Nghề làm hương là nghề phụ của người dân thôn Quyết Thắng, nhưng dịp cận Tết thì nhà nhà đều làm hương nhằm kiếm thêm thu nhập.
Theo đó, cứ vào tháng 7 (âm lịch), người dân lại mua tre non mới khắm lá hoặc chưa bóc hết vỏ đem về chẻ mỏng, phơi khô. Từ tháng 10 âm lịch, làng nghề bắt đầu tập trung nhân lực, tăng cường hết công suất để “chạy” hàng Tết. Trung bình mỗi ngày, một hộ gia đình có thể làm ra 4.000 - 5.000 cây hương thành phẩm các loại, phục vụ thị trường.
Theo các cao niên thôn Quyết Thắng, xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, người dân trong thôn đã biết làm hương cách đây khoảng 300 năm, tuy nhiên, lúc đó họ mới chỉ biết làm hương bằng loại lá hương reng trên núi.
Đến khoảng năm 1968, khi vô tình biết được loại cây trầm có mùi hương thơm dễ chịu, bớt đau đầu, căng thẳng, có thể đuổi được muỗi, họ đã kết hợp với lá hương reng tạo nên loại hương trầm cho đến ngày nay.
Để làm nên cây hương trầm đòi hỏi rất nhiều nguyên liệu, trải qua các bước vô cùng công phu. Các loại thảo mộc như: lá hương reng, gốc trầm hương, quế chi… là thành phần làm ra bột hương, được nghiền nhuyễn rồi trộn tất cả với mạt cưa (mùn cưa) và keo theo tỉ lệ chuẩn để hình thành nên cây hương.
Bà Lê Thị Minh (68 tuổi), ở thôn Quyết Thắng, cho biết, làng nghề hương trầm đã có từ lâu đời, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác. Hương của làng được sản xuất thủ công, nguyên liệu được sử dụng 100% từ tự nhiên.
Còn theo chia sẻ của cụ Nguyễn Thị Cốc (80 tuổi), cụ đã có hơn 60 năm làm hương trầm. Để làm ra loại hương trầm chất lượng tốt, mùi thơm đặc trưng, người dân nơi đây phải thực hiện rất tỉ mỉ trong từng công đoạn sản xuất.
Để giúp cây hương cứng chắc và không bị mọt, thân hương được làm từ cây tre lồ ô non và được ngâm lâu trong nước giúp loại bỏ bớt chất xơ. Đó là bí quyết để đậu cuốn tàn tự nhiên mà không cần dùng hóa chất.
Khâu cuối cùng trong quy trình sản xuất là phơi khô. Những nén hương sau khi se xong đem phơi dưới ánh nắng từ 2 đến 3 ngày, nhằm đảm bảo độ cháy đều. Từ khâu chọn nguyên liệu, chẻ tăm tre, trộn bột, đến se nhang... tất cả phải làm thủ công. Sau khi thành phẩm, nén hương đạt tiêu chuẩn thắp lên sẽ nhanh bắt lửa, tỏa mùi thơm và cháy uốn cong như bông hoa.
Được biết, thôn Quyết Thắng có 510 hộ thì đã có 273 hộ có nghề làm hương trầm, nhờ nghề làm hương trầm mà nhiều hộ gia đình nơi đây đã thoát được nghèo. Mỗi bó hương gồm có 100 que, có giá từ 150.000 đồng đến 170.000 đồng. Hàng năm, nhà làm ít thì cũng được 20.000 que, nhà làm nhiều thì 50.000 đến 60.000 que.
Ông Lưu Đức Huấn, Chủ tịch UBND xã Thanh Trạch cho hay, nghề làm hương trầm đã tạo việc làm và mang lại thu nhập cao cho người dân địa phương. Hiện, xã đang lên kế hoạch xây dựng hợp tác xã để mở rộng quy mô sản xuất, nâng tầm chất lượng, thương hiệu làng nghề hương trầm Quyết Thắng.
Xuân Hương
