Lào Cai: Những giá trị văn hóa được “đánh thức”

Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030, phấn đấu hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao theo hướng đồng bộ, hiện đại; bảo đảm 100% chính quyền địa phương 2 cấp và lực lượng vũ trang có thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa; khoảng 90% thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả; 70% xã vùng cao có ít nhất một mô hình không gian văn hóa cộng đồng hoạt động hiệu quả và 60% thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số duy trì sinh hoạt văn hóa truyền thống định kỳ. Cùng với đó, nâng chỉ số hạnh phúc của người dân đạt từ 72% trở lên; tỷ lệ người dân đọc sách thường xuyên đạt 80% và tỷ lệ người dân tham gia luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên đạt 43,5%.

Bảo tồn di tích văn hóa gắn với phát triển du lịch

Khai thác, phát huy bảo tồn giá trị các di sản văn hóa đang ngày càng thu hút người dân và du khách thập phương lựa chọn. Trên cơ sở đó, thời gian qua việc phát triển du lịch tại Lào Cai hướng tới các giá trị văn hóa lịch sử đã trở thành xu thế, qua đó quảng bá các giá trị di sản đặc trưng, đồng thời nâng cao ý thức của cộng đồng trong việc bảo vệ các di sản văn hóa Lào Cai. “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn” đã nhấn mạnh quan điểm phát triển du lịch bền vững; bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa và giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc; bảo vệ môi trường và thiên nhiên...; đồng thời, xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển du lịch là tập trung phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng có sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh cao. Đầu tư xây dựng làng văn hóa truyền thống dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng; 100% thôn, tổ dân phố có câu lạc bộ văn hóa - nghệ thuật, câu lạc bộ thể dục, thể thao hoạt động hiệu quả. Phấn đấu xây dựng hồ sơ 1 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, 1 di tích quốc gia đặc biệt, 1 di tích quốc gia, 6 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 5 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Đồng thời, thực hiện số hóa 100% di tích quốc gia đặc biệt, 80% di tích quốc gia, 100% di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và 80% di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trên địa bàn tỉnh.Trọng tâm là bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, khai thác tiềm năng về văn hóa, con người, di sản và du lịch để hình thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị và khả năng cạnh tranh.

 Theo đó, để xác định “tầm nhìn” và “Khát vọng phát triển” xây dựng Lào Cai trở thành điểm đến du lịch thiên nhiên, thể thao mạo hiểm “xanh” và “thông minh” hàng đầu Việt Nam và khu vực gắn với bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số vùng núi, nơi du khách sẽ có được những trải nghiệm khác biệt, vượt cả sự mong đợi bằng những cảm xúc đặc biệt trên mỗi hành trình”.

Bên cạnh đó, các giá trị văn hóa phi vật thể cũng được tỉnh Lào Cai quan tâm bảo tồn và phát triển. Qua đó đã sưu tầm hàng nghìn hiện vật chủ yếu là trang phục, các công cụ, dụng cụ của 25 nhóm ngành dân tộc để tổ chức trưng bày tại Bảo tàng tỉnh; bảo tồn, duy trì hơn 40 lễ hội dân gian như: Lễ hội Gầu tào người Mông, Lễ hội xuống đồng của người Tày, Lễ hội Roóng Poọc của người Giáy, Lễ hội tạ ơn trâu (Sử dề pà) của người Bố Y, Lễ cấp sắc của người Dao, Lễ hội "Gặt Tu Tu", lễ hội “Khô già già” của người Hà Nhì đen ở Ý Tý. Các Lễ hội được tái hiện từ địa điểm, thời gian, nghi thức đến đối tượng tham gia góp phần tạo ra các sản phẩm du lịch hấp dẫn cho loại hình du lịch khám phá. Ngoài ra, giá trị văn hóa của chợ phiên vùng cao, ruộng bậc thang được các doanh nghiệp du lịch khai thác thành các chương trình du lịch đặc trưng. Chợ phiên ở vùng cao Lào Cai luôn là điểm đến hấp dẫn của du khách nước ngoài.

Văn hóa mở đường cho phát triển bền vững

Thực tế cho thấy, đây là một hướng đi phù hợp với mục tiêu biến văn hóa, di sản thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Nhờ vậy, những giá trị từng chỉ tồn tại trong đời sống, ký ức của một nhóm nhỏ cộng đồng đã trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Góp tạo việc làm, nâng cao thu nhập và khuyến khích người dân chủ động gìn giữ bản sắc. Lào Cai sở hữu kho tàng văn hóa truyền thống hết sức đa dạng, phong phú, đặc sắc, cùng phong cảnh thiên nhiên hung vĩ. Nhờ biết tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên quan trọng này, nhanh chóng đưa du lịch phát triển bền vững.

Hưởng ứng các chương trình biểu diễn nghệ thuật “Ngày Văn hóa Việt Nam”; Hội nghị, tọa đàm, diễn đàn khoa học về phát triển văn hóa và con người Lào Cai; Triển lãm ảnh, tài liệu, hiện vật về di sản văn hóa, lịch sử, con người Lào Cai; Liên hoan văn nghệ quần chúng, ngày hội văn hóa các dân tộc; Tôn vinh, khen thưởng nghệ nhân, văn nghệ sĩ, trí thức, tập thể, cá nhân tiêu biểu trong lĩnh vực văn hóa; Phát động các cuộc thi sáng tác văn học, nghệ thuật, ca khúc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, video clip và sản phẩm truyền thông số về quê hương, đất nước và tỉnh Lào Cai; Tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc, Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam, các sự kiện văn hóa - du lịch lớn của tỉnh.

Tại xã, phường hưởng ứng triển khai bằng hình thức sinh hoạt chính trị, sinh hoạt chuyên đề; Ngày hội văn hóa, thể thao, đại đoàn kết toàn dân tộc; Hội diễn văn nghệ quần chúng; Giao lưu các câu lạc bộ; Tuyên truyền lưu động, cổ động trực quan; Giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống, nghề thủ công, ẩm thực, trang phục, lễ hội truyền thống của địa phương và ra quân xây dựng môi trường văn hóa “Sáng - xanh - sạch - đẹp - văn minh”.

Các cơ sở giáo dục khuyến khích các chuyên đề về lịch sử, văn hóa địa phương; Cuộc thi tìm hiểu văn hóa Việt Nam và văn hóa các dân tộc Lào Cai; Hoạt động trải nghiệm tại di tích, bảo tàng, thư viện; Cuộc thi kể chuyện, hùng biện, sân khấu hóa các giá trị văn hóa dân tộc. Trên môi trường mạng, đẩy mạnh triển khai các chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội, cuộc thi video clip, podcast, infographic, xây dựng chuyên mục “Mỗi ngày một giá trị văn hóa”, đồng thời số hóa di sản, lễ hội và nghệ thuật dân gian phục vụ tuyên truyền, giáo dục. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, quảng bá truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng, tiềm năng và thế mạnh của đất và người địa phương; giới thiệu các sự kiện văn hóa, du lịch, lễ hội tiêu biểu như Festival Sông Hồng, Festival Khèn Mông, Lễ hội Trà Shan. Cũng trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức Vòng chung kết chương trình ẩm thực “Lào Cai - Chạm đỉnh vị giác” năm 2026. Đội thi xã Sín Chéng xuất sắc giành giải Nhất hạng mục “Mâm cơm du lịch xuất sắc” và giải phụ “Hương vị bản địa” tại xã nghĩa lộ. Lễ hội Văn hóa Du lịch Mường Lò, góp phần khẳng định giá trị của ẩm thực trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc; đồng thời mở ra cơ hội kết nối ẩm thực với hoạt động trải nghiệm, quảng bá và phát triển du lịch, đưa hương vị đặc trưng của Lào Cai đến gần hơn với du khách. Cùng nhiều hoạt động đặc sắc khác theo chương trình của tỉnh đều hướng tới xây dựng hình ảnh Lào Cai là điểm đến hấp dẫn, thân thiện, an toàn với thông điệp “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”.

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 không chỉ là một đợt tuyên truyền theo thời điểm, mà còn là dịp để mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương và mỗi người dân nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm gìn giữ, trao truyền và làm giàu các giá trị văn hóa. Từ những di sản được bảo tồn, những giá trị truyền thống được tiếp nối đến những sản phẩm văn hóa mới được sáng tạo trong thời đại số, văn hóa đang trở thành một nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng con người Lào Cai và tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh. Những con số thành tựu du lịch ấn tượng của Lào Cai là kết quả của quả của quá trình quảng bá, lan tỏa hình ảnh văn hóa, con người Lào Cai ra thế giới đến từ các đại sứ văn hóa bản địa và hợp tác mạnh mẽ.

 Ngoài việc đẩy mạnh quảng bá hình ảnh, sản phẩm, điểm đến, nhằm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, hướng tới mục tiêu đón 11,28 triệu lượt khách, với tổng doanh thu dự kiến đạt 51.100 tỷ đồng trong năm 2026, Lào Cai đang tích cực hợp tác với các địa phương, tiếp tục nâng cao hiệu quả liên kết vùng. UBND tỉnh Lào Cai vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan đẩy mạnh triển khai các hoạt động liên kết, hợp tác phát triển du lịch với các tỉnh Tây Bắc mở rộng trong những tháng cuối năm 2026. Cùng với đầu mối các tỉnh trong nhóm hợp tác triển khai các nhiệm vụ, hoạt động đã ký kết, thống nhất. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, tham gia các hoạt động xúc tiến, quảng bá đã được thống nhất với các tỉnh trong nhóm hợp tác; tổ chức các gian hàng trưng bày, quảng bá điểm đến, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, đặc sản Lào Cai tại các hội chợ, sự kiện du lịch trọng điểm trong và ngoài nước năm 2026 như: Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian sản phẩm OCOP trong khuôn khổ Lễ hội Mường Lò 2026; Không gian “Thổ cẩm Lào Cai - Sắc màu di sản” trong khuôn khổ Festival Trà Shan tuyết...

Tăng cường thực hiện chính sách dân tộc, phát huy vai trò của người có uy tín trong tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tham gia phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Với mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, các dân tộc, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, Lào Cai đã và đang triển khai Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Hướng tới phát triển nhanh, bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phát huy tiềm năng, bản sắc văn hóa và xây dựng nền tảng vững chắc cho phát triển lâu dài./.