Năm 2012, tại vùng đất Patagonia rộng lớn thuộc Argentina, một sự kiện vô tình đã thay đổi hoàn toàn nhận thức của nhân loại về thế giới sinh vật thời tiền sử. Một người chăn cừu tên là Aurelio Hernández, trong lúc mải mê truy tìm bầy cừu đi lạc khỏi khu đồng cỏ quen thuộc, đã tình cờ phát hiện một khúc xương khổng lồ trồi lên từ lòng đất.
Khúc xương đồ sộ đến mức bề ngang của nó còn vượt qua cả cơ thể của người đàn ông này. Khu vực Patagonia vốn đã nổi danh là một kho tàng hóa thạch tự nhiên, và theo quy định, Aurelio Hernández lập tức thông báo sự việc cho bảo tàng cổ sinh vật học Egidio Feruglio tọa lạc tại Trelew.
Bất chấp báo cáo chi tiết từ người nông dân, phía bảo tàng ban đầu đã tỏ ra khá thờ ơ do số lượng tin báo hằng năm quá nhiều mà tính xác thực lại thấp. Phải mất trọn một năm sau, một phái đoàn chuyên gia do nhà cổ sinh vật học Diego Pol dẫn đầu mới chính thức tiến vào khu vực này.
Khi tận mắt chứng kiến khúc xương nguyên vẹn và vĩ đại, Diego Pol đã không giấu nổi sự hối hận vì sự chậm trễ của mình. Nhóm nghiên cứu lập tức nhận ra đây là di tích của một loài Titanosaur và bắt tay vào một chiến dịch khai quật đầy cẩn trọng.
Quá trình bóc tách lớp đất đá xung quanh hóa thạch kéo dài trọn một tuần lễ. Khúc xương đùi lộ diện với chiều dài đáng kinh ngạc lên đến 2,38 mét. Nhận thức được tầm vóc vĩ đại của sinh vật đang say ngủ dưới lớp bụi thời gian, Diego Pol đã huy động thêm nguồn lực từ khắp nơi trên thế giới.
Đội ngũ chuyên gia đã túc trực tại hiện trường suốt 18 tháng ròng rã, tỉ mỉ khai quật từng lớp trầm tích. Nỗ lực phi thường của họ đã được đền đáp bằng một thành tựu vô tiền khoáng hậu: 150 mảnh xương hóa thạch thuộc về 6 cá thể khủng long khổng lồ. Điều kỳ diệu nhất là tất cả những bộ xương này đều thuộc về cùng một loài sinh vật hoàn toàn mới.
Sự kiện vĩ đại này đã làm chấn động giới học thuật toàn cầu khi được công bố vào năm 2014. Đến năm 2017, loài khủng long khổng lồ này chính thức mang tên Patagotitan mayorum, nhằm tri ân vùng đất Patagonia và gia đình Mayo, những người đã chung tay bảo vệ vùng đất chứa đựng kho báu lịch sử này.
Theo các chuyên gia, khủng long Patagotitan sinh sống vào đầu kỷ Phấn trắng, cách đây khoảng 100 triệu năm, xuất hiện sớm hơn rất nhiều so với kỷ nguyên thống trị của khủng long bạo chúa và khủng long ba sừng lừng danh ở cuối kỷ Phấn trắng.
Điểm làm nên giá trị cốt lõi không thể thay thế của hóa thạch khủng long Patagotitan chính là tỷ lệ hoàn chỉnh đạt mức 70%. Cấu trúc của chi trước, chi sau, xương đuôi và phần cổ đều được bảo tồn vô cùng rõ nét. Căn cứ vào dữ liệu này, giới khoa học đã lập nên một bản đồ hình thái chi tiết và đưa ra những con số gây choáng ngợp.
Cá thể khủng long Patagotitan lớn nhất được khai quật có chiều dài vươn tới 40 mét và đạt trọng lượng khổng lồ 77 tấn, tương đương với 14 con voi châu Phi gộp lại. Những ước tính thận trọng hơn sau này vẫn xếp loài vật này ở ngưỡng 30 - 40 mét về chiều dài và 55 - 77 tấn về trọng lượng cơ thể.
Với thân hình đồ sộ như vậy, khủng long Patagotitan đòi hỏi một lượng thức ăn khổng lồ mỗi ngày. May mắn thay, cao nguyên Patagonia vào thời điểm đó là một vùng đồng bằng ngập lụt màu mỡ với những dòng sông uốn lượn, khí hậu ấm áp và hệ sinh thái cực kỳ đa dạng.
Nhờ chiếc cổ dài đặc trưng, chúng có thể dễ dàng tiếp cận những tán lá cao nhất của các loài thân gỗ vĩ đại, đồng thời cúi rạp để quét sạch các bụi dương xỉ, cây tuế và những loài thực vật có hoa thời kỳ đầu. Kích thước mang lại lợi thế sinh tồn, nhưng nó cũng ép buộc loài vật này phải miệt mài ăn uống gần như suốt cả ngày để duy trì nguồn năng lượng sống còn.
Bên cạnh đó, việc tìm thấy 6 cá thể tại cùng một địa điểm cung cấp bằng chứng đắt giá cho thấy loài này duy trì tập tính sống theo bầy đàn. Sự gắn kết cộng đồng là chìa khóa sống còn giúp chúng tự vệ trước những loài ăn thịt khổng lồ như khủng long Giganotosaurus.
Hơn thế nữa, tập tính sinh sản tập thể với mỗi ổ đẻ từ 15 - 40 quả trứng phản ánh một chiến lược duy trì nòi giống sinh học dựa trên số lượng, nhằm đối phó với những rủi ro tử thần bủa vây trong một thế giới tiền sử đầy tàn khốc.
Sự xuất hiện của khủng long Patagotitan đã thổi bùng lên một cuộc tranh luận sôi nổi trong giới học thuật về danh hiệu loài khủng long lớn nhất lịch sử. Trước đó, ngôi vương này thường được mặc định gán cho khủng long Argentinosaurus, một sinh vật có khối lượng ước tính từ 90 - 100 tấn.
Tuy nhiên, lập luận này dựa trên những cơ sở rất mong manh, bởi hóa thạch của khủng long Argentinosaurus cực kỳ chắp vá, chỉ bao gồm 6 đốt sống lưng và 5 đốt sống cùng, dẫn đến nhiều sự nghi ngờ trong quá trình suy đoán. Ngược lại, bộ xương nguyên vẹn đến 70% của khủng long Patagotitan cung cấp một nền tảng dữ liệu vững chắc, đáng tin cậy và hoàn toàn thuyết phục.
Dù danh hiệu sinh vật nặng nhất vẫn còn là một ẩn số chưa có hồi kết, di sản nguyên vẹn của khủng long Patagotitan chắc chắn đã trở thành một biểu tượng trường tồn, một cột mốc vĩ đại mang tính lịch sử mà giới cổ sinh vật học khó lòng có thể vượt qua.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
