Triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán mì sợi sử dụng hàn the
Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM mới triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán mì sợi sử dụng borax (hàn the), soda và dung dịch silicate. Đây đều là các hóa chất bị nghiêm cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm.
Thông tin này lập tức dấy lên lo ngại nguy cơ mất an toàn thực phẩm và những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Mì tươi được pha màu, trộn hàn the. Ảnh: Công an TP HCM.
VietNamNet dẫn lời TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết nhu cầu của người tiêu dùng thường là bún, mì phải trắng, dai, bóng đẹp nhưng giá rẻ. Để đạt được những tiêu chí này từ nguyên liệu kém chất lượng, nhiều cơ sở đã sử dụng hóa chất công nghiệp để “phù phép” sản phẩm.
Hàn the có khả năng làm thay đổi cấu trúc protein trong bột, giúp sợi bún, mì trở nên giòn, dai và cứng hơn mà không cần kỹ thuật cao. Chất này còn có tính sát khuẩn mạnh, giúp bún mì không bị thiu, nhớt hay mốc dù để ở môi trường nóng ẩm.
Trong khi đó, soda công nghiệp tạo màu vàng óng, bóng bẩy, đánh lừa thị giác về độ tươi ngon. Silicate, thường gọi là “thủy tinh lỏng”, giúp giữ nước, tạo lớp màng bóng cho sợi mì.
“Chính vì độc tính và khả năng phá hủy tế bào, hàn the và silicate công nghiệp đều bị loại khỏi danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới”, TS Sơn nhấn mạnh.
Hàn the nguy hiểm thế nào đối với sức khỏe người?
Chia sẻ trên Dân Việt, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá, việc sử dụng hàn the trong thực phẩm là hành vi phi đạo đức, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng.
Theo ông Thịnh, hàn the là muối natri của acid boric, được sử dụng trong công nghệ thực phẩm để giữ món ăn tươi ngon thời gian dài, không bị ôi thiu, đồng thời giúp tăng độ dẻo. Người dân hay cho hàn the vào nấu bánh đúc để bánh cứng chặt, hoặc nêm vào bánh cuốn, bún, để dai ngon hơn.
Hàn the và silicate công nghiệp đều bị loại khỏi danh mục phụ gia thực phẩm được phép sử dụng của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới. Ảnh minh họa.
Tuy nhiên, qua thời gian, các chuyên gia nhận thấy hàn the là hóa chất vô cùng độc hại, có thể gây tổn thương gan, thận, làm suy nhược cơ thể, biếng ăn, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và có thể làm sa sút trí tuệ. Bởi vậy, Việt Nam đã cấm sử dụng hàn the trong sản xuất, chế biến thực phẩm với bất kỳ hàm lượng hay cách thức nào. Nhưng trên thực tế, nhiều người kinh doanh vẫn bỏ hàn the như một chất phụ gia vào thực phẩm để món ăn dai ngon hơn.
“Chỉ cần từ 5 gram hàn the trở lên đã có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, trên thực tế, ngộ độc mạn tính thường gặp hơn do hàn the khó bị đào thải, tích tụ dần trong gan và các cơ quan nội tạng. Khi lượng tích lũy đủ lớn, cơ thể sẽ xuất hiện các bệnh lý mạn tính nguy hiểm”, PGS Thịnh nhấn mạnh.
Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo, việc sử dụng hàn the sai cách, vượt ngưỡng cho phép có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Theo bác sĩ Thiệu, khi ăn phải thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có khả năng đào thải khoảng 70%. Phần còn lại sẽ tích tụ dần trong các cơ quan nội tạng.
"Khi lượng hàn the tích lũy đạt khoảng 5g, người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp hoặc mạn tính; trong những trường hợp nặng, nguy cơ tử vong là hoàn toàn có thể xảy ra", bác sĩ Thiệu cảnh báo.
Với những người có hệ tiêu hóa kém, hàn the dễ gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa. Nếu tiếp xúc kéo dài, chất độc tích tụ trong gan sẽ làm tổn thương cơ quan này, dẫn đến suy nhược cơ thể và ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe.
Không chỉ dừng lại ở đó, hàn the còn kích thích hệ thần kinh, có thể gây rối loạn tâm thần, thậm chí liên quan đến tình trạng trầm cảm. Thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc thải độc tố, phải hoạt động quá mức trong thời gian dài sẽ dần suy yếu, dẫn đến rối loạn chức năng thận.
Bác sĩ Thiệu cho biết thêm, việc tiếp xúc hoặc sử dụng hàn the lâu dài còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em cũng như thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.
Đối với thủy tinh lỏng (natri silicat), đây không phải là hóa chất gây độc cấp tính nhưng có tính kiềm mạnh. Nếu tiếp xúc trực tiếp, chất này có thể gây kích ứng da và mắt. Vì vậy, khi sử dụng cần trang bị găng tay, kính bảo hộ, tránh để dung dịch tiếp xúc với da hoặc hít phải hơi dung dịch trong thời gian dài.
Chuyên gia cảnh báo hành vi vì lợi nhuận mà coi thường sức khỏe người dân cần bị xử lý nghiêm
Theo các chuyên gia, thực phẩm bẩn, nhiễm hóa chất không đơn thuần là câu chuyện vi phạm an toàn thực phẩm. Đó còn là hồi chuông báo động về sự xuống cấp của lương tâm và đạo đức, khi không ít người sẵn sàng đánh đổi sức khỏe cộng đồng để đấy lợi nhuận.
Tạp chí Tri Thức dẫn lời PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh chỉ ra một thực tế đáng lo ngại rằng hàn the gần như "vô hình" trong thực phẩm. Chất này không làm đổi màu, không tạo mùi lạ, khiến người tiêu dùng rất khó phát hiện bằng mắt thường. Dấu hiệu nhận biết chủ yếu đến từ cảm giác khi ăn. Những món ăn có độ giòn, dai, mịn bất thường - vượt xa đặc tính tự nhiên - có thể đã bị trộn hàn the.
Để tự bảo vệ mình, người dân có thể áp dụng phương pháp kiểm tra định tính bằng giấy nghệ. Giấy được ngâm nước nghệ tươi, phơi khô rồi ấn trực tiếp lên bề mặt thực phẩm. Sau khoảng một phút, nếu giấy chuyển từ màu vàng sang cam đỏ, khả năng cao thực phẩm có chứa hàn the.
Tuy nhiên, theo PGS Thịnh, cách phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là lựa chọn thực phẩm tại các cơ sở uy tín, có nhãn mác và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
Vị chuyên gia cũng cảnh báo nếu các cơ quan chức năng không có biện pháp đủ mạnh, xử lý quyết liệt và triệt để, thì giấc mơ về một thị trường thực phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng sẽ còn rất xa vời.
Cách chọn mì, bún an toàn
VietNamNet dẫn lời Thạc sĩ Nguyễn Hoài Thu, Tổng hội Y học Việt Nam để lựa chọn mì, bún an toàn, người tiêu dùng nên:
Quan sát màu sắc và hình thức: Bún, mì làm từ gạo hoặc bột mì tự nhiên thường có màu trắng ngà, hơi đục hoặc ngả vàng nhẹ.
Kiểm tra độ dai và cảm giác khi nấu: Sợi mì, bún tự nhiên khi nấu quá tay sẽ dễ mềm, bở hoặc đứt gãy, đó là phản ứng bình thường của tinh bột. Nếu sản phẩm có độ dai “bất thường”, nấu lâu vẫn không bở, nhai có cảm giác “cao su”, hơi cứng thì bạn cần cảnh giác vì đây là đặc tính thường gặp của sản phẩm có dùng hàn the hoặc silicate.
Chú ý mùi và thời gian hỏng: Bún mì tươi an toàn thường có mùi thơm nhẹ của gạo hoặc bột và sẽ chua sau 12-24 giờ ở nhiệt độ thường. Nếu bún mì để lâu ngoài môi trường nhưng rất chậm chua, ít mùi lên men, hoặc có mùi lạ hơi hắc thì đây là dấu hiệu không bình thường.
Ưu tiên nguồn gốc và thông tin sản phẩm: Bạn nên chọn sản phẩm có nhãn mác rõ ràng, ghi thành phần, ngày sản xuất, hạn dùng và cơ sở chịu trách nhiệm. Với bún mì tươi bán lẻ, bạn nên ưu tiên cửa hàng quen, cơ sở có chứng nhận an toàn thực phẩm, hoặc chuỗi phân phối uy tín.
