Theo báo cáo do Cục Điều tra Dân số Mỹ công bố, tỷ lệ sinh trên toàn cầu đang liên tục giảm trong khi tuổi thọ con người ngày càng kéo dài. Hai yếu tố này đang nhanh chóng làm thay đổi cán cân truyền thống giữa lực lượng trong độ tuổi lao động và nhóm dân số cao tuổi.
Axios đưa tin, nhận định quy mô và tốc độ của sự thay đổi ngày càng rõ rệt khi những người cuối cùng thuộc thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh sau chiến tranh lần lượt bước vào độ tuổi khoảng 65.
Ảnh: VCG
Báo cáo cho thấy năm 2023, hơn 71% dân số thế giới sống tại các quốc gia có mức sinh bằng hoặc thấp hơn mức sinh thay thế, tương đương khoảng 2,1 con/phụ nữ. Con số này tăng mạnh so với 45% vào năm 2013.
Cục Điều tra Dân số Mỹ cho biết thế giới đã chạm đến ngưỡng này sớm hơn nhiều so với dự đoán của các nhà nhân khẩu học cách đây một thập kỷ.
Dân số từ 65 tuổi trở lên được dự báo tăng từ 852 triệu người vào năm 2025 lên 2 tỷ người vào năm 2060. Mức tăng này chiếm khoảng 55% tổng mức tăng dân số ròng của thế giới trong cùng giai đoạn. Trong khi đó, dân số toàn cầu dự kiến tăng từ 8,13 tỷ người lên 10,23 tỷ người.
Châu Á có mức tăng mạnh nhất, châu Phi có thể vượt châu Âu
Tình trạng mức sinh thấp không còn giới hạn ở các quốc gia giàu có. Trung Quốc và Ấn Độ đều đã có mức sinh thấp hơn mức thay thế. Bangladesh, Mexico và Việt Nam cũng nằm trong nhóm các quốc gia đông dân lần lượt xuống dưới ngưỡng này sau năm 2013.
Báo cáo gọi hiện tượng trên là “bẫy sinh sản”. Tại nhiều quốc gia có mức sinh thấp, các thế hệ trẻ ngày càng ít người, trong khi số người cao tuổi thuộc những thế hệ trước lại đông hơn. Điều này tiếp tục đẩy nhanh quá trình già hóa dân số, thậm chí khiến dân số tại một số khu vực suy giảm.
Hệ quả là nguồn nhân lực tiềm năng cho thị trường lao động cũng như lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi ngày càng thu hẹp, tạo thêm áp lực lên hệ thống lương hưu, y tế và chăm sóc dài hạn.
Xét theo khu vực, châu Âu hiện là nơi có mức độ già hóa dân số sâu sắc nhất thế giới. Tuy nhiên, khu vực có mức tăng dân số cao tuổi đáng chú ý nhất lại là châu Á. Theo dự báo, số người từ 65 tuổi trở lên tại châu Á sẽ tăng từ 487 triệu người vào năm 2025 lên 1,24 tỷ người vào năm 2060. Mức tăng này chiếm khoảng 2/3 tổng mức tăng dân số cao tuổi trên toàn cầu.
Châu Phi hiện vẫn là khu vực trẻ nhất thế giới, nhưng số người cao tuổi tại đây cũng được dự báo tăng mạnh, từ 60 triệu lên 249 triệu người. Khi đó, dân số từ 65 tuổi trở lên tại châu Phi thậm chí có thể vượt châu Âu, nơi dự kiến có khoảng 214 triệu người cao tuổi.
Đến năm 2060, người từ 65 tuổi trở lên dự kiến chiếm 19,6% dân số toàn cầu, tăng đáng kể so với mức 10,5% vào năm 2025.
Chuyên gia: Người sống thọ có thể trở thành tài sản kinh tế
Dù vậy, báo cáo nhấn mạnh tỷ lệ người cao tuổi gia tăng không nhất thiết đồng nghĩa với một thảm họa. Tuổi thọ kéo dài được xem là một trong những thành tựu lớn nhất của nhân loại trong một thế kỷ qua, phản ánh tỷ lệ tử vong ở trẻ nhỏ và người trung niên giảm xuống, giúp ngày càng nhiều người có cơ hội sống đến tuổi già.
Báo cáo cũng chỉ ra người cao tuổi có khả năng phạm tội thấp hơn và nhiều người vẫn có thể tiếp tục làm việc, qua đó góp phần bù đắp thiếu hụt lao động, tham gia chăm sóc người khác hoặc đóng góp cho cộng đồng thông qua hoạt động tình nguyện.
Andrew Scott, một trong những tác giả của báo cáo, cho rằng sự thay đổi về cơ cấu dân số có thể buộc xã hội nhìn nhận lại khái niệm “tuổi già”. Thay vì chỉ được xem là một gánh nặng xã hội, nhóm dân số này có thể trở thành một nguồn lực kinh tế.
Theo ông Scott, nếu kết hợp y học dự phòng, kéo dài thời gian làm việc và xây dựng môi trường lao động thân thiện với người cao tuổi, xã hội có thể biến những năm sống thêm thành quãng thời gian khỏe mạnh hơn và có nhiều đóng góp hơn cho nền kinh tế.
Nguồn: ETtoday
Phạm Trang
