Phía sau những ca trực căng thẳng của nữ bác sĩ trẻ tại Trung tâm Đột quỵ

“Cáng, cáng… Phiền mọi người tránh đường!”, tiếng hô dồn dập của các nhân viên y tế tại Trung tâm Đột qụy, Bệnh viện Bạch Mai vang lên tại khu cấp cứu.

Người được đưa đến là nam thanh niên tên T.A, 18 tuổi có biểu hiện co cứng, tay chân run. Nghe báo động, Thạc sĩ, BSNT Nguyễn Thị Tuyết Trinh vội bước đến cùng đồng nghiệp kiểm tra lâm sàng. Nữ bác sĩ quan sát tình hình ban đầu, khai thác nhanh từ người nhà được biết, người bệnh từng xuất hiện cơn co giật cách đó 3 ngày. Sau đó trước khi nhập viện khoảng 1h, bệnh nhân xuất hiện biểu hiện run tay, được người nhà phát hiện gọi cấp cứu ngay sau đó.

Trước những dấu hiệu này, bác sĩ Trinh cho biết cần thăm khám, loại trừ các nguyên nhân thực thể như đột quỵ trước khi xem xét đến khả năng liên quan đến các vấn đề khác. Bệnh nhân nhanh chóng được tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu đánh giá cụ thể.

“Đây không phải trường hợp cá biệt, hàng ngày tại đây tiếp nhận hàng chục thậm chí hàng trăm bệnh nhân đến khám, cấp cứu vì nhiều triệu chứng khác nhau không quản ngày hay đêm. Mỗi trường hợp đòi hỏi bác sĩ phải nhanh chóng tiếp nhận thông tin, đánh giá tình trạng và đưa ra quyết định chuyên môn trong khoảng thời gian có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội sống cũng như khả năng hồi phục của người bệnh”, bác sĩ Trinh chia sẻ.

Đằng sau những phút giây khẩn trương ấy là nhịp làm việc căng thẳng của một nữ bác sĩ trẻ theo đuổi chuyên ngành đột quỵ. Với nữ bác sĩ sinh năm 1993, áp lực của những ca trực xuyên đêm, những quyết định điều trị quan trọng và cả những giới hạn của nghề y đã trở thành một phần trong hành trình theo đuổi chuyên ngành mà chị lựa chọn.

Tại khu cấp cứu, mỗi bệnh nhân đến viện đều mang theo một câu chuyện khác nhau. Có người được gia đình đưa đến sau khi đột ngột yếu liệt, có người xuất hiện các triệu chứng bất thường nhưng chưa rõ nguyên nhân. Với những trường hợp có biểu hiện co giật, run tay chân hoặc rối loạn ý thức, bác sĩ cần thăm khám, đánh giá và chỉ định các xét nghiệm cần thiết để xác định tình trạng bệnh.

Theo Thạc sĩ, BSNT Nguyễn Thị Tuyết Trinh, ngay cả khi người bệnh có biểu hiện gợi ý căn nguyên tâm lý, bác sĩ cũng không thể vội vàng đưa ra kết luận. Những nguyên nhân thực thể, trong đó có đột quỵ và các bệnh lý thần kinh nguy hiểm, cần được xem xét, loại trừ trước khi nghĩ đến những nguyên nhân khác.

Những ca trực tại Trung tâm Đột quỵ đặt bác sĩ trước áp lực thời gian và yêu cầu duy trì sự tỉnh táo trong từng quyết định. Ảnh: Lê Liên

Đặc thù của chuyên ngành đột quỵ là tính chất cấp cứu và yêu cầu xử trí kịp thời. Với người bệnh đủ điều kiện điều trị trong khoảng thời gian thích hợp, việc phát hiện sớm và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp có thể góp phần cải thiện tiên lượng, hạn chế tổn thương và nâng cao khả năng phục hồi chức năng.

Đó cũng là lý do khiến nữ bác sĩ lựa chọn gắn bó với lĩnh vực này sau khi hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú chuyên ngành thần kinh.

Trong một ngày làm việc, nhiệm vụ của chị có thể thay đổi tùy theo vị trí được phân công. Những ngày làm việc tại phòng khám, chị tiếp nhận người bệnh đột quỵ và các bệnh lý thần kinh, thăm khám, kê đơn, tư vấn điều trị. Khi làm công tác điều trị nội trú, công việc bắt đầu từ buổi đi buồng, thăm khám bệnh nhân, tham gia giao ban, thảo luận những ca bệnh khó, hội chẩn chuyên môn và xây dựng phương án điều trị.

Công việc của bác sĩ đột quỵ không dừng lại sau giờ hành chính, khi người bệnh có thể nhập viện bất cứ lúc nào. Ảnh: Lê Liên

Bên cạnh đó là việc chỉ định thuốc, xét nghiệm cận lâm sàng, trao đổi với gia đình người bệnh về tình trạng sức khỏe và tiên lượng. Với những trường hợp cần can thiệp chuyên sâu, bác sĩ tại Trung tâm Đột quỵ sẽ đánh giá chỉ định, phối hợp điều trị với các chuyên khoa khác như điện quang can thiệp, ngoại khoa để có phương án điều và tiếp nhận người bệnh trở lại để tiếp tục điều trị, hồi sức sau can thiệp.

Không chỉ dừng lại ở việc chẩn đoán và điều trị, các bác sĩ tại trung tâm còn tham gia thực hiện nhiều Kỹ thuật hồi sức cấp cứu và đột quỵ nâng cao như: kiểm soát đường thở, tiêu huyết khối tĩnh mạch, kiểm soát nhiệt độ theo đích, dẫn lưu não thất  ra ngoài và đo áp lực nội sọ xâm lấn…

Công việc vì thế đòi hỏi người bác sĩ phải có nền tảng chuyên môn vững vàng, khả năng phối hợp với đồng nghiệp và sự bình tĩnh trước những tình huống diễn biến nhanh.

Theo bác sĩ Trinh, trung tâm tiếp nhận khoảng 40-60 bệnh nhân mới mỗi ngày. Trong các ca trực đêm, số bệnh nhân mới có thể lên tới 20-30 trường hợp, trong khi bác sĩ vẫn phải theo dõi, điều trị những người bệnh đang nằm tại khu nội trú, bao gồm cả các trường hợp nặng cần hồi sức tích cực.

Có những thời điểm bệnh nhân đến viện dồn dập, trong ca trực chỉ có hai bác sĩ chính. Khác với những công việc có thể chủ động sắp xếp lịch hẹn, tại khoa cấp cứu, người bệnh có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Bác sĩ không thể yêu cầu bệnh nhân chờ đợi chỉ vì lượng công việc đang quá tải.

“Thời gian là não” là nguyên tắc luôn được nhắc đến khi nói về đột quỵ. Với bác sĩ Trinh, điều đó không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là áp lực hiện hữu trong từng ca trực.

Tại Trung tâm Đột quỵ, việc tiếp nhận và đánh giá nhanh tình trạng người bệnh có ý nghĩa quan trọng trong quá trình điều trị. Ảnh: Lê Liên

Có những bệnh nhân nhập viện vào nửa đêm, rạng sáng, đúng thời điểm cơ thể bắt đầu mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc. Khi ấy, bác sĩ vẫn phải đánh giá tình trạng, xác định chẩn đoán chính xác cân nhắc khả năng can thiệp, phối hợp với các chuyên khoa hoặc giải thích với gia đình về tiên lượng bệnh.

Mỗi quyết định đều cần được cân nhắc thận trọng, bởi sự chậm trễ hoặc lựa chọn không phù hợp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người bệnh.

“Trong ca trực, mình không thể lấy lý do đang mệt hay buồn ngủ để biện minh cho việc chậm trễ. Những quyết định đó liên quan trực tiếp đến sinh mạng của người bệnh nên bản thân phải cố gắng hết sức”, bác sĩ Trinh chia sẻ.

Trong môi trường cấp cứu, sự tỉnh táo và tập trung không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm đối với người bệnh. Tuy nhiên, phía sau hình ảnh những bác sĩ liên tục di chuyển giữa các giường bệnh, trao đổi chuyên môn và xử trí tình huống khẩn cấp vẫn là những con người có giới hạn về thể lực.

Bác sĩ Trinh cho biết, trong ca trực, các bác sĩ và điều dưỡng thường duy trì nhịp độ làm việc liên tục. Chuyện ăn uống không đúng giờ, thậm chí có lúc bỏ bữa vì công việc, không phải điều hiếm gặp.

Điều đáng nói là sự mệt mỏi đôi khi chỉ bộc lộ rõ khi ca trực kết thúc.

Nữ bác sĩ kể rằng trong lúc làm việc, mọi người vẫn cố gắng giữ sự tỉnh táo, tập trung để hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng sau ca trực, cảm giác kiệt sức có thể xuất hiện rõ rệt. Có những hôm trở về nhà, chị chỉ muốn ngủ một giấc thật dài, đến mức người thân gọi cũng không nghe thấy.

Thạc sĩ, BSNT Nguyễn Thị Tuyết Trinh lựa chọn theo đuổi chuyên ngành đột quỵ với mong muốn góp phần cứu sống và cải thiện khả năng hồi phục cho người bệnh. Ảnh: Lê Liên

Để bù đắp sức lực, với chị, cách đơn giản nhất sau một ca trực vất vả là nghỉ ngơi. Lịch làm việc cũng được bố trí để bác sĩ có thời gian hồi phục sau trực, dù buổi sáng vẫn có thể cần ở lại giải quyết một số công việc còn lại của tua trực.

Nhưng không phải lúc nào áp lực cũng đến từ số lượng bệnh nhân hay cường độ công việc. Có những tình huống khó khăn hơn, khi bác sĩ phải đối diện với sự lo lắng, đau đớn, thậm chí phản ứng gay gắt từ người nhà bệnh nhân.

Nhớ lại thời gian đầu học nội trú, bác sĩ Trinh cho biết chị từng bật khóc sau khi gặp một tình huống căng thẳng với người nhà người bệnh. Khi ấy, một đồng nghiệp lớn tuổi đã đến hỗ trợ và động viên chị.

Trải nghiệm đó giúp nữ bác sĩ hiểu thêm rằng bản lĩnh nghề nghiệp không đồng nghĩa với việc không bao giờ có cảm xúc hay không biết mệt mỏi. Điều quan trọng là nhận diện giới hạn của bản thân, biết khi nào cần sự hỗ trợ và không để cảm xúc làm ảnh hưởng đến việc chăm sóc người bệnh.

Chị chia sẻ, nếu nhận thấy bản thân hoặc người nhà bệnh nhân đang quá căng thẳng, bác sĩ có thể lùi lại để một đồng nghiệp khác tiếp tục trao đổi. Khi cả hai phía đều không giữ được bình tĩnh, việc tiếp tục đối thoại đôi khi chỉ khiến mâu thuẫn trở nên nghiêm trọng hơn.

Với chị, đó cũng là một phần của kỹ năng nghề nghiệp được tích lũy qua thời gian.

Phía sau chiếc áo blouse của nữ bác sĩ trẻ là những ngày làm việc căng thẳng và các ca trực đòi hỏi sự tập trung cao độ. Ảnh: Lê Liên

Nhìn lại những năm tháng học tập, bác sĩ Trinh cho rằng giai đoạn nội trú là quãng thời gian đặc biệt quan trọng. Người học gần như dành phần lớn thời gian ở bệnh viện, vừa học kiến thức chuyên môn, vừa tham gia công việc thực tế dưới sự hướng dẫn của các bác sĩ đi trước.

Đó là giai đoạn có cường độ làm việc cao, nhưng cũng mang lại nhiều cơ hội tiếp xúc với bệnh nhân và tích lũy kinh nghiệm.

Sau khi tốt nghiệp nội trú thần kinh, chị về công tác tại Trung tâm Đột quỵ. Môi trường làm việc mới đặt ra những yêu cầu khác so với quá trình đào tạo trước đó.

Nếu trong thời gian nội trú, người học có các bác sĩ giàu kinh nghiệm hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ, thì khi trở thành bác sĩ trực tiếp điều trị, trách nhiệm đối với mỗi quyết định cũng lớn hơn.

Đặc biệt, đột quỵ không chỉ đòi hỏi kiến thức về bệnh lý thần kinh mà còn liên quan đến nhiều tình huống hồi sức cấp cứu phức tạp. Vì vậy, sau khi ra trường, bác sĩ Trinh tiếp tục học hỏi, bổ sung kiến thức và rèn luyện các kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc.

Đến nay, chị cho biết bản thân đã có thể độc lập xử trí phần lớn những tình huống thường gặp trong ca trực. Tuy nhiên, với các trường hợp phức tạp, việc hội chẩn và nhận hỗ trợ từ những bác sĩ giàu kinh nghiệm vẫn luôn cần thiết.

Với bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Trinh, niềm vui lớn nhất là chứng kiến người bệnh vượt qua giai đoạn nguy kịch và dần hồi phục. Ảnh: Lê Liên

Theo chị, kiến thức và kinh nghiệm là hai yếu tố không thể tách rời. Kiến thức giúp bác sĩ có cơ sở để đưa ra quyết định, còn kinh nghiệm được tích lũy qua từng ca bệnh giúp họ bình tĩnh hơn khi xử lý tình huống, giao tiếp với gia đình và nhận diện những vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Không phải ca bệnh nào cũng có kết quả như mong muốn. Tại một trung tâm tiếp nhận nhiều trường hợp nặng, bác sĩ có thể phải chứng kiến những bệnh nhân không qua khỏi, dù ê-kíp đã nỗ lực điều trị.

Bác sĩ Trinh cho rằng không để nỗi buồn chi phối công việc không có nghĩa là vô cảm trước mất mát của người bệnh và gia đình. Điều quan trọng là nhìn lại mỗi trường hợp, đánh giá liệu quy trình xử trí có điểm nào cần thay đổi, có thể làm gì tốt hơn nếu gặp tình huống tương tự trong tương lai.

Với chị, đó là cách để những trải nghiệm khó khăn trở thành bài học chuyên môn, giúp nâng cao chất lượng điều trị cho những bệnh nhân tiếp theo.

Giữa những ca trực kéo dài và áp lực thường trực, điều gì khiến một nữ bác sĩ tiếp tục gắn bó với chuyên ngành được xem là vất vả?

Bác sĩ Trinh không nói về những thành tích lớn lao. Chị nhắc đến những bệnh nhân có diễn biến nặng nhưng được cấp cứu kịp thời, sau đó phục hồi tốt. Những trường hợp ấy giúp chị cảm nhận rõ ý nghĩa của công việc mình đang làm.

Với người bác sĩ, kết quả điều trị tích cực không chỉ là niềm vui sau một ca bệnh mà còn là động lực để tiếp tục theo đuổi nghề nghiệp, nhất là khi phải đối mặt với những tình huống căng thẳng và không phải lúc nào cũng có thể cứu chữa thành công.

Bác sĩ Trinh cũng nhìn nhận rằng áp lực nghề nghiệp có thể ảnh hưởng đến đời sống cá nhân. Những buổi sum họp, những dịp quan trọng hoặc khoảng thời gian ở bên gia đình đôi khi bị bỏ lỡ vì lịch trực và công việc tại bệnh viện.

Gia đình chị sống ở quê, trong khi chị công tác tại Hà Nội. Vì vậy, không phải lúc nào chị cũng có thể ở bên bố mẹ khi họ đau ốm. Có những khi, với người bệnh, chị có thể tư vấn kỹ lưỡng, theo dõi diễn biến và điều chỉnh phương án điều trị; nhưng khi bố mẹ thông báo gặp vấn đề sức khỏe thông thường, điều chị có thể làm từ xa chỉ là khuyên họ đi khám.

Sự đối lập ấy khiến nữ bác sĩ đôi lúc chạnh lòng: có thể dành nhiều thời gian chăm sóc người bệnh, nhưng lại không phải lúc nào cũng hiện diện bên những người thân yêu.

Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Trinh thăm khám, đánh giá tình trạng người bệnh tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Lê Liên

Dẫu vậy, chị không cho rằng công việc là lý do khiến mình phải trì hoãn những lựa chọn cá nhân. Theo chị, nhiều đồng nghiệp vẫn có thể vừa làm chuyên môn, nghiên cứu, giảng dạy, vừa xây dựng gia đình. Với bản thân, chị đơn giản nghĩ rằng có lẽ mình chưa gặp đúng duyên.

Những áp lực, những khoảng thời gian bỏ lỡ và cả sự mệt mỏi sau mỗi ca trực là một phần của lựa chọn nghề nghiệp mà chị đã theo đuổi. Khi được hỏi điều gì khiến mình tự hào nhất sau hành trình làm nghề, câu trả lời của nữ bác sĩ khá giản dị: "Vẫn còn giữ được động lực và khát khao tiếp tục làm nghề".

20/10 với những bông hồng như bác sĩ Trinh tại Trung tâm Đột quỵ không nằm ở những đóa hoa mà nằm ở việc mỗi ngày vẫn có thể góp phần giúp một người bệnh vượt qua thời khắc nguy hiểm, có thêm cơ hội sống và trở về với gia đình.