Ghét AI tận xương tuỷ
Shaughnessy Barker (25 tuổi, Penticton, Canada) là một trong những người tiêu biểu của phong trào “sống chậm”. Cô mô tả bản thân là “ghét AI tận xương tủy” và những ai muốn liên lạc với cô phải gọi vào điện thoại bàn.
Từng là fan cuồng trên “stan Twitter” của One Direction, Barker dần nhận ra Internet không còn là nơi để tận hưởng mà dần trở nên thương mại hóa. Cô quay về với đĩa than, thư tay và điện thoại bàn, tổ chức những buổi gặp gỡ không điện thoại. Tuy nhiên, việc “ngắt mạng” hoàn toàn vẫn bất khả thi, khi cô phải dùng Internet để quảng bá cửa hàng và câu lạc bộ thư tay.
Shaughnessy Barker dùng điện thoại để bàn và thích gấp giấy origami. Ảnh: TikTok/CNN
"Đúng là 'ngược đời' khi tôi vừa muốn thoát khỏi điện thoại, vừa làm TikTok kể về chuyện đó", cô nói. Theo tiến sĩ Avriel Epps, nhà nghiên cứu AI tại Đại học California Riverside, nhiều người chọn sống “sống như thập niên 1990” vì mệt mỏi trước “AI slop”, những nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra, na ná nhau và thiếu cảm xúc.
“Thứ nội dung này khiến người xem kiệt sức vì sự lặp lại và vô hồn. Điều khiến tôi quan tâm không phải là cắt đứt Internet, mà là cắt Internet ra khỏi việc thu thập thông tin về tôi”, bà nói. Epps từ bỏ các công cụ của Google, dành Chủ nhật cho những ngày “không màn hình”, và dùng lại đồng hồ báo thức, máy nghe nhạc iPod, máy ảnh film.
"Sống analog" quay trở lại
Lối sống phi kỹ thuật số (analog lifestyle) cũng lan rộng ở Bắc Mỹ. Giữa thời đại AI, nhiều người chọn sống chậm hơn bằng cách rời xa các thiết bị thông tin, tìm lại cảm giác thật qua những hoạt động hữu hình như đọc sách giấy, viết thư tay, đan len hay chụp ảnh film.
Xu hướng này không giống một đợt “cai” đời sống số ngắn hạn. Đó là nỗ lực làm chậm lại nhịp sống, tìm kiếm những cách thức hữu hình để hoàn thành các công việc hằng ngày và giải trí - đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng AI tạo sinh ngày càng đảm nhiệm việc suy nghĩ và hành động thay con người.
Theo CNN, rất khó để định lượng mức độ lan rộng của hiện tượng này, nhưng một số thú vui mang tính “ngoại tuyến” rõ rệt đang bùng nổ về mức độ phổ biến. Chuỗi cửa hàng thủ công mỹ nghệ Michael’s đã chứng kiến tác động rõ ràng: Theo công ty, các lượt tìm kiếm cụm từ “sở thích analog” trên trang web của họ đã tăng 136% trong 6 tháng qua. Michael’s hiện vận hành hơn 1.300 cửa hàng tại Bắc Mỹ. Doanh số các bộ dụng cụ thủ công có hướng dẫn tăng 86% trong năm 2025, và công ty kỳ vọng con số này sẽ tăng thêm 30–40% trong năm nay.
Nhiều trẻ tìm lại cảm giác thật qua những hoạt động hữu hình như đọc sách giấy, viết thư tay, đan len hay chụp ảnh film. Ảnh: Ramishah Maruf
Các lượt tìm kiếm bộ dụng cụ đan len - một trong những “thú vui kiểu bà ngoại” phổ biến nhất - đã tăng tới 1.200% trong năm 2025. Bà Stacey Shively, Giám đốc phụ trách hàng hóa của Michael’s, nói với CNN rằng công ty dự định dành thêm không gian trong cửa hàng cho các vật liệu đan lát.
Theo bà Shively, ngày càng nhiều người tìm đến thủ công như một cách “nghỉ ngơi tinh thần” để thoát khỏi việc lướt tin tiêu cực không ngừng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. “Tôi thực sự nghĩ rằng đây là một sự dịch chuyển văn hóa rất lớn đang diễn ra ngay lúc này”, bà nói thêm.
Những người theo đuổi lối sống analog đã quá mệt mỏi với việc lướt tin vô tận và “rác AI”, hoặc đơn giản là chán nản khi ChatGPT và các dịch vụ AI tạo sinh khác đang suy nghĩ và sáng tạo thay cho con người.
“‘Rác AI’ thực sự gây mệt mỏi, cả ở hành động tiêu thụ nội dung lẫn ở việc nó lặp đi lặp lại và thiếu nguyên bản”, Avriel Epps, nhà nghiên cứu AI và giảng viên tại Đại học California Riverside, nhận định.
Điều này không có nghĩa là họ từ bỏ toàn bộ công nghệ, và những người theo lối sống analog cũng không tự nhận là chống công nghệ. Một số người chỉ chọn áp dụng từng phần của lối sống này: Ví dụ, thay Spotify bằng một chiếc iPod. Thay vì chụp hàng trăm bức ảnh cùng một tư thế, hãy chậm lại và chụp một tấm ảnh phim mà bạn có thể cầm trên tay. Ngay cả những việc nhỏ như mua một chiếc đồng hồ báo thức vật lý cũng có thể mang lại cảm giác giải phóng.
“Sống analog không hẳn là việc cắt đứt bản thân khỏi thông tin trên internet, mà là cắt internet khỏi những thông tin về chính tôi”, Epps nói. Gần đây, cô đã rời khỏi hệ sinh thái Google và hưởng thụ những ngày Chủ nhật “không màn hình”.
