Rau tàu bay, còn gọi là cỏ tàu bay hoặc kim thất, có tên khoa học là Crassocephalum crepidioides, thuộc họ Cúc. Đây là cây thân thảo, thường mọc tự nhiên ở môi trường nóng ẩm, dễ gặp tại bờ ruộng, ven đường, vườn nhà, đất hoang hoặc những nơi ẩm.
Tại Việt Nam, rau tàu bay mọc khá phổ biến từ Bắc vào Nam, đặc biệt ở miền núi, bìa rừng, ven suối hoặc các khu vực đất hoang. Theo báo Dân Việt, từ xa xưa, loại rau này từng được dùng làm rau ăn, thậm chí được xem như thực phẩm “cứu đói” trong những giai đoạn khó khăn. Ngày nay, rau tàu bay được nhiều nơi chế biến thành các món luộc, xào tỏi, nấu canh, làm gỏi hoặc muối chua.
Rau có vị hơi đắng, mùi thơm đặc trưng. Phần được dùng chủ yếu là lá và ngọn non, có thể thu hái quanh năm. Dù là rau mọc hoang, nếu được nhận diện đúng và lấy từ nguồn sạch, rau tàu bay không chỉ trở thành món ăn dân dã, lạ miệng trong bữa cơm gia đình mà còn là vị thuốc bồi bổ cơ thể, có lợi cho gan.
Rau tàu bay và tác dụng bồi bổ cơ thể, làm mát gan
Theo cổng thông tin điện tử của Bệnh viện đa khoa MEDLATEC, rau tàu bay chứa chất xơ, vitamin A, vitamin C cùng một số khoáng chất như canxi, sắt, kali. Những dưỡng chất này tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, từ hỗ trợ tiêu hóa, miễn dịch, tạo máu đến duy trì sức khỏe xương và cân bằng điện giải.
Nhờ hàm lượng chất xơ, rau tàu bay có thể hỗ trợ hoạt động tiêu hóa, tăng nhu động ruột, góp phần giảm táo bón, hạn chế đầy bụng. Vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa trong rau cũng được nhắc đến với vai trò hỗ trợ miễn dịch, giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào.
Vì vậy, trong bữa ăn hằng ngày, rau tàu bay có thể được xem là loại rau dân dã giúp bổ sung vi chất, góp phần bồi bổ cơ thể, nhất là với người ăn ít rau xanh hoặc cần làm phong phú khẩu phần.
Theo cổng thông tin điện tử của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, trong Đông y, rau tàu bay có tính mát, vị hơi đắng. Loại rau này được dân gian dùng với mục đích cung cấp dưỡng chất, bồi bổ cơ thể, làm mát và bảo vệ gan. Bệnh viện này cũng dẫn nghiên cứu năm 2005 của Tomoyuki Koyama, Yoko Aniya và cộng sự cho thấy một số hoạt chất trong rau tàu bay có hoạt tính chống oxy hóa; thử nghiệm trên chuột ghi nhận tác dụng bảo vệ tế bào gan trước một số chất gây hại.
Tuy nhiên, các thông tin này nên được hiểu theo hướng hỗ trợ sức khỏe, không xem rau tàu bay là thuốc điều trị bệnh gan hay thay thế chỉ định y khoa.
Ăn rau tàu bay thế nào cho an toàn?
Rau tàu bay có thể luộc, xào tỏi, nấu canh cùng tôm khô hoặc chế biến như một loại rau xanh thông thường. Khi nấu, nên nấu vừa chín tới để hạn chế hao hụt vitamin. Không nên ăn sống vì rau mọc hoang có nguy cơ dính bụi bẩn, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng.
Khi chọn rau tàu bay cần ưu tiên cây non, lá xanh tươi, không dập nát, không sâu bệnh. Quan trọng nhất là phải chắc chắn rau được hái từ khu vực sạch, không gần đường lớn, khu công nghiệp, nơi có nước thải hoặc hóa chất. Sau khi thu hái, cần nhặt bỏ lá già, rễ bẩn, rửa nhiều lần dưới nước sạch và có thể ngâm nước muối loãng 10-15 phút trước khi chế biến.
Một số nhóm người nên thận trọng khi ăn rau tàu bay, gồm: phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có bệnh mạn tính, người đang rối loạn tiêu hóa cấp hoặc có cơ địa dị ứng. Nếu sau khi ăn xuất hiện ngứa, nổi mẩn, đau bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy, nên ngừng sử dụng và theo dõi thêm.
Lam Chi
Tổng hợp
