “bơm cơ bắp chân”.
Với những người ngồi nhiều, đứng lâu hoặc ít vận động – như nhân viên văn phòng, người bán hàng, người cao tuổi – chức năng bơm máu này dễ suy yếu. Hệ quả là tình trạng nặng chân, tê bì, phù nhẹ, thậm chí ứ trệ tuần hoàn chi dưới.
Việc nhón chân đều đặn giúp kích hoạt lại “máy bơm phụ” này, cải thiện lưu thông máu toàn thân. Tuần hoàn tốt hơn đồng nghĩa với việc các cơ quan nội tạng, trong đó có thận, được cung cấp máu và oxy ổn định hơn.
Về mặt khoa học, không có động tác nào tác động trực tiếp để “chữa” bệnh thận. Tuy nhiên, thận là cơ quan phụ thuộc rất lớn vào hệ tuần hoàn. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 180 lít máu để loại bỏ chất thải và điều hòa dịch, điện giải.
Khi tuần hoàn kém, lưu lượng máu đến thận giảm, chức năng lọc và đào thải cũng chịu ảnh hưởng. Ngược lại, các hoạt động vận động nhẹ nhàng, đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn ngoại vi và trung tâm, gián tiếp hỗ trợ thận hoạt động hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh đó, nhón chân – một động tác đơn giản, dễ duy trì lâu dài – được xem là hình thức vận động phù hợp với người trung niên và cao tuổi, những nhóm có nguy cơ suy giảm chức năng thận do ít vận động.
Tăng sức mạnh cơ bắp, giảm nguy cơ té ngã – yếu tố then chốt của tuổi thọ
Các nghiên cứu về lão khoa cho thấy: té ngã là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Một cú ngã có thể kéo theo gãy xương, nằm lâu, nhiễm trùng và chuỗi biến chứng nguy hiểm.
Nhón chân giúp tăng sức mạnh và sức bền của cơ bắp chân, cải thiện khả năng tạo lực nhanh – yếu tố rất quan trọng để giữ thăng bằng khi đổi hướng, bước hụt hoặc trượt chân. Duy trì động tác này mỗi ngày được xem là biện pháp phòng ngừa té ngã đơn giản nhưng hiệu quả, góp phần bảo vệ khả năng vận động độc lập – nền tảng của sống khỏe, sống lâu.
Bên cạnh lợi ích tuần hoàn, nhón chân còn giúp khớp cổ chân vận động linh hoạt hơn thông qua chu trình nâng – hạ gót. Đây là lý do động tác này thường được đưa vào các chương trình vật lý trị liệu cho người từng bong gân, yếu cổ chân hoặc có dấu hiệu mất ổn định khớp.
Việc kích hoạt các cơ nhỏ ở bàn chân còn góp phần tăng độ vững của vòm chân, hỗ trợ người có bàn chân bẹt, hay mỏi chân khi đi bộ hoặc đứng lâu.
Trên mạng xã hội, không ít thông tin cho rằng nhón chân có thể tăng chiều cao, chữa bách bệnh hoặc thay thế hoàn toàn các hình thức vận động khác. Giới chuyên môn khẳng định: hiện không có bằng chứng khoa học cho thấy nhón chân giúp tăng chiều cao sau tuổi trưởng thành hay chữa được nhiều bệnh lý phức tạp.
Tuy vậy, việc đánh giá thấp một động tác đơn giản cũng là điều đáng tiếc. Khi được thực hiện đúng và đều đặn, nhón chân mang lại những lợi ích thực tế, tích lũy theo thời gian – đúng với tinh thần “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.
Cách nhón chân đúng để đạt hiệu quả
- Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai;
- Nhón gót chậm rãi, dồn lực lên mũi bàn chân;
- Giữ 2–3 giây rồi hạ xuống từ từ;
- Lặp lại 10–20 lần, 2–3 lượt mỗi ngày;
- Người cao tuổi hoặc người mới tập nên vịn ghế, tường để giữ thăng bằng.
Những người đang đau khớp cổ chân, viêm gân Achilles hoặc có chấn thương chi dưới nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tập.
Không phải “bí quyết trường sinh”, nhưng trong nhịp sống ít vận động hiện nay, thói quen nhón chân mỗi ngày có thể là bước khởi đầu nhỏ để bảo vệ thận, giữ đôi chân vững vàng và kéo dài những năm tháng sống khỏe.
Ngọc Minh (Theo WebMD/PMC)
